Σημαντικές μειώσεις στη φορολογική επιβάρυνση περισσότερων από 400.000 αυτοαπασχολουμένων και ατομικών επιχειρήσεων αναμένονται το 2027, καθώς σχεδιάζεται ένας συνδυασμός τριών παρεμβάσεων που μπορεί να οδηγήσει σε αισθητά μικρότερα εκκαθαριστικά.
Οι αλλαγές αφορούν όσους εμφανίζουν ετήσια καθαρά εισοδήματα άνω των 10.000 ευρώ και θα αποτυπωθούν στις φορολογικές δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2027 για τα εισοδήματα του 2026.
Το νέο τοπίο διαμορφώνεται από τρεις βασικούς άξονες: χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές, αλλαγές στο τεκμαρτό εισόδημα και πιθανή σημαντική μείωση της προκαταβολής φόρου.
Οι νέοι φορολογικοί συντελεστές
Το πρώτο μέρος της ελάφρυνσης είναι ήδη νομοθετημένο. Οι νέες κλίμακες ισχύουν για τα εισοδήματα του φορολογικού έτους 2026 και επομένως θα γίνουν αισθητές στα εκκαθαριστικά του 2027.
Για έναν αυτοαπασχολούμενο χωρίς εξαρτώμενα παιδιά, η νέα κλίμακα προβλέπει:
- έως 10.000 ευρώ: 9%, χωρίς αλλαγή
- 10.000,01–20.000 ευρώ: από 22% σε 20%
- 20.000,01–30.000 ευρώ: από 28% σε 26%
- 30.000,01–40.000 ευρώ: από 36% σε 34%
- 40.000,01–60.000 ευρώ: από 44% σε 39%
Οι μειώσεις γίνονται μεγαλύτερες για τους επαγγελματίες με παιδιά.
Για παράδειγμα, με τρία εξαρτώμενα τέκνα, ο συντελεστής για το τμήμα του εισοδήματος από 10.000 έως 20.000 ευρώ υποχωρεί από το 22% στο 9%, ενώ για το επόμενο κλιμάκιο των 20.000–30.000 ευρώ μειώνεται από 28% σε 20%.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η ελάφρυνση για οικογένειες με τέσσερα παιδιά: προβλέπεται μηδενικός φόρος για τα πρώτα 20.000 ευρώ εισοδήματος, ενώ από τις 20.000 έως τις 30.000 ευρώ ο συντελεστής διαμορφώνεται στο 18%.
Πόσο μπορεί να μειωθεί ο φόρος
Για αυτοαπασχολούμενους άνω των 30 ετών με εισοδήματα πάνω από 10.000 ευρώ, η ετήσια ελάφρυνση μόνο από τις νέες κλίμακες εκτιμάται ότι μπορεί να κυμανθεί από 20 έως 3.300 ευρώ, ανάλογα με το εισόδημα και τον αριθμό των παιδιών.
Στους πολύτεκνους η μείωση μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη και να φτάσει έως και τις 5.300 ευρώ ετησίως.
Ακόμη μεγαλύτερες μειώσεις για τους νέους επαγγελματίες
Ιδιαίτερα ευνοϊκή μεταχείριση προβλέπεται για τους νεότερους αυτοαπασχολούμενους.
Για όσους είναι έως 25 ετών, μηδενίζονται οι συντελεστές για τα πρώτα 20.000 ευρώ ετήσιου εισοδήματος.
Για τις ηλικίες 26 έως 30 ετών, το τμήμα του εισοδήματος από 10.000 έως 20.000 ευρώ θα φορολογείται με 9% αντί 22%.
Το μεγάλο «λίφτινγκ» στο τεκμαρτό εισόδημα
Η δεύτερη παρέμβαση αφορά ένα από τα πλέον επίμαχα ζητήματα των τελευταίων ετών: το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα των ελεύθερων επαγγελματιών.
Στο οικονομικό επιτελείο εξετάζονται τέσσερα διαφορετικά σενάρια, από τα οποία μπορεί τελικά να επιλεγεί ένα ή συνδυασμός περισσότερων.
Ένα από τα σημαντικότερα αφορά την αποσύνδεση του τεκμαρτού εισοδήματος από τον κατώτατο μισθό.
Σήμερα, όταν αυξάνεται ο κατώτατος μισθός, αυξάνεται και η βάση υπολογισμού του τεκμαρτού εισοδήματος. Έτσι ένας επαγγελματίας μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με υψηλότερο τεκμήριο και μεγαλύτερο φόρο, χωρίς να έχει αυξηθεί αντίστοιχα το πραγματικό εισόδημά του.
Εξετάζεται επομένως η καθιέρωση ενός είδους «κόφτη», ώστε η αύξηση του κατώτατου μισθού να μη μεταφέρεται αυτόματα και οριζόντια στο τεκμαρτό εισόδημα. Η συγκεκριμένη αλλαγή αφορά ιδιαίτερα περίπου 360.000 επαγγελματίες που φορολογούνται σήμερα για εισόδημα μεγαλύτερο από αυτό που δηλώνουν.
Αλλαγή και στο κριτήριο της μισθοδοσίας
Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η αλλαγή του κριτηρίου που συνδέει το τεκμαρτό εισόδημα ενός επαγγελματία με το κόστος μισθοδοσίας των εργαζομένων του.
Το σημερινό σύστημα μπορεί να αυξάνει το τεκμαρτό εισόδημα του εργοδότη όταν καταβάλλει υψηλότερο μισθό σε εργαζόμενο ή απασχολεί προσωπικό με μεγάλη προϋπηρεσία.
Εξετάζεται δραστική μείωση ή ακόμη και κατάργηση αυτής της προσαύξησης, ώστε η αύξηση των μισθών και η επένδυση στο προσωπικό να μη μετατρέπονται σε πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση για την επιχείρηση.
Περισσότερες εξαιρέσεις από τα τεκμήρια
Το τρίτο σενάριο προβλέπει διεύρυνση των απαλλαγών και των μειώσεων του τεκμαρτού εισοδήματος.
Μεταξύ άλλων εξετάζεται η επέκταση της έκπτωσης 50% ή ακόμη και της πλήρους απαλλαγής σε επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε περισσότερους μικρούς οικισμούς.
Σύμφωνα με το εξεταζόμενο σενάριο, το πληθυσμιακό όριο θα μπορούσε να αυξηθεί, για παράδειγμα, στους 3.000 κατοίκους από 1.500, διευρύνοντας σημαντικά τον αριθμό των δικαιούχων στην περιφέρεια.
Πιο εύκολη αμφισβήτηση του τεκμαρτού εισοδήματος
Αλλαγές εξετάζονται και στη διαδικασία μέσω της οποίας ένας επαγγελματίας μπορεί να αποδείξει ότι το πραγματικό εισόδημά του είναι μικρότερο από αυτό που του καταλογίζεται μέσω του τεκμαρτού συστήματος.
Η σημερινή διαδικασία μπορεί να οδηγήσει σε εκτεταμένο φορολογικό έλεγχο, ακόμη και σε έλεγχο τραπεζικών λογαριασμών και δαπανών διαβίωσης.
Το σχέδιο που εξετάζεται προβλέπει νέα ψηφιοποιημένη και ταχύτερη διαδικασία μέσω της ΑΑΔΕ, με αντικειμενικότερα και διαφανέστερα κριτήρια.
Το τρίτο «κλειδί»: Η προκαταβολή φόρου
Εδώ βρίσκεται ενδεχομένως και μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές για τα εκκαθαριστικά του 2027.
Σήμερα η προκαταβολή φόρου αποτελεί σημαντικό πρόσθετο βάρος για τις ατομικές επιχειρήσεις. Στο υπό εξέταση σενάριο αναφέρεται ακόμη και μείωση του συντελεστή από το 55% στο 27,5%.
Εάν τελικά εφαρμοστεί μια τόσο μεγάλη μείωση, σε συνδυασμό με τις νέες φορολογικές κλίμακες και τις διορθώσεις στο τεκμαρτό εισόδημα, το ποσό που θα εμφανιστεί στα εκκαθαριστικά του 2027 θα μπορούσε να περιοριστεί εντυπωσιακά για ορισμένους επαγγελματίες.
Τι είναι δεδομένο και τι παραμένει υπό εξέταση
Χρειάζεται, πάντως, μια σημαντική διάκριση.
Οι νέοι μειωμένοι φορολογικοί συντελεστές είναι ήδη νομοθετημένοι και αφορούν τα εισοδήματα του 2026.
Αντίθετα, οι νέες διορθώσεις στο τεκμαρτό σύστημα και η μείωση της προκαταβολής φόρου βρίσκονται ακόμη στο στάδιο των κυβερνητικών σχεδιασμών και αναμένεται να αποτελέσουν μέρος των εξαγγελιών στη ΔΕΘ.
Εφόσον προχωρήσει ο συνδυασμός των παρεμβάσεων, το 2027 μπορεί να εξελιχθεί σε χρονιά σημαντικής φορολογικής ελάφρυνσης για περισσότερους από 400.000 αυτοαπασχολούμενους, με το τελικό όφελος να εξαρτάται από το πραγματικό ή τεκμαρτό εισόδημα, την ηλικία, τον αριθμό των παιδιών και φυσικά από το ποια από τα υπό εξέταση μέτρα θα νομοθετηθούν.
