Αυστηρότερο γίνεται το πλαίσιο για τη συμμόρφωση του Δημοσίου στις δικαστικές αποφάσεις, με τον ν. 5326/2026 να δίνει σαφέστερη διαδικασία στον πολίτη όταν ένας δημόσιος φορέας καθυστερεί ή δεν εφαρμόζει σωστά μια απόφαση. Κομβικό χρονικό σημείο είναι το τρίμηνο από την επίδοση, ενώ προβλέπονται ακόμη και χρηματικές κυρώσεις που καταβάλλονται στον ενδιαφερόμενο.
Τις σχετικές διατάξεις του νέου νόμου κοινοποίησε η ΑΑΔΕ, με τις αλλαγές να αφορούν τόσο τη διαδικασία συμμόρφωσης των δημόσιων φορέων όσο και την αναγκαστική εκτέλεση χρηματικών απαιτήσεων.
Το βασικό μήνυμα του νέου πλαισίου είναι σαφές: μια δικαστική απόφαση που δημιουργεί υποχρέωση συμμόρφωσης δεν μπορεί να παραμένει επί μακρόν ανεφάρμοστη από τη διοίκηση χωρίς συνέπειες.
Τι μπορεί να κάνει ο πολίτης μετά τους τρεις μήνες
Οι φορείς του δημόσιου τομέα οφείλουν να συμμορφώνονται χωρίς καθυστέρηση προς τις δικαστικές αποφάσεις και να προχωρούν στις ενέργειες που απαιτούνται για την εκτέλεσή τους.
Η υποχρέωση αφορά αποφάσεις διοικητικών, πολιτικών, ποινικών και ειδικών δικαστηρίων, εφόσον από αυτές προκύπτει υποχρέωση συμμόρφωσης ή είναι εκτελεστές.
Το κρίσιμο σημείο για τον πολίτη είναι το εξής:
Εάν παρέλθουν τρεις μήνες από την επίδοση της δικαστικής απόφασης και ο αρμόδιος δημόσιος φορέας δεν έχει συμμορφωθεί σωστά, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να προσφύγει στο αρμόδιο συμβούλιο συμμόρφωσης.
Το συμβούλιο εξετάζει εάν πράγματι υπάρχει παράλειψη ή πλημμελής συμμόρφωση.
Νέα προθεσμία έως τρεις μήνες
Εφόσον διαπιστωθεί ότι ο δημόσιος φορέας δεν έχει συμμορφωθεί, το συμβούλιο προσδιορίζει συγκεκριμένα:
τι πρέπει να κάνει η διοίκηση, ποιο όργανο είναι αρμόδιο να ενεργήσει και μέσα σε ποιο χρονικό διάστημα πρέπει να ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες ενέργειες.
Η προθεσμία που χορηγείται δεν μπορεί κανονικά να υπερβαίνει τους τρεις μήνες.
Μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί να φτάσει έως τους έξι μήνες.
Έτσι δημιουργείται ένα σαφέστερο χρονοδιάγραμμα, ώστε μια υπόθεση να μην παραμένει επ’ αόριστον σε εκκρεμότητα μετά τη δικαστική δικαίωση του πολίτη.
Χρηματική κύρωση εάν το Δημόσιο εξακολουθεί να μην εφαρμόζει την απόφαση
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η οικονομική πίεση που μπορεί να ασκηθεί στον δημόσιο φορέα.
Εάν περάσει και η προθεσμία που έχει δοθεί από το συμβούλιο και η διοίκηση εξακολουθεί να μην εφαρμόζει τη δικαστική απόφαση, μπορεί να επιβληθεί εφάπαξ χρηματική κύρωση.
Και οι συνέπειες δεν σταματούν εκεί.
Εφόσον η μη συμμόρφωση συνεχίζεται, προβλέπεται δυνατότητα επιβολής πρόσθετης ή επαναλαμβανόμενης χρηματικής κύρωσης ανά εξάμηνο καθυστέρησης.
Ποιος παίρνει τα χρήματα της κύρωσης
Εδώ βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες προβλέψεις για τον πολίτη.
Τα ποσά των χρηματικών κυρώσεων καταβάλλονται στον ενδιαφερόμενο που έχει ζητήσει τη συμμόρφωση.
Παράλληλα, δεν συμψηφίζονται με τυχόν αποζημίωση που μπορεί να δικαιούται ή να διεκδικεί για διαφορετική αιτία.
Με απλά λόγια, η χρηματική κύρωση λόγω μη συμμόρφωσης αποτελεί διαφορετικό ζήτημα από μια ενδεχόμενη αξίωση αποζημίωσης.
Τι αλλάζει στην αναγκαστική εκτέλεση
Ο ν. 5326/2026 περιλαμβάνει επίσης ρυθμίσεις για την αναγκαστική εκτέλεση χρηματικών απαιτήσεων κατά δημόσιων φορέων.
Προβλέπεται δυνατότητα κατάσχεσης στην ιδιωτική περιουσία τους.
Δεν μπορούν, ωστόσο, να αποτελέσουν αντικείμενο αναγκαστικής εκτέλεσης περιουσιακά στοιχεία τα οποία προορίζονται άμεσα για την εξυπηρέτηση ειδικού δημόσιου σκοπού.
Υπάρχει επομένως σαφής διάκριση μεταξύ της περιουσίας που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ικανοποίηση μιας απαίτησης και εκείνης που είναι άμεσα συνδεδεμένη με την άσκηση δημόσιας λειτουργίας.
Οι 60 ημέρες που πρέπει να περάσουν
Στις χρηματικές απαιτήσεις υπάρχει ακόμη μία σημαντική προθεσμία.
Η αναγκαστική εκτέλεση μπορεί να αρχίσει μετά την παρέλευση 60 ημερών από την επίδοση της απόφασης στον αρμόδιο υπουργό ή στον εκπρόσωπο του συγκεκριμένου δημόσιου φορέα.
Δεν πρέπει επομένως να συγχέονται οι δύο προθεσμίες.
Οι τρεις μήνες αφορούν τη δυνατότητα προσφυγής στη διαδικασία συμμόρφωσης όταν η διοίκηση δεν έχει εφαρμόσει σωστά τη δικαστική απόφαση.
Οι 60 ημέρες συνδέονται με την έναρξη της αναγκαστικής εκτέλεσης για χρηματικές απαιτήσεις, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Πότε χρειάζεται τραπεζική εγγυητική
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει όταν η δικαστική απόφαση μπορεί ακόμη να προσβληθεί με ένδικα μέσα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται, κατά κανόνα, από τον δικαιούχο τραπεζική εγγυητική επιστολή.
Υπάρχει όμως σημαντική εξαίρεση για τους εργαζόμενους.
Όταν πρόκειται για απαιτήσεις εργαζομένων που προέρχονται από την εργασιακή τους σχέση, δεν απαιτείται η συγκεκριμένη εγγυητική επιστολή.
Τι αλλάζει στις ανακοπές
Το νέο πλαίσιο επηρεάζει και εκκρεμείς ανακοπές κατά της αναγκαστικής εκτέλεσης και πλέον και κατά διαταγών πληρωμής.
Η διαδικασία επαναπροσδιορισμού αφορά υποθέσεις των οποίων η εκδίκαση έχει προσδιοριστεί μετά τις 16 Σεπτεμβρίου 2027.
Στόχος των αλλαγών είναι η επιτάχυνση και απλοποίηση της εκδίκασης, με μεγαλύτερη αξιοποίηση ηλεκτρονικών διαδικασιών.
Η αίτηση επαναπροσδιορισμού θα πραγματοποιείται ηλεκτρονικά, μέσω ειδικής πλατφόρμας και με πληρεξούσιο δικηγόρο, ενώ ηλεκτρονικά προβλέπεται να διεκπεραιώνεται και σημαντικό μέρος των σχετικών κοινοποιήσεων.
Παράδειγμα: Τι γίνεται εάν μια απόφαση μείνει ανεφάρμοστη
Ας υποθέσουμε ότι ένας πολίτης κερδίζει δικαστικά μια υπόθεση απέναντι σε δημόσιο φορέα και η απόφαση επιδίδεται κανονικά.
Περνούν τρεις μήνες και η διοίκηση δεν έχει προχωρήσει στις απαιτούμενες ενέργειες.
Ο ενδιαφερόμενος μπορεί τότε να απευθυνθεί στο αρμόδιο συμβούλιο συμμόρφωσης.
Εφόσον διαπιστωθεί η παράλειψη, το συμβούλιο υποδεικνύει τι πρέπει να γίνει και δίνει συγκεκριμένη προθεσμία στον φορέα.
Εάν και αυτή παρέλθει χωρίς συμμόρφωση, μπορεί να επιβληθεί χρηματική κύρωση.
Και εάν η κατάσταση εξακολουθήσει να παραμένει ίδια, υπάρχει δυνατότητα νέων κυρώσεων ανά εξάμηνο.
Τι πρέπει να κρατήσει ο πολίτης
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα κρίσιμο πρόβλημα: η δικαστική δικαίωση από μόνη της δεν αρκεί εάν η διοίκηση δεν εφαρμόσει στην πράξη την απόφαση.
Με τον ν. 5326/2026 ο πολίτης αποκτά πιο συγκεκριμένη διαδρομή για να ζητήσει την εφαρμογή της απόφασης, ενώ δημιουργούνται και οικονομικές συνέπειες για τον δημόσιο φορέα εάν η μη συμμόρφωση συνεχίζεται.
Το σημαντικότερο, επομένως, για κάποιον που έχει στα χέρια του δικαστική απόφαση κατά του Δημοσίου είναι να γνωρίζει πότε αυτή επιδόθηκε, καθώς από την επίδοση αρχίζουν να υπολογίζονται κρίσιμες προθεσμίες.
