Ας ξεκινήσουμε από εκεί που πρέπει. Η Levante Ferries σήμερα αντέδρασε. Και αντέδρασε οργανωμένα.
Όταν το «ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ», που επρόκειτο να αναλάβει από σήμερα, 3 Σεπτεμβρίου, τη γραμμή Πάτρα–Σάμη–Ιθάκη, παρουσίασε τεχνικό πρόβλημα, η εταιρεία δεν άφησε απλώς τους επιβάτες στα λιμάνια να αναζητούν μόνοι τους τρόπο να φτάσουν στον προορισμό τους.
Στήθηκε εναλλακτική μεταφορά. Χρησιμοποιήθηκε άλλο πλοίο για το Ιθάκη–Σάμη, μισθώθηκαν λεωφορεία, αξιοποιήθηκε η σύνδεση Πόρου–Κυλλήνης και οργανώθηκε η συνέχεια του ταξιδιού προς την Πάτρα. Η ίδια η Levante είχε ανακοινώσει επισήμως τα ανεκτέλεστα δρομολόγια και την εναλλακτική μέσω Πισαετού–Σάμης–Πόρου–Κυλλήνης.
Αυτό πρέπει να αναγνωριστεί.
Άλλο όμως να αναγνωρίζουμε μια καλή διαχείριση έκτακτης ανάγκης και άλλο να μετατρέπουμε μια ημέρα κατά την οποία κατέρρευσε το κανονικό δρομολόγιο σε success story της ακτοπλοϊκής σύνδεσης.
Γιατί τότε χάνουμε εντελώς την ουσία.
Ναι, ήταν επιχειρησιακή αντίδραση. Αλλά γιατί χρειάστηκε;
Το αφήγημα που διαμορφώνεται είναι περίπου το εξής:
Παρουσιάστηκε ένα απρόοπτο τεχνικό πρόβλημα, η Levante κινητοποιήθηκε, βρήκε πλοίο, λεωφορεία και εναλλακτικές συνδέσεις και τελικά οι άνθρωποι εξυπηρετήθηκαν.
Σωστά.
Αλλά υπάρχει και η άλλη περιγραφή της ίδιας ακριβώς ημέρας:
Ένας άνθρωπος που είχε αγοράσει εισιτήριο Ιθάκη–Πάτρα δεν πήγε Ιθάκη–Πάτρα.
Πήγε Ιθάκη–Σάμη.
Μετά Σάμη–Πόρο οδικώς.
Μετά Πόρο–Κυλλήνη με άλλο πλοίο.
Και στη συνέχεια Κυλλήνη–Πάτρα.
Αντίστοιχα, επιβάτες που είχαν αγοράσει εισιτήριο Πάτρα–Σάμη βρέθηκαν να ταξιδεύουν Πάτρα–Κυλλήνη, Κυλλήνη–Πόρο και Πόρο–Σάμη.
Αυτό είναι επιτυχημένη διαχείριση μιας αποτυχίας του αρχικού σχεδιασμού.
Δεν είναι επιτυχία του αρχικού σχεδιασμού.
Και αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη.
Το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ ότι η Levante «δεν έκανε τίποτα»
Εδώ πρέπει να είμαστε απολύτως δίκαιοι.
Η κριτική που ασκήσαμε σήμερα δεν ήταν ότι η εταιρεία εγκατέλειψε τους επιβάτες.
Ούτε ότι έπρεπε να αφήσει το «ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ» να ταξιδέψει εφόσον υπήρχε τεχνικό ζήτημα.
Το ακριβώς αντίθετο.
Σε οποιοδήποτε ζήτημα ασφάλειας, το πλοίο πρέπει να σταματήσει. Χωρίς δεύτερη συζήτηση.
Η κριτική αφορά κάτι πολύ μεγαλύτερο:
Πόσο ανθεκτική είναι η γραμμή Πάτρα–Σάμη–Ιθάκη όταν ένα μόνο απρόοπτο μπορεί να οδηγήσει στην ακύρωση του βασικού δρομολογίου της;
Η επίσημη ιστοσελίδα της ίδιας της εταιρείας δείχνει ότι από 3 Σεπτεμβρίου έως 18 Οκτωβρίου το κανονικό πρόγραμμα προβλέπει καθημερινές συνδέσεις Ιθάκη–Σάμη–Πάτρα, Σάμη–Πάτρα και Πάτρα–Σάμη–Ιθάκη.
Σήμερα αυτές οι συνδέσεις δεν πραγματοποιήθηκαν όπως είχαν προγραμματιστεί.
Αυτό είναι το γεγονός.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση
Μας λένε ότι αποδείχθηκε η «επιχειρησιακή ετοιμότητα».
Θα συμφωνήσουμε ως προς την αντιμετώπιση της έκτακτης ανάγκης.
Αλλά η πραγματικά ισχυρή επιχειρησιακή ετοιμότητα μιας ακτοπλοϊκής σύνδεσης θα ήταν να υπάρχει τρόπος ώστε, όταν το πλοίο Α δεν μπορεί να εκτελέσει το δρομολόγιο, το πλοίο Β να εκτελεί όσο το δυνατόν πιο κοντά το ίδιο δρομολόγιο.
Σήμερα συνέβη κάτι διαφορετικό.
Η λύση ήταν να μεταφερθεί ο επιβάτης σε άλλη γραμμή.
Και μάλιστα σε άλλο λιμάνι της Κεφαλονιάς.
Δηλαδή για ακόμη μία φορά ο Πόρος λειτούργησε ως το μεγάλο σωσίβιο της Σάμης.
Ευτυχώς που υπάρχει.
Αλλά αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα που επισημάναμε από το πρωί:
δεν μπορεί ο Πόρος να αποτελεί το μόνιμο Plan B της γραμμής Πάτρα–Σάμη–Ιθάκη.
Το ότι πλήρωσε η εταιρεία είναι αυτονόητα θετικό – αλλά δεν αλλάζει τη γεωγραφία
Βεβαίως και έχει σημασία ότι η εταιρεία ανέλαβε το κόστος των λεωφορείων.
Βεβαίως και έχει σημασία ότι έγιναν συνεννοήσεις με άλλη εταιρεία.
Βεβαίως και έχει σημασία ότι οργανώθηκε η συνέχεια της μεταφοράς.
Και προφανώς είναι πολύ καλύτερο από το να ειπωθεί στους επιβάτες:
«Το δρομολόγιο ακυρώθηκε, βρείτε μόνοι σας τι θα κάνετε».
Αλλά ας μην παρασυρόμαστε.
Το λεωφορείο δεν μετατρέπει τον Πόρο σε Σάμη.
Η Κυλλήνη δεν γίνεται Πάτρα επειδή υπάρχει λεωφορείο.
Και μια συνδυασμένη μεταφορά τριών ή τεσσάρων σκελών δεν γίνεται ισοδύναμη με την απευθείας ακτοπλοϊκή σύνδεση επειδή το κόστος της το ανέλαβε η εταιρεία.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ιθάκη.
Γιατί ο Ιθακήσιος ξεκινά ήδη από ένα δεύτερο νησί.
Όταν καταρρέει η απευθείας σύνδεση, η διαδρομή του μετατρέπεται σε αλυσίδα μετακινήσεων.
Και υπάρχει ένα ερώτημα που η σημερινή «επιτυχία» δεν απαντά
Ας δεχθούμε λοιπόν όλα τα θετικά.
Η Levante κινητοποιήθηκε.
Οι εργαζόμενοι έτρεξαν.
Βρέθηκαν λεωφορεία.
Έγιναν συνεννοήσεις.
Οι επιβάτες δεν εγκαταλείφθηκαν.
Ωραία.
Τι θα γίνει την επόμενη φορά;
Αυτό είναι το πραγματικό ερώτημα.
Γιατί σήμερα υπήρχαν διαθέσιμα δρομολόγια από Πόρο.
Υπήρχαν λεωφορεία.
Υπήρχε δυνατότητα συνδυασμού των μετακινήσεων.
Υπήρχε άλλο πλοίο που μπορούσε να βοηθήσει στο πρώτο σκέλος.
Την επόμενη φορά;
Υπάρχει θεσμοθετημένο σχέδιο;
Υπάρχει συγκεκριμένο πλοίο αντικατάστασης;
Υπάρχει υποχρέωση αποκατάστασης της γραμμής εντός συγκεκριμένου χρόνου;
Υπάρχει συμφωνία με άλλον πάροχο;
Ή κάθε φορά θα ξεκινά ένας καινούργιος αγώνας δρόμου για να δούμε ποιο πλοίο υπάρχει, ποιο λεωφορείο είναι διαθέσιμο και ποιο άλλο λιμάνι μπορεί να χρησιμοποιηθεί;
Άλλο contingency plan και άλλο αυτοσχεδιασμός που τελικά πέτυχε.
Και ακριβώς εδώ μπαίνει το Υπουργείο Ναυτιλίας
Θα ήταν επίσης άδικο να μετατρέψουμε το θέμα σε προσωπική αντιπαράθεση με τη Levante.
Η σημερινή ημέρα αναδεικνύει ένα πρόβλημα που ξεπερνά την εταιρεία.
Το κράτος είναι εκείνο που σχεδιάζει το θεσμικό πλαίσιο των ακτοπλοϊκών συνδέσεων.
Και όταν μιλάμε για μια γραμμή ζωτικής σημασίας για δύο νησιά, πρέπει να υπάρχει απάντηση στο απλούστερο δυνατό ερώτημα:
Τι γίνεται όταν το πλοίο δεν μπορεί να ταξιδέψει;
Όχι τι θα σκαρφιστούμε εκείνο το πρωί.
Τι προβλέπεται πριν συμβεί.
Αυτό είναι το ζητούμενο.
Παραμένει και το ερώτημα για τη Superfast
Και υπάρχει ένα ακόμη θέμα που δεν εξαφανίστηκε επειδή βρέθηκαν λεωφορεία.
Σήμερα τόσο οι «Ανοιχτοί Ορίζοντες» όσο και οι «Κεφαλονίτες Καραβολάτρες» έθεσαν το ζήτημα της δυνατότητας αξιοποίησης πλοίου της διεθνούς γραμμής που προσεγγίζει τη Σάμη, ώστε σε τέτοιες έκτακτες περιπτώσεις να μπορεί να εξυπηρετείται η σύνδεση με την Πάτρα.
Δεν λέμε ότι αυτό είναι νομικά ή επιχειρησιακά αυτονόητο.
Ακριβώς γι’ αυτό ζητάμε απάντηση από το Υπουργείο.
Μπορεί να δοθεί έκτακτη άδεια;
Αν μπορεί, υπό ποιες προϋποθέσεις;
Αν δεν μπορεί, γιατί;
Χρειάζεται αλλαγή του θεσμικού πλαισίου;
Αυτή είναι μια σοβαρή συζήτηση που αξίζει να γίνει.
Γιατί είναι τουλάχιστον παράδοξο να βρίσκεται πλοίο στη Σάμη που κατευθύνεται προς Πάτρα στο πλαίσιο διεθνούς δρομολογίου και ο επιβάτης εσωτερικού να πρέπει να ταξιδεύει οδικώς μέχρι τον Πόρο για να περάσει στην Κυλλήνη.
Δεν μηδενίζουμε αυτό που έγινε σήμερα
Και επειδή δεν μας ενδιαφέρει ούτε η εύκολη αντιπολίτευση ούτε η ισοπέδωση, ας το πούμε ξανά καθαρά:
Η Levante σήμερα έκανε αυτό που έπρεπε να κάνει από τη στιγμή που δημιουργήθηκε το πρόβλημα.
Και πιθανότατα έκανε περισσότερα από το να περιοριστεί στην τυπική ανακοίνωση μιας ακύρωσης.
Αυτό πιστώνεται στην εταιρεία και κυρίως στους ανθρώπους που εργάστηκαν για να οργανώσουν μέσα σε λίγες ώρες μια δύσκολη μετακίνηση.
Όμως αυτό δεν ακυρώνει την κριτική.
Την επιβεβαιώνει.
Γιατί αποδεικνύει ότι, όταν χαθεί η κανονική σύνδεση Πάτρα–Σάμη–Ιθάκη, χρειάζεται να κινητοποιηθεί ολόκληρος μηχανισμός πλοίων, λεωφορείων, άλλων λιμανιών και άλλων δρομολογίων για να αναπληρωθεί.
Και αυτό ακριβώς δείχνει πόσο σημαντική είναι η συγκεκριμένη γραμμή.
Το πραγματικό τεστ δεν είναι να βρεις λεωφορείο – είναι να μη χαθεί η σύνδεση
Ας κρατήσουμε λοιπόν από τη σημερινή ημέρα και τα δύο.
Πρώτον: η εταιρεία διαχειρίστηκε σοβαρά την έκτακτη κατάσταση και δεν εγκατέλειψε τους επιβάτες.
Δεύτερον: η γραμμή αποδείχθηκε για ακόμη μία φορά ευάλωτη όταν δεν υπάρχει άμεσα διαθέσιμο πλοίο που να αναλάβει την ίδια σύνδεση.
Το ένα δεν αναιρεί το άλλο.
Και δεν υπάρχει κανένας λόγος να χωριστούμε σε δύο στρατόπεδα όπου οι μεν θα λένε «καταστροφή» και οι δε «θρίαμβος».
Η πραγματικότητα είναι πολύ απλούστερη:
Σήμερα πέτυχε το Plan B.
Μπράβο σε όσους το οργάνωσαν.
Το πρόβλημα είναι ότι οι κάτοικοι της Σάμης και της Ιθάκης δεν μπορούν να ζουν με την αγωνία ότι, κάθε φορά που θα αποτυγχάνει το Plan A, το Plan B θα είναι μια οδική περιήγηση στην Κεφαλονιά.
Και γι’ αυτό η σημερινή ημέρα δεν πρέπει να κλείσει με πανηγυρισμούς.
Πρέπει να κλείσει με μια συζήτηση μεταξύ Levante, Υπουργείου Ναυτιλίας και τοπικών φορέων για το αυτονόητο:
Πώς εξασφαλίζουμε ότι την επόμενη φορά που ένα πλοίο θα παρουσιάσει πρόβλημα, θα υπάρχει εναλλακτική για την ίδια τη γραμμή και όχι απλώς ένας ευρηματικός τρόπος να παρακάμψουμε τη γραμμή;
Γιατί επιχειρησιακή ετοιμότητα δεν είναι μόνο να καταφέρνεις να μαζέψεις τα κομμάτια όταν κάτι πάει στραβά.
Είναι να έχεις φροντίσει από πριν ώστε μια βλάβη ενός πλοίου να μη μετατρέπεται σε πρόβλημα ακτοπλοϊκής σύνδεσης δύο ολόκληρων νησιών.
