Έναν νέο επενδυτικό «κουμπαρά» για τα παιδιά, στον οποίο θα μπορούν να συνεισφέρουν τόσο το κράτος όσο και οι γονείς, φέρνει στο προσκήνιο η συζήτηση για την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος και τη δημιουργία ενός αρχικού κεφαλαίου για τη νέα γενιά.
Το σχέδιο ακούγεται ιδιαίτερα ελκυστικό: ένας λογαριασμός ανοίγει στα πρώτα χρόνια της ζωής ενός παιδιού, χρηματοδοτείται σε βάθος χρόνου και, όταν εκείνο ενηλικιωθεί, μπορεί να διαθέτει ένα σημαντικό κεφάλαιο για σπουδές, κατοικία ή το ξεκίνημα της επαγγελματικής του ζωής.
Ωστόσο, υπάρχει μια κρίσιμη λεπτομέρεια: το τελικό ποσό δεν είναι κατ’ ανάγκη εγγυημένο, εφόσον τα χρήματα επενδύονται και η τελική αξία τους εξαρτάται από τις αποδόσεις.
Πώς προβλέπεται να λειτουργεί
Σύμφωνα με το σχέδιο, η οικογένεια θα μπορεί να ανοίγει τον σχετικό λογαριασμό μέσα στα δύο πρώτα χρόνια από τη γέννηση του παιδιού.
Η βασική λογική προβλέπει ετήσιες καταβολές, με κράτος και γονέα να συνεισφέρουν από 1.200 ευρώ τον χρόνο.
Έτσι δημιουργείται ένα κεφάλαιο το οποίο δεν παραμένει απλώς ως τραπεζική κατάθεση, αλλά επενδύεται με μακροχρόνιο ορίζοντα.
Μέσω του ανατοκισμού και της δυνητικής επενδυτικής απόδοσης, το ποσό εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει τις 60.000 ευρώ μέχρι την ηλικία των 18 ετών.
Εδώ όμως βρίσκεται και το σημαντικότερο σημείο που πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς.
Τα 60.000 ευρώ δεν πρέπει να διαβάζονται ως εγγύηση
Η διαφορά ανάμεσα στις λέξεις «θα έχει» και «αναμένεται να έχει» είναι τεράστια.
Εάν πρόκειται για επενδυτικό λογαριασμό, η τελική αξία εξαρτάται από την απόδοση των επενδύσεων, τα κόστη, τον πληθωρισμό και το επίπεδο κινδύνου που θα αναλαμβάνεται.
Οι αγορές δεν προσφέρουν σταθερή απόδοση κάθε χρόνο. Μπορεί να υπάρξουν περίοδοι σημαντικών κερδών, αλλά και περίοδοι πτώσης.
Επομένως, ένα ποσό της τάξης των 60.000 ευρώ αποτελεί προβολή με βάση συγκεκριμένες παραδοχές απόδοσης και όχι αυτομάτως εγγυημένη παροχή του κράτους.
Το μεγάλο ερώτημα των 1.200 ευρώ
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη, κοινωνική διάσταση.
Πόσες οικογένειες μπορούν πραγματικά να βάζουν στην άκρη 1.200 ευρώ κάθε χρόνο για κάθε παιδί;
Πρόκειται για 100 ευρώ τον μήνα ή 21.600 ευρώ σε ονομαστικές καταβολές μέσα σε 18 χρόνια για ένα παιδί, εφόσον η συμμετοχή του γονέα παραμένει σταθερή σε όλη την περίοδο.
Για μια οικογένεια με δύο παιδιά, η αντίστοιχη συνολική γονική αποταμίευση θα έφθανε τα 43.200 ευρώ.
Για ένα νοικοκυριό με υψηλό ή σχετικά άνετο εισόδημα, αυτό μπορεί να αποτελεί έναν εφικτό μακροχρόνιο προγραμματισμό.
Για μια οικογένεια όμως που δυσκολεύεται ήδη να καλύψει ενοίκιο, τρόφιμα, λογαριασμούς και καθημερινές ανάγκες, τα επιπλέον 100 ευρώ τον μήνα μπορεί να είναι απλώς αδύνατο να βρεθούν.
Και εδώ βρίσκεται η βασική ένσταση απέναντι στη φιλοσοφία του μέτρου: αν η κρατική ενίσχυση προϋποθέτει αντίστοιχη ιδιωτική αποταμίευση, τότε μεγαλύτερο όφελος μπορούν να αποκομίσουν εκείνοι που έχουν ήδη τη δυνατότητα να αποταμιεύουν.
Είναι πράγματι μέτρο για το δημογραφικό;
Η σύνδεσή του με το δημογραφικό χρειάζεται επίσης προσοχή.
Ένας λογαριασμός που δημιουργεί περιουσιακό κεφάλαιο για ένα παιδί μπορεί ασφαλώς να αποτελέσει σημαντική οικονομική βοήθεια για τη μελλοντική του ζωή.
Δεν αντιμετωπίζει όμως από μόνος του τους λόγους για τους οποίους ένα νέο ζευγάρι σήμερα αναβάλλει ή εγκαταλείπει την απόφαση να αποκτήσει παιδιά.
Το κόστος στέγασης, η εργασιακή ανασφάλεια, οι μισθοί, το κόστος ανατροφής, οι βρεφονηπιακοί σταθμοί και η δυνατότητα συνδυασμού οικογένειας και εργασίας επηρεάζουν την απόφαση σήμερα.
Ο συγκεκριμένος «κουμπαράς», αντίθετα, υπόσχεται οικονομικό αποτέλεσμα έπειτα από σχεδόν δύο δεκαετίες.
Και τι θα αξίζουν 60.000 ευρώ σε 18 χρόνια;
Υπάρχει τέλος μία παράμετρος που συχνά χάνεται πίσω από τον εντυπωσιακό αριθμό.
Ακόμη και εάν ένα παιδί συγκεντρώσει πράγματι 60.000 ευρώ όταν γίνει 18 ετών, σημασία θα έχει η πραγματική αγοραστική δύναμη αυτού του ποσού τότε.
Αν, για παράδειγμα, ο στόχος είναι η πρώτη κατοικία, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα ευρώ θα υπάρχουν στον λογαριασμό, αλλά πόσο θα κοστίζει ένα σπίτι ύστερα από 18 χρόνια.
Το ίδιο ισχύει για τις σπουδές και για κάθε άλλη χρήση του κεφαλαίου.
Ένα ενδιαφέρον εργαλείο, όχι «δωρεάν 60.000 ευρώ»
Η ιδέα ενός μακροχρόνιου λογαριασμού για κάθε παιδί έχει οικονομικό ενδιαφέρον και μπορεί να δημιουργήσει ένα σημαντικό κεφάλαιο εκκίνησης για τη νέα γενιά.
Χρειάζεται όμως να παρουσιαστεί με τους πραγματικούς της όρους.
Δεν πρόκειται απλώς για ένα κρατικό δώρο 60.000 ευρώ σε κάθε παιδί. Πρόκειται για έναν μηχανισμό μακροχρόνιας αποταμίευσης και επένδυσης, στον οποίο η τελική απόδοση μπορεί να εξαρτάται από τις αγορές και το μέγιστο όφελος από τη δυνατότητα της οικογένειας να συμμετέχει συστηματικά.
Και εκεί βρίσκεται τελικά το μεγαλύτερο πολιτικό ερώτημα: θα είναι ένας πραγματικός «κουμπαράς για κάθε παιδί» ή ένας πολύ καλύτερος κουμπαράς για τα παιδιά των οικογενειών που έχουν ήδη 100 ευρώ τον μήνα να βάζουν στην άκρη;
