Μια δήλωση του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη για τη διάρκεια του επιδόματος ανεργίας άνοιξε μια ιδιαίτερα έντονη συζήτηση, καθώς ο ίδιος εξέφρασε την άποψη ότι το επίδομα δεν θα πρέπει να καταβάλλεται για διάστημα μεγαλύτερο των δύο μηνών.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Παύλος Μαρινάκης διατύπωσε τη συγκεκριμένη θέση μιλώντας στην ΕΡΤ, συνδέοντάς την με την περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών εισφορών για τις επιχειρήσεις.
Το κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, είναι ότι η συγκεκριμένη τοποθέτηση δεν παρουσιάστηκε ως κυβερνητική απόφαση ή εξαγγελία. Αντιθέτως, χαρακτηρίστηκε προσωπική άποψη, ενώ το ίδιο το δημοσίευμα αναφέρει ότι ακολούθησε διαφοροποίηση από τη Νίκη Κεραμέως.
Η πρόταση που προκαλεί αντιδράσεις
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη κοινωνική διάσταση επειδή το επίδομα ανεργίας δεν αποτελεί απλώς μία προνοιακή παροχή.
Συνδέεται με την ασφαλιστική ιστορία του εργαζομένου και λειτουργεί ως προσωρινό δίχτυ προστασίας για την περίοδο κατά την οποία κάποιος χάνει την εργασία του και αναζητά την επόμενη.
Η πρόταση για περιορισμό του στους δύο μήνες δημιουργεί επομένως ένα εύλογο ερώτημα: τι συμβαίνει με έναν εργαζόμενο ο οποίος, παρά την προσπάθειά του, δεν καταφέρνει μέσα σε 60 ημέρες να βρει νέα εργασία;
Το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο έντονο σε περιοχές με μεγάλη εξάρτηση από την εποχική απασχόληση.
Η Κεφαλονιά είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα
Για ένα νησί όπως η Κεφαλονιά, η συζήτηση δεν είναι καθόλου θεωρητική.
Χιλιάδες θέσεις εργασίας συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τον τουρισμό και τη θερινή περίοδο. Ξενοδοχεία, εστίαση, τουριστικές επιχειρήσεις και πολλές ακόμη δραστηριότητες μειώνουν σημαντικά το προσωπικό τους μετά το τέλος της σεζόν.
Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται και στο κείμενο, «η εποχική εργασία στα νησιά τελειώνει τον Οκτώβριο. Ο χειμώνας δεν τελειώνει σε εξήντα μέρες».
Αυτό ακριβώς αποτυπώνει το πρόβλημα ενός οριζόντιου περιορισμού.
Ένας εποχικά εργαζόμενος μπορεί να ολοκληρώσει την εργασία του τον Οκτώβριο και η πραγματική δυνατότητα επαναπρόσληψής του στον ίδιο κλάδο να εμφανιστεί αρκετούς μήνες αργότερα, όταν αρχίσει η προετοιμασία της επόμενης τουριστικής περιόδου.
«Δεν υπάρχει άνθρωπος που θέλει δουλειά και δεν βρίσκει»
Ακόμη μεγαλύτερη συζήτηση προκαλεί η θέση που αποδίδεται στον κυβερνητικό εκπρόσωπο ότι ουσιαστικά όποιος πραγματικά επιθυμεί να εργαστεί μπορεί να βρει δουλειά.
Το ζήτημα όμως είναι πολύ πιο σύνθετο.
Η ύπαρξη κενών θέσεων εργασίας δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάθε άνεργος μπορεί να τις καλύψει. Παίζουν ρόλο η ηλικία, η ειδικότητα, ο τόπος κατοικίας, οι οικογενειακές υποχρεώσεις, το ύψος της αμοιβής και φυσικά οι πραγματικές συνθήκες εργασίας.
Άλλωστε, όπως επισημαίνεται στο κείμενο, όταν επιχειρήσεις δηλώνουν ότι δεν βρίσκουν προσωπικό, ένα μέρος του προβλήματος μπορεί να σχετίζεται και με τις αποδοχές και τους όρους εργασίας που προσφέρονται.
Προσωπική θέση ή προαναγγελία μιας μελλοντικής συζήτησης;
Εδώ βρίσκεται ίσως και το μεγαλύτερο πολιτικό ενδιαφέρον.
Μια προσωπική άποψη ενός απλού κομματικού στελέχους έχει διαφορετικό πολιτικό βάρος από μια προσωπική άποψη που εκφράζεται δημόσια από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο.
Το δημοσίευμα ερμηνεύει μάλιστα τη δήλωση ως μια θέση που θα μπορούσε να επανέλθει στη δημόσια συζήτηση μετά τις εκλογές, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει σήμερα ειλημμένη κυβερνητική απόφαση.
Αυτή η διάκριση είναι σημαντική: μέχρι στιγμής μιλάμε για προσωπική πολιτική τοποθέτηση και όχι για ανακοινωμένο κυβερνητικό μέτρο.
Το επίδομα ανεργίας δεν είναι «δώρο»
Υπάρχει τέλος μία παράμετρος που δεν πρέπει να χάνεται μέσα στην πολιτική αντιπαράθεση.
Ο εργαζόμενος έχει συμμετάσχει μέσω της εργασίας και των ασφαλιστικών εισφορών του στη χρηματοδότηση του συστήματος κοινωνικής προστασίας. Το επίδομα ανεργίας λειτουργεί ακριβώς για την περίοδο κατά την οποία χάνει προσωρινά το εισόδημά του.
Γι’ αυτό και η τελευταία φράση του κειμένου συνοψίζει την ουσία της κριτικής:
«Το επίδομα δεν είναι χάρισμα του προϋπολογισμού. Το πλήρωσε ο ίδιος άνθρωπος όσο δούλευε».
Και ειδικά σε έναν τόπο όπως η Κεφαλονιά, όπου η εποχικότητα αποτελεί δομικό χαρακτηριστικό της αγοράς εργασίας, οποιαδήποτε συζήτηση για δραστικό περιορισμό του χρόνου επιδότησης της ανεργίας αποκτά πολύ συγκεκριμένες και άμεσες κοινωνικές συνέπειες.
Γιατί οι δύο μήνες μπορεί να ακούγονται αρκετοί σε ένα τηλεοπτικό στούντιο. Για έναν εποχικό εργαζόμενο που τελειώνει τη σεζόν τον Οκτώβριο, όμως, ο χειμώνας μόλις αρχίζει.
