Ο Κυριάκος Πιερρακάκης είπε μια φράση με την οποία δύσκολα μπορεί να διαφωνήσει κάποιος:
«Δεν μας νοιάζει ο μηχανισμός. Μας νοιάζει η τιμή στο ταμπλό».
Συμφωνούμε απολύτως.
Τον πολίτη που σταματά στο πρατήριο πράγματι δεν τον ενδιαφέρουν τα κυβερνητικά PowerPoint, οι περίπλοκες δημοσιονομικές εξισώσεις ή το όνομα που θα δοθεί στην επόμενη παρέμβαση.
Βλέπει έναν αριθμό.
Πόσο κάνει το λίτρο;
Και βάζει το χέρι στην τσέπη.
Αφού λοιπόν «μας νοιάζει η τιμή στο ταμπλό», ας κοιτάξουμε τι υπάρχει μέσα σε αυτήν την τιμή.
Γιατί εκεί αρχίζει το δύσκολο κομμάτι της συζήτησης.
70 λεπτά ΕΦΚ σε κάθε λίτρο βενζίνης
Στην Ελλάδα ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στην αμόλυβδη βενζίνη είναι σήμερα 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα.
Δηλαδή:
0,70 ευρώ σε κάθε λίτρο.
Και αυτό δεν αποτελεί εκτίμηση της αντιπολίτευσης.
Είναι ο επίσημος συντελεστής που δημοσιεύει το ίδιο το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Το ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι ο ελάχιστος συντελεστής που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία είναι 359 ευρώ ανά 1.000 λίτρα.
Η Ελλάδα βρίσκεται στα 700.
Σχεδόν διπλάσια.
Στο diesel κίνησης ο ελληνικός ΕΦΚ είναι 410 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, έναντι ευρωπαϊκού ελάχιστου 330 ευρώ.
Και στο πετρέλαιο θέρμανσης είναι 280 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, όταν ο αναγραφόμενος ελάχιστος ευρωπαϊκός συντελεστής είναι μόλις 21 ευρώ.
Αυτά είναι τα επίσημα στοιχεία του υπουργείου.
Άρα, όταν συζητάμε για την τιμή στο ταμπλό, δεν μπορούμε να συμπεριφερόμαστε σαν να διαμορφώνεται αποκλειστικά στο Ριάντ, στην Ουάσιγκτον ή στις διεθνείς αγορές.
Ένα σημαντικό τμήμα της διαμορφώνεται και στην Αθήνα.
Και πάνω στην τιμή υπάρχει ΦΠΑ
Υπάρχει βεβαίως και ο ΦΠΑ.
Ο κανονικός συντελεστής στην Ελλάδα είναι 24%.
Άρα η φορολογική επιβάρυνση αποτελεί πραγματικό συστατικό της τελικής τιμής που πληρώνει ο οδηγός.
Και εδώ βρίσκεται το παράδοξο της κυβερνητικής επιχειρηματολογίας.
Από τη μία:
«Μας νοιάζει η τιμή στο ταμπλό».
Από την άλλη, όταν ανοίγει η συζήτηση για τον ΕΦΚ:
«Ο ΕΦΚ φέρνει περίπου 4 δισ. ευρώ».
Προφανώς.
Ακριβώς γι’ αυτό υπάρχει πολιτική συζήτηση.
Εάν η μείωσή του δεν είχε δημοσιονομικό κόστος, δεν θα υπήρχε καν δίλημμα.
Το πραγματικό ερώτημα είναι διαφορετικό:
Σε μια έκτακτη ενεργειακή κρίση, πόσο από αυτό το δημοσιονομικό κόστος μπορεί και πρέπει να αναλάβει προσωρινά το κράτος ώστε να περιοριστεί το κόστος για πολίτες και επιχειρήσεις;
Αυτό είναι πολιτική επιλογή.
Το «η αντιπολίτευση τα ζητάει όλα» δεν απαντά στο ερώτημα
Ο Πιερρακάκης απάντησε επίσης ότι η αντιπολίτευση ζητά 13η σύνταξη, 13ο μισθό, κατάργηση ΕΦΚ, κατάργηση ΦΠΑ και γενικώς «όλα».
Μπορεί πράγματι ένα κόμμα να καταθέτει προτάσεις που δεν βγαίνουν δημοσιονομικά.
Τότε η απάντηση είναι απλή:
βγάζεις το κοστολόγιο.
Λες πόσο κοστίζει κάθε πρόταση.
Παρουσιάζεις τι μπορεί να εφαρμοστεί και τι όχι.
Δεν χρειάζεται να βάζεις όλες τις προτάσεις της αντιπολίτευσης σε ένα καλάθι για να αποφύγεις τη συζήτηση για μία συγκεκριμένη.
Γιατί το ερώτημα εδώ είναι συγκεκριμένο:
Μπορεί να μειωθεί προσωρινά ο ΕΦΚ στα καύσιμα;
Και αν ναι:
πόσο θα κόστιζε μια συγκεκριμένη μείωση και πόσο θα μπορούσε να περάσει στην αντλία;
Εκεί χρειάζονται οι προσθέσεις και οι αφαιρέσεις που σωστά επικαλείται ο υπουργός.
Μας νοιάζει όμως και ο μηχανισμός
Υπάρχει ακόμη ένα πρόβλημα στη φράση:
«Δεν μας νοιάζει ο μηχανισμός».
Τον καταναλωτή την ώρα που πληρώνει πράγματι μπορεί να μην τον ενδιαφέρει.
Τον υπουργό Οικονομικών όμως πρέπει να τον ενδιαφέρει πάρα πολύ.
Διότι άλλο είναι μια οριζόντια φορολογική μείωση.
Άλλο μια επιδότηση.
Άλλο ένα εισοδηματικά στοχευμένο βοήθημα.
Και άλλο μια παρέμβαση στην αγορά.
Έχουν διαφορετικό κόστος, διαφορετικούς δικαιούχους και διαφορετικό αποτέλεσμα.
Το είδαμε άλλωστε ήδη μέσα στο 2026.
Τον Απρίλιο εφαρμόστηκε επιδότηση στο diesel κίνησης ύψους 0,16 ευρώ ανά λίτρο προ ΦΠΑ, μέσω διυλιστηρίων και εισαγωγέων.
Άρα η ίδια η κυβέρνηση γνωρίζει πολύ καλά ότι υπάρχουν διαφορετικοί μηχανισμοί παρέμβασης στην τελική τιμή.
Το πετρέλαιο θέρμανσης στα 2 ευρώ
Ο Πιερρακάκης έκανε όμως σήμερα και μια ακόμη εντυπωσιακή παραδοχή.
Εάν άρχιζε τώρα η διάθεση πετρελαίου θέρμανσης, είπε, η τιμή θα βρισκόταν περίπου στα 2 ευρώ το λίτρο. Η κυβέρνηση θέτει ως στόχο η περίοδος να ξεκινήσει χαμηλότερα από περίπου 1,85 ευρώ, όπου έκλεισε η προηγούμενη. Παράλληλα ανακοίνωσε ότι θα αυξηθεί το ποσό του επιδόματος θέρμανσης χωρίς αλλαγή του αριθμού των δικαιούχων.
Αυτό είναι ουσιαστικά παραδοχή του μεγέθους του προβλήματος.
Για μια οικογένεια που χρειάζεται 1.000 λίτρα για τον χειμώνα, τα 2 ευρώ σημαίνουν:
2.000 ευρώ.
Για 1.500 λίτρα:
3.000 ευρώ.
Εκεί σταματάει η μακροοικονομία και αρχίζει ο οικογενειακός προϋπολογισμός.
Και γι’ αυτό το ερώτημα δεν μπορεί να είναι μόνο πόσο θα αυξηθεί το επίδομα.
Είναι και πόσο μπορεί να μειωθεί η ίδια η επιβάρυνση στην πηγή.
«Διεθνής καταιγίδα» – ναι, αλλά οι φόροι είναι ελληνικοί
Ασφαλώς υπάρχει διεθνής ενεργειακή κρίση.
Κανείς σοβαρός δεν μπορεί να χρεώσει στην ελληνική κυβέρνηση την παγκόσμια τιμή του πετρελαίου.
Οι γεωπολιτικές αναταράξεις, η προσφορά, η ζήτηση και οι διεθνείς αγορές επηρεάζουν καθοριστικά το κόστος.
Αυτό όμως δεν εξαφανίζει την εθνική φορολογική πολιτική.
Η κυβέρνηση δεν καθορίζει τη διεθνή τιμή του βαρελιού.
Καθορίζει όμως τον ελληνικό ΕΦΚ εντός των ευρωπαϊκών κανόνων.
Και η Ελλάδα έχει επιλέξει για την αμόλυβδη συντελεστή 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα όταν το ευρωπαϊκό κατώτατο επίπεδο που αναγράφει το ίδιο το υπουργείο είναι 359 ευρώ.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί αύριο το πρωί να εξαφανιστεί ο ΕΦΚ χωρίς δημοσιονομικές συνέπειες.
Σημαίνει όμως ότι η φορολογία αποτελεί μέρος της εξίσωσης.
Δεν γίνεται να θυμόμαστε την παγκόσμια αγορά όταν ανεβαίνει η τιμή και να ξεχνάμε το ελληνικό Δημόσιο όταν κοιτάμε από τι αποτελείται η τιμή.
Και τελικά ο Πιερρακάκης έχει δίκιο
Ναι.
«Μας νοιάζει η τιμή στο ταμπλό».
Ακριβώς.
Γι’ αυτό λοιπόν, την επόμενη φορά που θα κοιτάξουμε το ταμπλό ενός πρατηρίου, ας μη βλέπουμε μόνο τον πόλεμο, τις διεθνείς αγορές και το πετρέλαιο.
Ας βλέπουμε ολόκληρη την τιμή.
Μέσα της υπάρχει το κόστος του καυσίμου.
Υπάρχουν τα περιθώρια της αγοράς.
Υπάρχει ο ΕΦΚ.
Υπάρχει ο ΦΠΑ.
Και υπάρχει τελικά μια πολιτική επιλογή για το ποιος θα σηκώσει μεγαλύτερο μέρος του βάρους μιας έκτακτης κρίσης.
Ο πολίτης ή ο κρατικός προϋπολογισμός.
Ο υπουργός είπε επίσης κάτι απολύτως σωστό:
«Το κάθε ευρώ μετράει».
Συμφωνούμε και πάλι.
Και ακριβώς επειδή κάθε ευρώ μετράει, τα 70 λεπτά ΕΦΚ σε κάθε λίτρο αμόλυβδης δεν μπορούν να εξαφανίζονται από τη συζήτηση κάθε φορά που κοιτάζουμε την τιμή στο ταμπλό.
