Ο Αντώνης Σαμαράς είναι πλέον ένας απολύτως ορατός πολιτικός πονοκέφαλος για τη Νέα Δημοκρατία. Υπάρχει όμως ένας δεύτερος παράγοντας, πολύ δυσκολότερο να μετρηθεί δημοσκοπικά: η στάση που θα κρατήσει ο Κώστας Καραμανλής όσο πλησιάζουν οι επόμενες εθνικές εκλογές.
Και εδώ βρίσκεται ίσως μία από τις πιο ενδιαφέρουσες εσωκομματικές εξισώσεις για τη Νέα Δημοκρατία.
Ο Σαμαράς έχει ουσιαστικά ανοίξει τα χαρτιά του. Η προοπτική δημιουργίας νέου πολιτικού φορέα έχει ήδη περάσει από το επίπεδο της φημολογίας σε δημόσιες τοποθετήσεις και δημοσκοπικές μετρήσεις. Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι έχει λάβει τις αποφάσεις του και ότι θα τις ανακοινώσει όταν κρίνει πως είναι η κατάλληλη στιγμή.
Οι δημοσκοπήσεις που επιχειρούν να καταγράψουν τη δυνητική απήχηση ενός κόμματος Σαμαρά δείχνουν ότι υπάρχει εκλογική δεξαμενή που δηλώνει θετική ή πιθανώς θετική απέναντι σε ένα τέτοιο εγχείρημα. Αυτό, βέβαια, δεν αποτελεί πρόθεση ψήφου και πολύ περισσότερο δεν μπορεί να μεταφραστεί αυτομάτως σε αποτέλεσμα κάλπης.
Για τη ΝΔ, όμως, υπάρχει ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό: ένα μέρος αυτής της δυνητικής δεξαμενής βρίσκεται στον ευρύτερο χώρο από τον οποίο αντλεί παραδοσιακά ψηφοφόρους η κυβερνητική παράταξη.
Ο φανερός κίνδυνος, επομένως, είναι ο Σαμαράς.
Ο μεγάλος άγνωστος «Χ» είναι ο Καραμανλής.
Η σιωπή που αφήνει όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά
Ο Κώστας Καραμανλής ακολουθεί μια εντελώς διαφορετική στρατηγική από τον Αντώνη Σαμαρά.
Δεν έχει ανακοινώσει νέο κόμμα.
Δεν έχει δηλώσει ότι σκοπεύει να αποχωρήσει από τη Νέα Δημοκρατία.
Δεν έχει ανακοινώσει στήριξη σε κάποιο άλλο πολιτικό εγχείρημα.
Και επομένως οποιοδήποτε τέτοιο σενάριο πρέπει σήμερα να αντιμετωπίζεται ως σενάριο και όχι ως γεγονός.
Υπάρχουν, ωστόσο, πολιτικές αποστάσεις οι οποίες είναι ορατές.
Ο πρώην πρωθυπουργός απουσίασε από την κεντρική ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη στη φετινή ΔΕΘ, όπως είχε απουσιάσει και από άλλες εκδηλώσεις με κεντρικό πρόσωπο τον σημερινό πρωθυπουργό. Την ημέρα της ομιλίας Μητσοτάκη βρισκόταν στην Ξάνθη.
Παράλληλα, δημόσιες παρεμβάσεις του τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί ως διαφοροποιήσεις από κυβερνητικές επιλογές σε επιμέρους ζητήματα.
Αυτό δεν ισοδυναμεί με πολιτική ρήξη.
Δείχνει όμως ότι ο Κώστας Καραμανλής έχει επιλέξει να διατηρεί τη δική του πολιτική παρουσία και να μην ταυτίζεται αυτομάτως με κάθε επιλογή της σημερινής ηγεσίας.
Ο Μητσοτάκης κρατά διαφορετική στάση απέναντί του
Εξίσου ενδιαφέρουσα είναι η στάση του ίδιου του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Ο πρωθυπουργός κάνει σαφή διάκριση μεταξύ Σαμαρά και Καραμανλή.
Στη συνέντευξη Τύπου της ΔΕΘ, όταν ρωτήθηκε σχετικά, είπε ότι σέβεται και τιμά τους πρώην αρχηγούς της ΝΔ και δήλωσε συγκεκριμένα ότι με τον Κώστα Καραμανλή έχει «μια καλή προσωπική σχέση». Για τον Αντώνη Σαμαρά, αντίθετα, αναφέρθηκε στη διαγραφή του και στις βαριές δημόσιες τοποθετήσεις που είχαν προηγηθεί και ακολούθησαν.
Η διαφοροποίηση είναι σαφής.
Το Μέγαρο Μαξίμου δεν αντιμετωπίζει δημοσίως τον Καραμανλή όπως αντιμετωπίζει τον Σαμαρά.
Και έχει λόγο να το κάνει.
Γιατί ο Καραμανλής είναι διαφορετική περίπτωση
Ο Αντώνης Σαμαράς βρίσκεται πλέον εκτός Νέας Δημοκρατίας και κινείται προς τη δημιουργία ξεχωριστού πολιτικού φορέα.
Ο Κώστας Καραμανλής βρίσκεται σε εντελώς διαφορετική θέση.
Υπήρξε πρόεδρος της ΝΔ από το 1997 έως το 2009 και πρωθυπουργός επί πεντέμισι χρόνια. Η πολιτική του αναφορά παραμένει συνδεδεμένη με ένα τμήμα του ιστορικού και κομματικού στελεχικού δυναμικού της παράταξης.
Γι’ αυτό και η πολιτική του στάση αποκτά ιδιαίτερο βάρος.
Δεν χρειάζεται καν να ιδρύσει κόμμα για να δημιουργήσει νέο δεδομένο.
Η δημόσια στάση του απέναντι στη σημερινή ΝΔ, στον Κυριάκο Μητσοτάκη και –κυρίως– σε ένα ενδεχόμενο κόμμα Σαμαρά θα μπορούσε να επηρεάσει τη συζήτηση στο εσωτερικό της παραδοσιακής κεντροδεξιάς.
Πόσο;
Αυτό σήμερα δεν μπορεί να μετρηθεί με αξιοπιστία.
Το κρίσιμο ερώτημα: τι θα κάνει στις εκλογές;
Καθώς πλησιάζει η εκλογική αναμέτρηση, κάποια στιγμή το ερώτημα θα τεθεί πολύ πιο καθαρά.
Θα στηρίξει ενεργά τη Νέα Δημοκρατία;
Θα κρατήσει αποστάσεις χωρίς να παρέμβει στην προεκλογική μάχη;
Θα επιλέξει μια δημόσια τοποθέτηση με συγκεκριμένο πολιτικό περιεχόμενο;
Ή θα υπάρξει κάποια μορφή πολιτικής προσέγγισης με τον Αντώνη Σαμαρά;
Σήμερα δεν υπάρχει τεκμηριωμένη απάντηση.
Αυτό ακριβώς, όμως, είναι που καθιστά την περίπτωση Καραμανλή διαφορετική.
Ο Σαμαράς είναι ένας γνωστός πλέον παράγοντας της εξίσωσης. Το ενδεχόμενο κόμματός του μετριέται, οι θέσεις του είναι γνωστές και η σύγκρουσή του με τον Μητσοτάκη είναι δημόσια.
Η τελική στάση Καραμανλή δεν είναι γνωστή.
Σαμαράς και Καραμανλής δεν είναι το ίδιο
Εδώ χρειάζεται μια ακόμη σημαντική διάκριση.
Το γεγονός ότι οι δύο πρώην πρωθυπουργοί έχουν εμφανιστεί να διατυπώνουν επικρίσεις ή αποστάσεις από επιλογές της σημερινής κυβέρνησης δεν σημαίνει ότι αποτελούν ενιαίο πολιτικό μέτωπο.
Έχουν διαφορετικές πολιτικές διαδρομές, διαφορετικές προσωπικές στρατηγικές και, μέχρι σήμερα, εντελώς διαφορετική αντιμετώπιση της σχέσης τους με τη ΝΔ.
Ο Σαμαράς κινείται προς νέο κόμμα.
Ο Καραμανλής όχι.
Άρα η πιθανότητα μιας κοινής πολιτικής πορείας δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένη.
Υπάρχουν πάντως γεγονότα που τροφοδοτούν τη σχετική συζήτηση. Οι δύο πρώην πρωθυπουργοί έχουν πραγματοποιήσει κοινές δημόσιες εμφανίσεις, ενώ στις αρχές Σεπτεμβρίου τοποθέτηση Καραμανλή ερμηνεύτηκε από πολιτικούς αναλυτές ως μήνυμα διαφοροποίησης σχετικά με τη διαγραφή Σαμαρά. Πρόκειται όμως για πολιτική ερμηνεία, όχι για δήλωση στήριξης ενός νέου κόμματος.
Η πραγματική δυσκολία για τη ΝΔ
Για τη Νέα Δημοκρατία το ζήτημα είναι ευρύτερο από τις προσωπικές σχέσεις τριών πρώην και νυν πρωθυπουργών.
Το πραγματικό πρόβλημα είναι η συσπείρωση.
Ένα κόμμα Σαμαρά θα επιχειρήσει, μεταξύ άλλων, να απευθυνθεί σε πρώην ψηφοφόρους της ΝΔ που σήμερα δηλώνουν απομακρυσμένοι από αυτήν. Οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν υπαρκτό ενδιαφέρον για ένα τέτοιο εγχείρημα, αλλά με πολύ διαφορετικά ποσοστά ανάλογα με τη διατύπωση της ερώτησης.
Αν η ΝΔ καταφέρει να επαναφέρει μεγάλο μέρος αυτών των ψηφοφόρων, η πίεση περιορίζεται.
Αν όχι, το πολιτικό πεδίο στα δεξιά της γίνεται πολύ πιο σύνθετο.
Και μέσα σε αυτή την εξίσωση η στάση ενός πρώην πρωθυπουργού με ισχυρή ιστορική σύνδεση με την παράταξη αποκτά σημασία.
Ο άγνωστος «Χ»
Γι’ αυτό ο Αντώνης Σαμαράς και ο Κώστας Καραμανλής αποτελούν σήμερα δύο εντελώς διαφορετικές μεταβλητές για τη Νέα Δημοκρατία.
Ο πρώτος είναι ο φανερός πολιτικός αντίπαλος που ετοιμάζει τη δική του κίνηση.
Ο δεύτερος είναι ο άγνωστος «Χ».
Όχι επειδή έχει ανακοινώσει ότι θα στραφεί εναντίον της ΝΔ – δεν το έχει κάνει.
Αλλά επειδή η τελική στάση του παραμένει αδιευκρίνιστη.
Και όσο ο Κώστας Καραμανλής δεν ανοίγει πλήρως τα χαρτιά του, το ερώτημα θα παραμένει πάνω από την κεντροδεξιά παράταξη:
όταν έρθει πραγματικά η ώρα των εκλογών, πού θα επιλέξει να σταθεί;
