Δύο εβδομάδες μετά τη ΔΕΘ, οι πρώτες δημοσκοπήσεις δεν καταγράφουν κάποια σαφή και σταθερή αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών. Το πακέτο των 2,2 δισ. ευρώ που παρουσίασε ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν έχει μέχρι στιγμής μεταφραστεί σε ισχυρή δημοσκοπική μεταβολή για τη Νέα Δημοκρατία. Και τώρα εμφανίζεται ο δυσκολότερος αντίπαλος: ένας χειμώνας με ενεργειακή πίεση, ακριβό πετρέλαιο και αυξημένες ανάγκες των νοικοκυριών.
Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης παραδοσιακά αντιμετωπίζεται από τις κυβερνήσεις ως μια ευκαιρία πολιτικής επανεκκίνησης.
Μεγάλες εξαγγελίες, οικονομικά μέτρα, φορολογικές παρεμβάσεις και προσπάθεια αλλαγής της πολιτικής ατζέντας.
Το ίδιο επιχείρησε και φέτος ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Το οικονομικό πακέτο που παρουσίασε από τη Θεσσαλονίκη ανέρχεται σε 2,2 δισ. ευρώ και, σύμφωνα με την κυβερνητική εξειδίκευση, αφορά περισσότερα από 2,2 εκατομμύρια νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Το ερώτημα όμως είναι διαφορετικό:
άλλαξε το πολιτικό κλίμα;
Οι πρώτες δημοσκοπήσεις μετά τη ΔΕΘ δεν δίνουν μέχρι στιγμής σαφή ένδειξη μιας μεγάλης μεταβολής.
ALCO: Η ΝΔ στο 24,3%
Η σημερινή δημοσκόπηση της ALCO είναι χαρακτηριστική.
Στην πρόθεση ψήφου επί των εγκύρων, η Νέα Δημοκρατία καταγράφεται στο 24,3%, η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα στο 14,4% και το ΠΑΣΟΚ στο 11,1%.
Η διαφορά ΝΔ–ΕΛΑΣ βρίσκεται στις 9,9 μονάδες.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι το 15,3% παραμένει αναποφάσιστο.
Δεν υπάρχει δηλαδή, τουλάχιστον σε αυτή τη μέτρηση, εικόνα μαζικής μετακίνησης ψηφοφόρων προς το κυβερνών κόμμα μετά τις εξαγγελίες της Θεσσαλονίκης.
Η Opinion Poll έδωσε 25,7%
Υπάρχει βεβαίως και η άλλη μέτρηση.
Στην Opinion Poll για το Action24, που παρουσιάστηκε στις 16 Σεπτεμβρίου και ήταν από τις πρώτες έρευνες μετά τη ΔΕΘ, η ΝΔ καταγράφηκε στο 25,7% στην πρόθεση ψήφου, έναντι 13,2% της ΕΛΑΣ και 10,1% του ΠΑΣΟΚ.
Οι δύο δημοσκοπήσεις δεν είναι απευθείας συγκρίσιμες χωρίς να ληφθούν υπόψη η μεθοδολογία, το δείγμα και ο τρόπος υπολογισμού.
Δίνουν όμως μια τάξη μεγέθους.
Η ΝΔ εξακολουθεί να κινείται περίπου στην περιοχή του ενός τετάρτου του εκλογικού σώματος στην πρόθεση ψήφου, χωρίς μέχρι στιγμής να εμφανίζεται ένα καθαρό και σταθερό «άλμα» που θα μπορούσε να αποδοθεί στη ΔΕΘ.
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο πολιτικό στοιχείο.
Τα 2,2 δισ. δεν αρκούν από μόνα τους
Τα μέτρα που ανακοινώθηκαν δεν είναι ανύπαρκτα.
Ούτε μπορεί να υποστηριχθεί ότι δεν έχουν οικονομική αξία για τους δικαιούχους τους.
Το κυβερνητικό πακέτο περιλαμβάνει σειρά παρεμβάσεων και συνολικά υπολογίζεται στα 2,2 δισ. ευρώ.
Το πολιτικό ζήτημα όμως είναι διαφορετικό.
Άλλο το δημοσιονομικό μέγεθος ενός πακέτου και άλλο η επίδρασή του στην καθημερινότητα και τελικά στην εκλογική συμπεριφορά.
Ένας πολίτης μπορεί να ωφελείται από ένα φορολογικό μέτρο και ταυτόχρονα να επιβαρύνεται από το κόστος της ενέργειας, των τροφίμων, της στέγασης ή των μετακινήσεων.
Και αυτό ακριβώς μπορεί να αποτελέσει το μεγάλο πρόβλημα της κυβέρνησης τους επόμενους μήνες.
Πριν προλάβει να φανεί η ΔΕΘ, ήρθε η ενέργεια
Η χρονική συγκυρία δεν βοήθησε το Μέγαρο Μαξίμου.
Σχεδόν αμέσως μετά τη ΔΕΘ, η ενεργειακή πίεση επανήλθε στο κέντρο της επικαιρότητας.
Η κυβέρνηση αναγκάστηκε ήδη να προαναγγείλει νέο πακέτο στήριξης για τη θέρμανση.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε ότι στόχος είναι η τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης να διαμορφωθεί κάτω από 1,75 ευρώ το λίτρο, ενώ ανακοίνωσε και οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης.
Στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη η επαναφορά πλαφόν στο περιθώριο κέρδους και η συνέχιση της στήριξης στο diesel.
Η ίδια η ανάγκη νέας παρέμβασης, μόλις λίγες ημέρες μετά τη ΔΕΘ, δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει η οικονομική ατζέντα.
Ο ΕΦΚ και οι Βρυξέλλες
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η συζήτηση για τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης.
Ο πρωθυπουργός έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο προσωρινής μείωσης του ΕΦΚ εφόσον υπάρξει η απαιτούμενη ευρωπαϊκή δυνατότητα.
Παράλληλα, η ελληνική πλευρά επιχειρεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο να δημιουργηθεί μεγαλύτερος δημοσιονομικός χώρος για παρεμβάσεις στην ενέργεια.
Αυτό σημαίνει ότι το πραγματικό οικονομικό πακέτο του χειμώνα δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Και εδώ δημιουργείται μια πολιτική αντίφαση.
Η κυβέρνηση πήγε στη ΔΕΘ με ένα πακέτο 2,2 δισ. ευρώ που σχεδιάστηκε για να αποτελέσει τον βασικό οικονομικό οδικό χάρτη.
Λίγες ημέρες αργότερα, όμως, η πραγματικότητα των ενεργειακών τιμών δημιούργησε ανάγκη για νέα μέτρα.
Η μάχη θα δοθεί στην αντλία
Η φράση του Κυριάκου Πιερρακάκη είναι χαρακτηριστική:
«Μας νοιάζει η τιμή στο ταμπλό».
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών μίλησε για παρεμβάσεις τόσο στην τιμή του πετρελαίου θέρμανσης όσο και στο επίδομα.
Και πολιτικά εκεί ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα.
Ο καταναλωτής δεν αντιλαμβάνεται την οικονομική πολιτική μέσα από τα συνολικά δισεκατομμύρια ενός πακέτου.
Την αντιλαμβάνεται όταν βάζει καύσιμα.
Όταν έρχεται ο λογαριασμός του ηλεκτρικού ρεύματος.
Όταν αγοράζει πετρέλαιο θέρμανσης.
Όταν πληρώνει στο σούπερ μάρκετ.
Η πραγματική δοκιμασία των μέτρων της ΔΕΘ επομένως δεν έγινε ακόμη.
Θα γίνει μέσα στον χειμώνα.
Η ΔΕΘ έχει όλο και μικρότερο πολιτικό χρόνο ζωής
Υπάρχει όμως και ένα ευρύτερο πολιτικό συμπέρασμα.
Η εποχή κατά την οποία μια εμφάνιση στη ΔΕΘ μπορούσε να καθορίσει την πολιτική ατζέντα για εβδομάδες φαίνεται να έχει αλλάξει.
Ο κύκλος της ενημέρωσης είναι πολύ ταχύτερος.
Μια εξαγγελία μπορεί να κυριαρχεί για δύο ή τρεις ημέρες και στη συνέχεια να αντικαθίσταται από την επόμενη κρίση.
Αυτό συνέβη σε σημαντικό βαθμό και φέτος.
Το πακέτο των 2,2 δισ. ευρώ έδωσε στην κυβέρνηση έναν κύκλο θετικής επικοινωνίας.
Στη συνέχεια όμως ήρθαν ξανά η ενέργεια, το πετρέλαιο θέρμανσης, οι αγροτικές πληρωμές και τα υπόλοιπα προβλήματα της καθημερινότητας.
Η ΔΕΘ δεν εξαφανίστηκε.
Αλλά δεν μονοπωλεί πλέον την πολιτική συζήτηση.
Ούτε η αντιπολίτευση φαίνεται να άλλαξε το τοπίο
Κάτι αντίστοιχο ισχύει και για τις εμφανίσεις των πολιτικών αρχηγών της αντιπολίτευσης.
Δεν προκύπτει μέχρι στιγμής από τις δημοσκοπήσεις κάποια θεαματική ανατροπή των συσχετισμών μετά τη Θεσσαλονίκη.
Η ΕΛΑΣ παραμένει δεύτερη στις πρόσφατες μετρήσεις και το ΠΑΣΟΚ τρίτο.
Στη σημερινή ALCO η ΕΛΑΣ βρίσκεται στο 14,4% και το ΠΑΣΟΚ στο 11,1%.
Επομένως, η στασιμότητα δεν αφορά αποκλειστικά την κυβέρνηση.
Το πολιτικό σύστημα συνολικά εμφανίζεται δυσκολεμένο να δημιουργήσει ισχυρές νέες μετακινήσεις.
Και το υψηλό ποσοστό των αναποφάσιστων αποτελεί σημαντικό στοιχείο αυτής της εικόνας.
Το ερώτημα Σαμαρά
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον υπάρχει και μία μεταβλητή που ακόμη δεν έχει δοκιμαστεί πραγματικά:
ένα ενδεχόμενο νέο κόμμα του Αντώνη Σαμαρά.
Οι δημοσκοπήσεις που έχουν γίνει μέχρι σήμερα δεν μετρούν εκλογικό αποτέλεσμα ενός υπαρκτού και ολοκληρωμένου κόμματος.
Μετρούν κυρίως δυνητική ψήφο ή πιθανότητα στήριξης ενός υποθετικού νέου φορέα.
Άρα το περίπου 12% που εμφανίζεται σε ορισμένες σχετικές αναφορές δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως πρόθεση ψήφου ούτε ως πιθανό εκλογικό αποτέλεσμα.
Δείχνει ότι υπάρχει μια δεξαμενή πολιτών που δηλώνουν υπό προϋποθέσεις ανοιχτοί σε ένα τέτοιο εγχείρημα.
Το τι μέρος αυτής της δεξαμενής θα μετατρεπόταν σε πραγματική ψήφο δεν είναι σήμερα γνωστό.
Το πολιτικό θερμόμετρο παραμένει χαμηλά
Η εικόνα λοιπόν, δύο εβδομάδες μετά τη Θεσσαλονίκη, είναι περισσότερο εικόνα στασιμότητας παρά ανατροπής.
Η Νέα Δημοκρατία παραμένει πρώτη.
Η ΕΛΑΣ παραμένει δεύτερη.
Το ΠΑΣΟΚ ακολουθεί.
Οι αναποφάσιστοι παραμένουν πολλοί.
Και καμία από τις μεγάλες εξαγγελίες της ΔΕΘ δεν έχει μέχρι στιγμής δημιουργήσει δημοσκοπικό σεισμό.
Για την κυβέρνηση όμως υπάρχει ένας πρόσθετος κίνδυνος.
Ο χρόνος δουλεύει πλέον προς τον χειμώνα.
Και ο χειμώνας θα μεταφέρει τη συζήτηση από τα 2,2 δισ. των εξαγγελιών στο πραγματικό κόστος της καθημερινότητας.
Στην τιμή του πετρελαίου.
Στην αντλία.
Στο ρεύμα.
Στο οικογενειακό ταμείο.
Εκεί θα κριθεί τελικά εάν τα μέτρα της Θεσσαλονίκης θα αποκτήσουν μεγαλύτερο πολιτικό αποτύπωμα ή εάν θα χαθούν μέσα στην πίεση της ακρίβειας.
Για την ώρα, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν κάτι πολύ πιο απλό: η ΔΕΘ δεν έχει αλλάξει δραματικά το πολιτικό σκηνικό. Και η πραγματική δοκιμασία μόλις αρχίζει.
