Αντιμέτωποι ακόμη και με σημαντικά υψηλότερο φορολογικό λογαριασμό μπορεί να βρεθούν αυτοαπασχολούμενοι που επέλεξαν να αμφισβητήσουν το τεκμαρτό εισόδημα που τους προσδιόρισε η Εφορία. Η διαδικασία ενεργοποιεί εκτεταμένο φορολογικό έλεγχο, ο οποίος δεν περιορίζεται στην επαγγελματική δραστηριότητα, αλλά μπορεί να φτάσει σε τραπεζικούς λογαριασμούς, περιουσιακά στοιχεία και οικογενειακές δαπάνες.
Η προθεσμία για την υποβολή του ειδικού ερωτηματολογίου στην ΑΑΔΕ έληξε στις 24 Σεπτεμβρίου, για τους επαγγελματίες που αμφισβήτησαν τον τεκμαρτό προσδιορισμό του εισοδήματός τους και ζήτησαν να ελεγχθούν με βάση τα πραγματικά οικονομικά τους δεδομένα.
Η επιλογή αυτή, ωστόσο, δεν σημαίνει απλώς επανεξέταση του φόρου που προέκυψε από το τεκμήριο.
Σημαίνει φορολογικό έλεγχο.
Και τα αποτελέσματα ελέγχων προηγούμενων δηλώσεων δείχνουν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η αμφισβήτηση μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ για τον φορολογούμενο.
Ζήτησε έλεγχο και ο λογαριασμός υπερδιπλασιάστηκε
Χαρακτηριστική είναι περίπτωση αρχιτέκτονα που είχε δηλώσει σχεδόν μηδενικό εισόδημα.
Με βάση τον τεκμαρτό προσδιορισμό, η Εφορία υπολόγισε το εισόδημά του στα 12.234,52 ευρώ.
Ο αρχικός λογαριασμός ήταν:
- φόρος εισοδήματος 1.279,31 ευρώ,
- προκαταβολή φόρου 382,06 ευρώ,
- τέλος επιτηδεύματος 325 ευρώ.
Συνολικά: 1.986,37 ευρώ.
Ο επαγγελματίας αμφισβήτησε τον προσδιορισμό και ζήτησε φορολογικό έλεγχο.
Όμως κατά τον έλεγχο εντοπίστηκαν τραπεζικές καταθέσεις συνολικού ύψους 8.361,29 ευρώ, για τις οποίες, σύμφωνα με την υπόθεση, δεν κατέστη δυνατό να δικαιολογηθεί η προέλευση.
Οι ελεγκτές τις αντιμετώπισαν ως εισόδημα αγνώστου πηγής.
Και τότε ο λογαριασμός άλλαξε δραματικά.
Καταλογίστηκαν:
- 2.645,80 ευρώ φόρος εισοδήματος
- 683,25 ευρώ πρόστιμο
- 382,06 ευρώ προκαταβολή φόρου
- 325 ευρώ τέλος επιτηδεύματος
Το τελικό ποσό έφτασε έτσι τα 4.036,11 ευρώ, έναντι των αρχικών 1.986,37 ευρώ.
Δηλαδή ο φορολογούμενος, μετά την αμφισβήτηση και τον έλεγχο, βρέθηκε σύμφωνα με τα στοιχεία της συγκεκριμένης υπόθεσης αντιμέτωπος με λογαριασμό αυξημένο κατά περίπου 2.050 ευρώ.
Η προσφυγή του στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών απορρίφθηκε.
Τι σημαίνει η αμφισβήτηση του τεκμηρίου
Το συγκεκριμένο παράδειγμα έχει ιδιαίτερη σημασία για όσους επέλεξαν φέτος να αμφισβητήσουν τον τεκμαρτό προσδιορισμό.
Ο επαγγελματίας έχει τη δυνατότητα να υποστηρίξει ότι το πραγματικό εισόδημά του είναι μικρότερο από εκείνο που προκύπτει από το σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού.
Όμως όταν ζητήσει να αποδειχθεί αυτό μέσω ελέγχου, ανοίγει ουσιαστικά ολόκληρη η οικονομική του εικόνα στην ΑΑΔΕ.
Και ο έλεγχος μπορεί να επεκταθεί πολύ πέρα από τα έσοδα και τα έξοδα της επιχείρησης.
Η Εφορία μπορεί να φτάσει μέχρι σύζυγο και παιδιά
Το ερωτηματολόγιο της ΑΑΔΕ αποτυπώνει το εύρος του ελέγχου.
Ζητούνται στοιχεία όχι μόνο για τον ίδιο τον φορολογούμενο, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις και για σύζυγο ή μέρος συμφώνου συμβίωσης και προστατευόμενα μέλη.
Στο μικροσκόπιο μπορούν να μπουν τραπεζικοί λογαριασμοί στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, επενδύσεις, μετοχές, αμοιβαία κεφάλαια και άλλα χρηματοοικονομικά προϊόντα.
Ζητούνται ακόμη πληροφορίες για τραπεζικές θυρίδες, έργα τέχνης, συλλογές και αντικείμενα μεγάλης αξίας.
Και ο έλεγχος δεν σταματά εκεί.
Μετρητά, κρυπτονομίσματα, αυτοκίνητα και ταξίδια
Ο φορολογούμενος καλείται να δώσει στοιχεία για τα διαθέσιμα μετρητά στην αρχή και στο τέλος του εξεταζόμενου φορολογικού έτους.
Αντίστοιχη εικόνα ζητείται και για τα κρυπτονομίσματα.
Ελέγχονται επίσης αυτοκίνητα, μοτοσυκλέτες, σκάφη και ακόμη και εναέρια μέσα.
Η ΑΑΔΕ μπορεί να εξετάσει τα έξοδα που συνδέονται με την καθημερινότητα του νοικοκυριού: λογαριασμούς τηλεφωνίας, ασφάλιστρα αυτοκινήτων και δικύκλων, ασφάλειες ζωής και ακινήτων, δίδακτρα σχολείων αλλά και το κόστος ταξιδιών στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό.
Ζητούνται ακόμη οι αριθμοί παροχής ηλεκτρικού ρεύματος και ύδρευσης κύριας, δευτερεύουσας ή εξοχικής κατοικίας.
Ουσιαστικά, η φορολογική διοίκηση επιχειρεί να σχηματίσει μια συνολική εικόνα του επιπέδου διαβίωσης και να τη συγκρίνει με τα εισοδήματα που έχουν δηλωθεί.
Προσοχή στις κινήσεις των τραπεζικών λογαριασμών
Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία είναι οι τραπεζικές κινήσεις.
Η περίπτωση του αρχιτέκτονα δείχνει γιατί ο φορολογούμενος που ζητά έλεγχο πρέπει να είναι σε θέση να τεκμηριώσει την προέλευση χρημάτων που εμφανίζονται στους λογαριασμούς του, όταν του ζητηθεί.
Το ζήτημα γίνεται ακόμη σοβαρότερο όταν ποσά χαρακτηριστούν φορολογικά ως εισόδημα αγνώστου πηγής.
Στην περίπτωση που περιγράφεται, εφαρμόστηκε φορολόγηση 33% από το πρώτο ευρώ, ενώ καταλογίστηκε και πρόστιμο.
Έτσι μπορεί να δημιουργηθεί το παράδοξο ένας επαγγελματίας να ξεκινήσει τη διαδικασία προσπαθώντας να μειώσει τον φόρο που του καταλογίστηκε μέσω του τεκμαρτού συστήματος και τελικά, εφόσον ο έλεγχος εντοπίσει φορολογητέα ποσά που δεν δικαιολογούνται, να καταλήξει με μεγαλύτερη επιβάρυνση.
Έλεγχος ακόμη και σε βάθος πενταετίας
Υπάρχει και μία ακόμη σημαντική παράμετρος.
Οι έλεγχοι μπορούν, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο και εντός των ορίων παραγραφής, να επεκταθούν σε προηγούμενα φορολογικά έτη.
Η διαδικασία προβλέπεται να ολοκληρώνεται εντός 12 μηνών.
Στο μεταξύ, η αμφισβήτηση δεν σημαίνει ότι ο φορολογούμενος σταματά να πληρώνει τον φόρο που αρχικά του προσδιορίστηκε.
Δεν αναστέλλεται η πληρωμή του φόρου που προέκυψε από τον αντικειμενικό προσδιορισμό μόνο και μόνο επειδή ζητήθηκε έλεγχος.
Εφόσον τελικά ο φορολογούμενος δικαιωθεί, ακολουθεί ο προβλεπόμενος συμψηφισμός ή η επιστροφή του επιπλέον ποσού.
Το μεγάλο δίλημμα για τους αυτοαπασχολούμενους
Το σύστημα δημιουργεί έτσι ένα ιδιαίτερα δύσκολο δίλημμα.
Από τη μία πλευρά, ο επαγγελματίας έχει το δικαίωμα να αμφισβητήσει ένα τεκμαρτό εισόδημα που θεωρεί ότι δεν ανταποκρίνεται στην πραγματική οικονομική του κατάσταση.
Από την άλλη, για να το κάνει πρέπει να δεχθεί έναν εξαιρετικά εκτεταμένο φορολογικό έλεγχο.
Και αυτός ο έλεγχος μπορεί να οδηγήσει είτε στη δικαίωσή του είτε στο ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα.
Γι’ αυτό και η περίπτωση του αρχιτέκτονα λειτουργεί ως ισχυρή προειδοποίηση:
η αμφισβήτηση του τεκμαρτού εισοδήματος δεν είναι μια απλή ένσταση απέναντι στο εκκαθαριστικό. Είναι αίτημα για πλήρη φορολογικό έλεγχο – και το αποτέλεσμα μπορεί να αποδειχθεί ακριβότερο από το αρχικό εκκαθαριστικό.
