Από τα 55 έως και τα 67 έτη μπορεί να διαμορφώνεται η ηλικία συνταξιοδότησης για τους σημερινούς 55άρηδες, ανάλογα με το ασφαλιστικό ιστορικό τους. Βαρέα ένσημα, 40ετία, Δημόσιο, ΟΤΑ και παλαιά κατοχυρωμένα δικαιώματα είναι τα «κλειδιά» που μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να οδηγήσουν σε νωρίτερη έξοδο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι ασφαλισμένοι που έχουν γεννηθεί το 1970 και το 1971, καθώς αρκετοί βρίσκονται πλέον κοντά στις ηλικίες στις οποίες αρχίζουν να ενεργοποιούνται συνταξιοδοτικά δικαιώματα.
Δεν υπάρχει, ωστόσο, μία απάντηση για όλους.
Η ημερομηνία πρώτης ασφάλισης, ο συνολικός χρόνος, τα βαρέα και ανθυγιεινά ένσημα και τυχόν δικαιώματα που είχαν κατοχυρωθεί σε προηγούμενα χρόνια μπορούν να αλλάξουν σημαντικά την ηλικία εξόδου.
1. Γυναίκες με βαρέα: Πλήρης σύνταξη ακόμη και από τα 55
Μία από τις ευνοϊκότερες κατηγορίες αφορά γυναίκες ασφαλισμένες στο πρώην ΙΚΑ.
Όσες είχαν συμπληρώσει το 2010 συνολικά 4.500 ημέρες ασφάλισης, εκ των οποίων 3.600 στα βαρέα, μπορούν να λάβουν πλήρη σύνταξη από τα 55.
Εάν οι ίδιες ασφαλιστικές προϋποθέσεις συμπληρώθηκαν το 2011, το όριο ανεβαίνει στα 56, ενώ για το 2012 στα 57.
Από το 2013 και μετά, το αντίστοιχο όριο φτάνει στα 62.
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να υπάρχουν 1.000 ημέρες ασφάλισης στα βαρέα μέσα στα τελευταία 17 χρόνια πριν από την αίτηση συνταξιοδότησης.
2. Βαρέα σε Δήμους: Έξοδος από τα 58
Διαφορετικό καθεστώς προβλέπεται για μόνιμους εργαζομένους στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης που απασχολούνται σε βαρέα επαγγέλματα.
Εφόσον είχαν συμπληρώσει τουλάχιστον 12 χρόνια στα βαρέα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2012, μπορούν να αποχωρήσουν με όριο ηλικίας τα 58 έτη.
Εάν η απαιτούμενη 12ετία συμπληρώθηκε από το 2013 και μετά, το όριο μεταφέρεται στα 60.
Έτσι, για παράδειγμα, εργαζόμενος σε Δήμο που γεννήθηκε τον Μάρτιο του 1971 και είχε ήδη συμπληρώσει τη 12ετία στα βαρέα το 2012, συμπληρώνει τα 58 τον Μάρτιο του 2029.
3. ΙΚΑ: 10.500 ημέρες με 7.500 στα βαρέα
Μία ακόμη σημαντική κατηγορία είναι οι ασφαλισμένοι του πρώην ΙΚΑ που διαθέτουν 10.500 ημέρες ασφάλισης, από τις οποίες οι 7.500 είναι στα βαρέα.
Για αυτούς προβλέπεται δυνατότητα συνταξιοδότησης:
στα 60 με μειωμένη σύνταξη ή στα 62 με πλήρη.
Για όσους έχουν συνολικά 4.500 ημέρες ασφάλισης, από τις οποίες 3.600 στα βαρέα, προβλέπεται πλήρης σύνταξη στα 62, εφόσον πληρούνται οι υπόλοιπες απαιτούμενες προϋποθέσεις.
4. Η 40ετία που ανοίγει την πόρτα στα 62
Για τη μεγάλη πλειονότητα των ασφαλισμένων, το σημαντικότερο «κλειδί» παραμένει η 40ετία.
Με 40 χρόνια ασφάλισης, ο ασφαλισμένος μπορεί να λάβει πλήρη σύνταξη στα 62.
Για τη συμπλήρωση του απαιτούμενου χρόνου μπορούν, όπου προβλέπεται, να χρησιμοποιηθούν πλασματικά έτη, όπως από:
- στρατιωτική θητεία,
- σπουδές,
- παιδιά και άλλες αναγνωριζόμενες περιπτώσεις.
Όποιος δεν καταφέρει να συγκεντρώσει τα 40 χρόνια στα 62 οδηγείται κατά κανόνα στο γενικό όριο των 67 ετών, με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης.
5. Μειωμένη σύνταξη στα 62
Για τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα υπάρχει και η δυνατότητα μειωμένης σύνταξης στα 62, με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης και εφόσον καλύπτονται οι απαιτούμενες προϋποθέσεις ασφάλισης κατά την τελευταία πενταετία.
Η επιλογή αυτή χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς η μείωση είναι μόνιμη και μπορεί να φτάσει έως το 30% στην εθνική σύνταξη.
6. Ελεύθεροι επαγγελματίες, επιστήμονες και αγρότες
Περισσότερο περιορισμένες είναι οι επιλογές για τους ασφαλισμένους των πρώην ΟΑΕΕ, ΕΤΑΑ και ΟΓΑ.
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες του πρώην ΟΑΕΕ, η βασική διαδρομή είναι πλήρης σύνταξη στα 62 με 40 χρόνια ασφάλισης.
Αντίστοιχη είναι η βασική πρόβλεψη για τους ασφαλισμένους του πρώην ΕΤΑΑ, όπως γιατρούς, δικηγόρους και μηχανικούς.
Στα 62 με 40 χρόνια ασφάλισης μπορούν να αποχωρήσουν και οι ασφαλισμένοι του πρώην ΟΓΑ. Διαφορετικά, το γενικό όριο είναι τα 67 έτη.
7. Τι ισχύει για όσους μπήκαν στην ασφάλιση μετά το 1993
Για όσους ασφαλίστηκαν για πρώτη φορά μετά την 1η Ιανουαρίου 1993, οι παλαιές ειδικές διατάξεις είναι πολύ πιο περιορισμένες και κυριαρχούν τα γενικά ηλικιακά όρια.
Η βασική διαδρομή για πλήρη σύνταξη πριν από τα 67 είναι και σε αυτή την περίπτωση τα 62 με 40 χρόνια ασφάλισης.
Για όσους δεν συγκεντρώνουν 40ετία, το γενικό όριο για πλήρη σύνταξη παραμένει στα 67 με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης, ενώ όπου πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις υπάρχει δυνατότητα μειωμένης στα 62.
Προσοχή στα παλαιά κατοχυρωμένα δικαιώματα
Το κρίσιμο για έναν σημερινό 55άρη είναι επομένως να μην εξετάζει μόνο την ηλικία του.
Δύο ασφαλισμένοι που γεννήθηκαν την ίδια χρονιά μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική ημερομηνία συνταξιοδότησης, επειδή ο ένας διαθέτει βαρέα, ο άλλος έχει 40ετία και ένας τρίτος μπορεί να έχει κατοχυρώσει παλαιότερο δικαίωμα.
Γι’ αυτό χρειάζεται έλεγχος ολόκληρου του ασφαλιστικού ιστορικού και κυρίως της ημερομηνίας πρώτης ασφάλισης, των πραγματικών ημερών εργασίας, των βαρέων ενσήμων και των πλασματικών χρόνων που μπορούν να αναγνωριστούν.
Για ορισμένους η πόρτα της σύνταξης μπορεί να ανοίγει αρκετά πριν από τα 62. Για τη μεγάλη πλειονότητα, όμως, η 40ετία στα 62 παραμένει το βασικό μονοπάτι για πλήρη σύνταξη πριν από το γενικό όριο των 67 ετών.
