Σχέδιο έκτακτης ανάγκης για τον χειμώνα με αποφάσεις ανά 15 ημέρες – Νέα παρέμβαση στο diesel από 1η Οκτωβρίου, διπλή επιδότηση στο πετρέλαιο θέρμανσης και περίπου 20% μεγαλύτερο επίδομα – Πάνω από 32 ευρώ ακριβότερο ένα γέμισμα diesel σε σχέση με τον Φεβρουάριο
Σε μια δύσκολη εξίσωση εξελίσσεται πλέον το ενεργειακό κόστος για κυβέρνηση και νοικοκυριά, καθώς η νέα άνοδος των διεθνών τιμών του πετρελαίου απειλεί να μετατρέψει τα καύσιμα και τη θέρμανση σε ένα από τα μεγαλύτερα οικονομικά προβλήματα του φετινού χειμώνα.
Το οικονομικό επιτελείο εγκαταλείπει ουσιαστικά τη λογική ενός σταθερού πακέτου μέτρων για ολόκληρη τη χειμερινή περίοδο και περνά σε ένα σύστημα διαρκών αναπροσαρμογών.
Οι αποφάσεις θα επανεξετάζονται ακόμη και ανά δεκαπενθήμερο, ανάλογα με την πορεία του πετρελαίου στις διεθνείς αγορές, την ισοτιμία ευρώ-δολαρίου και τις τιμές που διαμορφώνονται στα ελληνικά διυλιστήρια.
Το μεγάλο στοίχημα βρίσκεται πλέον στην 15η Οκτωβρίου, όταν ξεκινά η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης.
Κυβερνητικός στόχος είναι η τελική τιμή να συγκρατηθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο.
Το πρόβλημα είναι ότι κανείς δεν γνωρίζει σήμερα πόσο θα κοστίζει το πετρέλαιο όταν φτάσουμε σε εκείνη την ημερομηνία.
Και όσο η διεθνής ενεργειακή αγορά παραμένει εξαιρετικά ασταθής, τόσο αυξάνεται και το δημοσιονομικό κόστος που θα απαιτηθεί για να συγκρατηθούν οι τιμές.
Τρεις ημερομηνίες που θα κρίνουν τον χειμώνα
Ο κυβερνητικός σχεδιασμός έχει αυτή τη στιγμή τρεις κρίσιμους σταθμούς.
30 Σεπτεμβρίου: αναμένεται να ανακοινωθεί νέα παράταση της επιδότησης στο diesel κίνησης, η οποία θα ισχύσει από την 1η Οκτωβρίου και θα περνά απευθείας στην αντλία.
14 Οκτωβρίου: μία ημέρα πριν αρχίσει η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης, αναμένεται να ανακοινωθεί η παρέμβαση στην τιμή του. Την ίδια στιγμή σχεδιάζεται να παρουσιαστεί και το αυξημένο επίδομα θέρμανσης.
30 Οκτωβρίου: θα αποφασιστεί εάν και σε ποιο ύψος θα συνεχιστούν οι επιδοτήσεις από την 1η Νοεμβρίου.
Πρόκειται ουσιαστικά για ένα σύστημα «βλέποντας και κάνοντας», όχι απαραίτητα από πολιτική επιλογή, αλλά επειδή οι τιμές μπορούν να μεταβληθούν σημαντικά μέσα σε ελάχιστες ημέρες.
Diesel: Ένα 50άρι ρεζερβουάρ ξεπερνά πλέον τα 111 ευρώ
Η κατάσταση στο πετρέλαιο κίνησης δείχνει το μέγεθος του προβλήματος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του δημοσιεύματος, η μέση πανελλαδική τιμή του diesel έχει φτάσει στα 2,224 ευρώ το λίτρο, έναντι 2,226 ευρώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση και 2,262 ευρώ στην Ευρωζώνη.
Αυτό σημαίνει ότι ένα γέμισμα 50 λίτρων κοστίζει περίπου 111 ευρώ.
Η σύγκριση με λίγους μήνες πριν είναι αποκαλυπτική.
Τον Φεβρουάριο, για την ίδια ποσότητα diesel απαιτούνταν περίπου 78,50 ευρώ.
Μέσα σε λίγους μήνες, δηλαδή, το κόστος ενός γεμίσματος έχει αυξηθεί κατά περισσότερα από 32 ευρώ.
Και το πρόβλημα δεν περιορίζεται στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Το diesel αποτελεί βασικό καύσιμο για τις εμπορευματικές μεταφορές, τους επαγγελματίες, τον πρωτογενή τομέα και ένα μεγάλο τμήμα της οικονομικής δραστηριότητας.
Επομένως, κάθε νέα αύξηση στην αντλία κινδυνεύει να περάσει σταδιακά στο κόστος μεταφοράς και από εκεί στις τελικές τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.
Ακόμη ακριβότερα στα νησιά
Ακόμη πιο δύσκολη είναι η κατάσταση σε αρκετές νησιωτικές περιοχές, όπου στο ενεργειακό κόστος προστίθεται το αυξημένο κόστος μεταφοράς.
Σύμφωνα με τις τιμές που παρατίθενται, στη Σαντορίνη το diesel φτάνει τα 2,669 ευρώ το λίτρο, στη Ρόδο τα 2,619 ευρώ, στην Αθήνα τα 2,548 ευρώ, στην Κέρκυρα τα 2,489 ευρώ, στη Θεσσαλονίκη τα 2,429 ευρώ και στο Ηράκλειο τα 2,427 ευρώ.
Οι μεγάλες αυτές αποκλίσεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για τις νησιωτικές οικονομίες, καθώς η επιβάρυνση των καυσίμων επηρεάζει όχι μόνο τις καθημερινές μετακινήσεις αλλά και το συνολικό κόστος λειτουργίας επιχειρήσεων, μεταφορών και παραγωγής.
Νέα επιδότηση στο diesel από τον Οκτώβριο
Η κυβέρνηση έχει ήδη προαναγγείλει ότι η επιδότηση στο diesel θα συνεχιστεί και τον Οκτώβριο.
Το ακριβές ποσό, ωστόσο, δεν έχει ακόμη κλειδώσει.
Τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο η κρατική παρέμβαση ήταν 10 λεπτά ανά λίτρο, ενώ σε προηγούμενους μήνες είχε κινηθεί υψηλότερα: 20 λεπτά τον Απρίλιο και τον Μάιο και 15 λεπτά τον Ιούνιο.
Το ύψος της νέας επιδότησης θα καθοριστεί με βάση τις τιμές που θα έχουν διαμορφωθεί στο τέλος Σεπτεμβρίου.
Το ζητούμενο είναι πλέον διπλό.
Από τη μία να περιοριστεί η άμεση επιβάρυνση των οδηγών και από την άλλη να ανακοπεί όσο γίνεται η μετάδοση της αύξησης των καυσίμων στην υπόλοιπη οικονομία.
Η μεγάλη αγωνία για το πετρέλαιο θέρμανσης
Ακόμη δυσκολότερη είναι η εξίσωση του πετρελαίου θέρμανσης.
Η διάθεσή του ξεκινά στις 15 Οκτωβρίου και ο στόχος που έχει τεθεί είναι σαφής: η τιμή εκκίνησης να βρεθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ ανά λίτρο.
Αυτό όμως θα εξαρτηθεί από την τιμή που θα έχει διαμορφωθεί στη διεθνή αγορά και στα διυλιστήρια.
Το βασικό σενάριο προβλέπει συνολική παρέμβαση της τάξης των 30 έως 40 λεπτών ανά λίτρο, μέσω συνδυασμού κρατικής επιδότησης και συνεισφοράς των διυλιστηρίων.
Η κρατική συμμετοχή εκτιμάται ότι θα ξεπερνά τα 20 λεπτά ανά λίτρο, ενώ εξετάζεται συνεισφορά των διυλιστηρίων κατά επιπλέον 10 ή ακόμη και 15 λεπτά.
Υπάρχει όμως ένας μεγάλος άγνωστος παράγοντας.
Εάν οι διεθνείς τιμές συνεχίσουν να αυξάνονται και η τιμή εκκίνησης χωρίς παρεμβάσεις πλησιάσει τα 2,20-2,30 ευρώ, τότε ακόμη και μια επιδότηση 30 ή 40 λεπτών δεν θα αρκεί για να επιτευχθεί ο στόχος.
Για να κατέβει η τελική τιμή κάτω από 1,75 ευρώ θα μπορούσε να απαιτηθεί παρέμβαση της τάξης ακόμη και των 50-60 λεπτών ανά λίτρο.
Και εκεί ακριβώς αρχίζει το μεγάλο δημοσιονομικό πρόβλημα.
Ακόμη και χωρίς φόρους, η διεθνής τιμή «καίει»
Η ενεργειακή κρίση έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο ώστε, σύμφωνα με τους υπολογισμούς που παρουσιάζονται, ακόμη και μια εξαιρετικά μεγάλη φορολογική παρέμβαση δεν θα ήταν αρκετή από μόνη της για να επιστρέψουν οι τιμές στα επίπεδα που είχαν συνηθίσει τα νοικοκυριά τα προηγούμενα χρόνια.
Αυτό είναι και το στοιχείο που διαφοροποιεί τη σημερινή κρίση.
Το πρόβλημα δεν προκύπτει αποκλειστικά από τη φορολογία. Ένα μεγάλο μέρος της τελικής τιμής προέρχεται πλέον από το ίδιο το διεθνές κόστος του ενεργειακού προϊόντος.
Γι’ αυτό και η κυβέρνηση αναζητά συνδυασμό μέτρων αντί για μία μόνο παρέμβαση.
Αυξημένο κατά περίπου 20% το επίδομα θέρμανσης
Το δεύτερο μεγάλο «όπλο» σχεδιάζεται να είναι το επίδομα θέρμανσης.
Στις 14 Οκτωβρίου αναμένεται, σύμφωνα με τον σχεδιασμό που περιγράφεται, να ανακοινωθεί οριζόντια αύξηση περίπου 20% για τους δικαιούχους.
Το συνολικό κονδύλι προβλέπεται να αυξηθεί από περίπου 270 εκατ. ευρώ σε 320 εκατ. ευρώ.
Με αυτά τα δεδομένα, η ελάχιστη ενίσχυση για Αθήνα και νησιωτικές περιοχές αναμένεται να κινηθεί από τα 100 στα 120 ευρώ.
Το επίδομα δεν θα περιορίζεται στα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν πετρέλαιο.
Θα καλύπτει, με τους προβλεπόμενους όρους, και άλλες μορφές θέρμανσης, όπως φυσικό αέριο, ηλεκτρική ενέργεια, καυσόξυλα και πέλετ.
Παράλληλα, στις ψυχρότερες περιοχές το ποσό αναμένεται να είναι μεγαλύτερο.
Το δημοσιονομικό όριο και οι Βρυξέλλες
Υπάρχει όμως και μία δεύτερη εξίσωση που πρέπει να λυθεί: η δημοσιονομική.
Όσο μεγαλύτερη είναι η κρατική παρέμβαση ανά λίτρο, τόσο μεγαλύτερο γίνεται το συνολικό κόστος για τον προϋπολογισμό.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, για πολύ μεγαλύτερες μειώσεις στην τελική τιμή η Αθήνα θα χρειαστεί ευρωπαϊκό περιθώριο κινήσεων λόγω των κανόνων που διέπουν την αύξηση των κρατικών δαπανών.
Το θέμα αναμένεται να τεθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο μέσα στον Οκτώβριο.
Ένας χειμώνας που θα κρίνεται ανά 15 ημέρες
Το πλέον χαρακτηριστικό στοιχείο του νέου σχεδιασμού είναι ότι δεν υπάρχει πλέον ένα μέτρο που ανακοινώνεται σήμερα και θεωρείται δεδομένο για ολόκληρο τον χειμώνα.
Οι διεθνείς τιμές, η ισοτιμία του ευρώ, το κόστος διύλισης και η τελική τιμή στην αντλία θα επανεξετάζονται συνεχώς.
Κάπως έτσι, οι ημερομηνίες 30 Σεπτεμβρίου, 14 Οκτωβρίου και 30 Οκτωβρίου μετατρέπονται στους πρώτους μεγάλους σταθμούς ενός δύσκολου ενεργειακού χειμώνα.
Για τα νοικοκυριά, όμως, η ουσία είναι πολύ πιο απλή: πόσο θα κοστίζει τελικά το λίτρο στην αντλία και πόσα χρήματα θα χρειαστούν για να ζεστάνουν το σπίτι τους.
Και αυτή είναι η απάντηση που ακόμη δεν μπορεί να δοθεί με βεβαιότητα.
