Ξεκινά λέγοντας ότι η ψήφος πρέπει να είναι συνειδητή, ελεύθερη, ρεαλιστική και να εκφράζει τον πολίτη. Και λίγες γραμμές αργότερα καταλήγει περίπου στο εξής: αν ένας ψηφοφόρος της ΝΔ αποφασίσει ότι δεν θέλει πλέον να την ψηφίσει, δεν «τιμωρεί» τον Μητσοτάκη — τιμωρεί την Ελλάδα. Κάπου εδώ η θεωρία περί ελεύθερης ψήφου συναντά ένα μικρό πρόβλημα: η ψήφος φαίνεται να είναι ελεύθερη μόνο εφόσον καταλήγει στο επιθυμητό ψηφοδέλτιο.
Ας το πάρουμε όμως από την αρχή.
Το κείμενο ξεκινά με μια θέση με την οποία δύσκολα θα διαφωνούσε κανείς:
ο πολίτης πρέπει να ψηφίζει υπεύθυνα.
Να εξετάζει ποιος τον εκπροσωπεί.
Να αξιολογεί προγράμματα, πρόσωπα, πεπραγμένα και προτάσεις.
Να σκέφτεται ποια πολιτική θεωρεί ότι μπορεί να βελτιώσει τη ζωή του και την πορεία της χώρας.
Μέχρι εδώ, εξαιρετικά.
Μόνο που αμέσως μετά αρχίζουν τα δύσκολα.
«Η ψήφος πρέπει να σε εκφράζει» – εκτός αν δεν σε εκφράζει πλέον η ΝΔ;
Το κείμενο υποστηρίζει ότι η ψήφος πρέπει να εκφράζει «ρεαλιστικά» τον ψηφοφόρο.
Ωραία.
Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι κάποιος ψήφισε Νέα Δημοκρατία το 2019 και το 2023.
Και το 2027 αποφασίζει ότι δεν τον εκφράζει πλέον.
Μπορεί να διαφωνεί με την οικονομική πολιτική.
Με το κόστος ζωής.
Με συγκεκριμένους νόμους.
Με χειρισμούς της κυβέρνησης.
Με συμπεριφορές υπουργών.
Με τον τρόπο λειτουργίας των θεσμών.
Με την εξωτερική πολιτική.
Με οτιδήποτε.
Τι πρέπει να κάνει αυτός ο πολίτης;
Σύμφωνα με την πρώτη παράγραφο του κειμένου, πρέπει να ψηφίσει αυτόν που τον εκφράζει.
Σύμφωνα όμως με τις επόμενες παραγράφους, εάν εγκαταλείψει τη ΝΔ, κινδυνεύει να «τιμωρήσει την Ελλάδα».
Διαλέξτε.
Και τα δύο ταυτόχρονα δεν γίνεται.
Το εκπληκτικό «990 σωστά και 10 λάθη»
Υπάρχει όμως και ένα πραγματικά εντυπωσιακό σημείο.
Μας πληροφορεί το κείμενο ότι η κυβέρνηση έκανε περίπου 1.000 πράγματα, εκ των οποίων τα 980 ή 990 ήταν σωστά και μόλις 10-20 λάθος.
Αλήθεια;
Με ποια μέτρηση;
Ποιος κατέγραψε τα 1.000;
Ποιος τα αξιολόγησε;
Ποιος αποφάσισε ότι τα 990 ήταν σωστά;
Και κυρίως:
σωστά για ποιον;
Για έναν μισθωτό;
Για έναν ελεύθερο επαγγελματία;
Για έναν συνταξιούχο;
Για έναν αγρότη;
Για έναν επιχειρηματία;
Για έναν νέο που νοικιάζει σπίτι;
Η πολιτική δεν είναι λογιστικό φύλλο Excel όπου γράφουμε:
ΝΔ: 990 σωστά – 10 λάθη = 99% επιτυχία.
Πρόκειται για προσωπική πολιτική αξιολόγηση που παρουσιάζεται περίπου ως μαθηματικό δεδομένο.
Και μετά έρχεται το μεγάλο επιχείρημα: «θα βλάψετε την πατρίδα»
Εδώ βρίσκεται ο πραγματικός πυρήνας της ανάρτησης.
Ο συντάκτης απευθύνεται στους δυσαρεστημένους ψηφοφόρους και τους λέει ουσιαστικά:
Μην πιστεύετε ότι θα τιμωρήσετε τον Μητσοτάκη, τον Γεωργιάδη, τον Πιερρακάκη, τον Φλωρίδη, τον Βορίδη, τη Μενδώνη ή τον Δένδια.
«Τους μόνους που θα βλάψετε είναι η πατρίδα μας και όλους τους Έλληνες».
Συγγνώμη, αλλά εδώ αλλάζει εντελώς η συζήτηση.
Δεν έχουμε πλέον το επιχείρημα:
«Η ΝΔ είναι καλύτερη πολιτική επιλογή επειδή έκανε Α, Β και Γ».
Έχουμε κάτι πολύ διαφορετικό:
«Η απομάκρυνση από τη ΝΔ βλάπτει την Ελλάδα».
Και αυτό χρειάζεται απόδειξη.
Διότι σε μια κοινοβουλευτική δημοκρατία κανένα κόμμα δεν ταυτίζεται με το κράτος και καμία κυβέρνηση δεν ταυτίζεται με την πατρίδα.
Η κυβέρνηση είναι κυβέρνηση.
Η αντιπολίτευση είναι αντιπολίτευση.
Και η Ελλάδα είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο από οποιαδήποτε κυβέρνηση.
Δηλαδή ένας Νεοδημοκράτης δεν δικαιούται να αλλάξει γνώμη;
Αυτό είναι ίσως το πιο παράδοξο.
Το ίδιο το κείμενο απευθύνεται ιδιαίτερα σε «συνειδητοποιημένους δεξιούς» και κεντροαριστερούς που είχαν ψηφίσει ΝΔ αλλά τώρα σκέφτονται διαφορετικά.
Γιατί;
Εάν πράγματι πιστεύουμε στην ελεύθερη ψήφο, τότε ένας πολίτης που ψήφισε ΝΔ έχει ακριβώς το ίδιο δικαίωμα να την εγκαταλείψει με το δικαίωμα που είχε προηγουμένως να την επιλέξει.
Η ψήφος του 2023 δεν είναι συμβόλαιο αορίστου χρόνου.
Ούτε αποτελεί πολιτική υποχρέωση ανανέωσης.
Κάθε εκλογή είναι νέα αξιολόγηση.
Αυτό ακριβώς είναι η δημοκρατική λογοδοσία.
Και επιστρατεύεται, φυσικά, το 2015
Όταν όμως δεν αρκεί το παρόν, εμφανίζεται το 2015.
Το επιχείρημα είναι γνωστό:
θυμηθείτε τι συνέβη τότε.
ΣΥΡΙΖΑ.
ΑΝΕΛ.
Χρυσή Αυγή.
Ποτάμι.
Κίνδυνος καταστροφής.
Άρα προσέξτε τι θα κάνετε σήμερα.
Μόνο που υπάρχει ένα πρόβλημα.
Το 2027 δεν είναι 2015.
Οι υποψήφιοι είναι διαφορετικοί.
Τα κόμματα είναι διαφορετικά.
Οι οικονομικές συνθήκες είναι διαφορετικές.
Η Ελλάδα βρίσκεται σε διαφορετικό ευρωπαϊκό και γεωπολιτικό περιβάλλον.
Και οποιαδήποτε σημερινή πολιτική επιλογή πρέπει να κρίνεται με τα σημερινά δεδομένα.
Η ιστορία ασφαλώς προσφέρει μαθήματα.
Δεν προσφέρει όμως λευκή επιταγή σε καμία κυβέρνηση για πάντα.
Και μια διόρθωση για τις Πρέσπες
Εδώ υπάρχει και ένα πραγματολογικό πρόβλημα.
Το κείμενο δημιουργεί την εντύπωση ότι περίπου το Ποτάμι μαζί με τους ΑΝΕΛ ψήφισαν τη Συμφωνία των Πρεσπών.
Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Η Συμφωνία κυρώθηκε στις 25 Ιανουαρίου 2019 με 153 ψήφους υπέρ, 146 κατά και ένα «παρών». Τα 145 «ναι» προήλθαν από τον ΣΥΡΙΖΑ και προστέθηκαν οκτώ ακόμη βουλευτές διαφορετικής πολιτικής προέλευσης. Μεταξύ τους ήταν ο Σταύρος Θεοδωράκης και άλλοι βουλευτές προερχόμενοι από το Ποτάμι, αλλά υπήρξαν επίσης στελέχη που είχαν συνδεθεί με το Ποτάμι και δεν ψήφισαν «ναι». Αντίστοιχα, από τον χώρο των ΑΝΕΛ υπήρξαν συγκεκριμένοι βουλευτές που υπερψήφισαν, ενώ άλλοι καταψήφισαν.
Άρα η ιστορική αναφορά χρειάζεται ακρίβεια.
Και κυρίως δεν αποδεικνύει το σημερινό συμπέρασμα:
«Μην εγκαταλείψετε τη ΝΔ γιατί θα τιμωρήσετε την Ελλάδα».
Το παράδοξο της «μη τιμωρητικής ψήφου»
Υπάρχει όμως μια ακόμη μεγαλύτερη αντίφαση.
Το κείμενο διακηρύσσει:
«ΔΕΝ ΤΙΜΩΡΟΥΜΕ ΚΑΝΕΝΑΝ με την ψήφο μας».
Πράγματι.
Η ψήφος μπορεί να είναι θετική επιλογή προγράμματος, προσώπων και κατεύθυνσης.
Αλλά εάν ένας ψηφοφόρος θεωρεί ότι μια κυβέρνηση δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες του και γι’ αυτό επιλέξει κάτι διαφορετικό, αυτό ονομάζεται επίσης δημοκρατική λογοδοσία.
Οι κυβερνήσεις γνωρίζουν ότι στο τέλος της θητείας τους οι πολίτες θα τις κρίνουν.
Αν θεωρούσαμε κάθε αρνητική ψήφο «τιμωρητική» και συνεπώς λανθασμένη, τότε πώς ακριβώς θα άλλαζε ποτέ μια κυβέρνηση;
Και εδώ φτάνουμε στο πραγματικά ενδιαφέρον σημείο
Ο συντάκτης ζητά από τους πολίτες να μην ψηφίζουν με φόβο, θυμό ή τιμωρητική διάθεση.
Και για να τους πείσει…
τους προειδοποιεί ότι διαφορετικά μπορεί να βλάψουν την Ελλάδα.
Δηλαδή:
Μην ψηφίζετε φοβικά — γιατί αν δεν ψηφίσετε σωστά, κινδυνεύει η χώρα.
Η αντίφαση είναι σχεδόν υποδειγματική.
Η Ελλάδα δεν είναι κανένα κόμμα
Και εδώ βρίσκεται τελικά όλη η ουσία.
Κάποιος μπορεί να θεωρεί ότι η ΝΔ πρέπει να συνεχίσει να κυβερνά.
Κάποιος άλλος μπορεί να θεωρεί ότι πρέπει να αλλάξει η κυβέρνηση.
Άλλος μπορεί να θεωρεί πειστική κάποια συγκεκριμένη εναλλακτική πρόταση και άλλος καμία.
Αυτά είναι πολιτικές κρίσεις των πολιτών.
Υπάρχει όμως μια κόκκινη γραμμή:
κανένα κόμμα δεν δικαιούται να παρουσιάζει τη δική του πολιτική επιβίωση ως προϋπόθεση για την επιβίωση της χώρας.
Γιατί τότε η συζήτηση παύει να είναι:
«Κρίνετε τι κάναμε και αποφασίστε».
Και γίνεται:
«Προσέξτε τι θα πάθει η Ελλάδα αν δεν μας ψηφίσετε».
Κι αυτό είναι εντελώς διαφορετικό επιχείρημα.
Η Δημοκρατία λειτουργεί ακριβώς ανάποδα.
Οι πολίτες δεν χρωστούν την ψήφο τους σε καμία κυβέρνηση.
Οι κυβερνήσεις χρωστούν στους πολίτες επαρκείς λόγους για να τους ξαναδώσουν την ψήφο τους.
Και τελικά ο καθένας αποφασίζει μόνος του αν αυτοί οι λόγοι υπάρχουν.
