Ένα δεύτερο μέτωπο ακρίβειας ανοίγει στην ηλεκτρική ενέργεια και αυτή τη φορά δεν βρίσκεται στην τιμή που βλέπουμε καθημερινά στο Χρηματιστήριο Ενέργειας. Η μεγάλη αύξηση του κόστους στην Αγορά Εξισορρόπησης δημιουργεί νέα επιβάρυνση, η οποία έρχεται να προστεθεί στη χονδρεμπορική τιμή του ρεύματος και προκαλεί ήδη έντονη ανησυχία στη βιομηχανία.
Όταν γίνεται συζήτηση για το πόσο ακριβό ή φθηνό είναι το ηλεκτρικό ρεύμα, σχεδόν όλη η προσοχή στρέφεται στην Αγορά Επόμενης Ημέρας – τη γνωστή DAM – και στην τιμή της μεγαβατώρας που ανακοινώνεται καθημερινά.
Μόνο που αυτή δεν είναι ολόκληρη η εικόνα.
Πίσω από τη χονδρεμπορική τιμή λειτουργεί η Αγορά Εξισορρόπησης, μέσω της οποίας ο ΑΔΜΗΕ εξασφαλίζει σε πραγματικό χρόνο ότι παραγωγή και κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας παραμένουν σε ισορροπία και ότι το ηλεκτρικό σύστημα λειτουργεί με ασφάλεια.
Και εκεί ακριβώς καταγράφεται πλέον μια εντυπωσιακή αύξηση του κόστους.
Από 12,8 στα 29,5 ευρώ μέσα σε μία εβδομάδα
Τα στοιχεία για την εβδομάδα 14 έως 20 Σεπτεμβρίου είναι αποκαλυπτικά.
Η μεσοσταθμική τιμή του Λογαριασμού Προσαυξήσεων 3, του γνωστού ΛΠ-3, εκτινάχθηκε στα 29,5 ευρώ/MWh, όταν μόλις μία εβδομάδα νωρίτερα βρισκόταν στα 12,8 ευρώ/MWh.
Μιλάμε για αύξηση μεγαλύτερη του 130% μέσα σε επτά ημέρες.
Και δεν είναι η μοναδική επιβάρυνση.
Ο ΛΠ-2 ανέβηκε από τα 2,6 στα 5,7 ευρώ/MWh, ενώ ο ΛΠ-1 διαμορφώθηκε στα 3,5 ευρώ/MWh.
Αν προστεθούν τα τρία ποσά, προκύπτει συνολικό μέγεθος 38,7 ευρώ/MWh για τους συγκεκριμένους λογαριασμούς προσαυξήσεων της συγκεκριμένης εβδομάδας, πέρα από την τιμή που διαμορφώνεται στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Το μέγεθος είναι τέτοιο ώστε δύσκολα μπορεί πλέον να αντιμετωπιστεί ως μια δευτερεύουσα τεχνική παράμετρος της αγοράς.
Τι είναι αυτό που τελικά πληρώνουμε
Η Αγορά Εξισορρόπησης είναι απαραίτητη. Το ηλεκτρικό σύστημα πρέπει κάθε στιγμή να έχει ισορροπία μεταξύ παραγωγής και κατανάλωσης.
Εάν, για παράδειγμα, η παραγωγή από φωτοβολταϊκά πέσει απότομα ή η κατανάλωση αποκλίνει από τις προβλέψεις, ο Διαχειριστής πρέπει να ενεργοποιήσει διαθέσιμους πόρους ώστε να καλύψει τη διαφορά.
Ο ίδιος ο ΑΔΜΗΕ περιγράφει την Αγορά Ενέργειας Εξισορρόπησης ως αγορά πραγματικού χρόνου, όπου ενεργοποιούνται προϊόντα ενέργειας εξισορρόπησης με βάση προσφορές, προκειμένου να εξισορροπηθούν προσφορά και ζήτηση.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι γιατί υπάρχει η συγκεκριμένη αγορά.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι γιατί το κόστος της ανεβαίνει τόσο πολύ.
Ο ΛΠ-3 που άναψε τον συναγερμό
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο ΛΠ-3.
Σύμφωνα με τον κανονισμό του ΑΔΜΗΕ, πρόκειται για τον «Λογαριασμό Προσαυξήσεων Οικονομικής Ουδετερότητας», μέσω του οποίου επιμερίζεται το υπόλοιπο που παραμένει μετά τις σχετικές χρεώσεις και πιστώσεις της αγοράς εξισορρόπησης και της εκκαθάρισης αποκλίσεων.
Το γεγονός ότι μόνο αυτή η συνιστώσα έφτασε τα 29,5 ευρώ/MWh είναι εκείνο που έχει προκαλέσει συναγερμό στην ενεργοβόρο βιομηχανία.
Ο πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ Αντώνης Κοντολέων δήλωσε ότι η κατάσταση στην Αγορά Εξισορρόπησης «έχει ξεφύγει», προαναγγέλλοντας νέα θεσμική παρέμβαση της Ένωσης.
Για μια μεγάλη βιομηχανία που καταναλώνει τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας, ακόμη και λίγα επιπλέον ευρώ ανά μεγαβατώρα μεταφράζονται σε σημαντικό κόστος παραγωγής.
Όταν η επιβάρυνση μετριέται πλέον σε δεκάδες ευρώ/MWh, το πρόβλημα αποκτά άλλη διάσταση.
Και ο οικιακός καταναλωτής;
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση.
Ο καταναλωτής δεν πρόκειται να ανοίξει τον λογαριασμό του και να δει απαραίτητα μια νέα γραμμή με τίτλο «ΛΠ-3: 29,5 ευρώ/MWh».
Οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας, όμως, λαμβάνουν υπόψη το συνολικό κόστος προμήθειας και τους κινδύνους της αγοράς όταν διαμορφώνουν τις εμπορικές τιμές και τα προϊόντα τους.
Άρα, εάν τέτοιες υψηλές επιβαρύνσεις αποκτήσουν διάρκεια και δεν αποτελέσουν ένα πρόσκαιρο εβδομαδιαίο φαινόμενο, δημιουργούν πρόσθετη πίεση στο πραγματικό κόστος προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας.
Γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή και σε έναν συχνό μύθο: μια πολύ χαμηλή – ακόμη και μηδενική για κάποιες ώρες – τιμή στη DAM δεν σημαίνει αυτομάτως αντίστοιχα φθηνό τελικό ρεύμα.
Υπάρχουν και άλλα κόστη που μεσολαβούν μέχρι να φτάσει η κιλοβατώρα στον καταναλωτή.
Το παράδοξο των ΑΠΕ και η αποθήκευση
Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σημαντικό λόγω της μεγάλης ανάπτυξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.
Η Ελλάδα διαθέτει πλέον πολύ μεγάλη παραγωγή από φωτοβολταϊκά και αιολικά. Αυτό μπορεί να συμπιέζει σημαντικά τις τιμές σε ώρες υψηλής παραγωγής.
Η μεταβλητότητα όμως των ΑΠΕ δημιουργεί ταυτόχρονα αυξημένες ανάγκες ευελιξίας του ηλεκτρικού συστήματος.
Εδώ ακριβώς αποκτούν καθοριστική σημασία οι μπαταρίες και γενικότερα η αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας.
Το ρυθμιστικό πλαίσιο έχει ήδη ανοίξει την Αγορά Εξισορρόπησης στους σταθμούς αποθήκευσης, με σχετική ρύθμιση της ΡΑΑΕΥ μέσα στο 2026.
Το στοίχημα είναι πλέον η ανάπτυξη επαρκούς αποθηκευτικής ισχύος, ώστε η πλεονάζουσα φθηνή παραγωγή να μπορεί να αποθηκεύεται και να αξιοποιείται όταν το σύστημα τη χρειάζεται.
Η ΡΑΑΕΥ έχει ήδη ανοίξει τον φάκελο
Το θέμα δεν έχει εμφανιστεί ξαφνικά.
Η ΕΒΙΚΕΝ είχε ήδη ζητήσει από τη ΡΑΑΕΥ να εξετάσει την αύξηση του κόστους και συγκεκριμένες συμπεριφορές στην Αγορά Εξισορρόπησης.
Στις 17 Σεπτεμβρίου έγινε γνωστό ότι η Ρυθμιστική Αρχή είχε ζητήσει στοιχεία από τον ΑΔΜΗΕ, προκειμένου να διερευνήσει τις καταγγελίες και, σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, να ακολουθήσει ακρόαση ηλεκτροπαραγωγών με φυσικό αέριο.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία.
Δεν σημαίνει ότι έχει αποδειχθεί χειραγώγηση της αγοράς ή κάποια παράνομη πρακτική. Σημαίνει όμως ότι υπάρχουν ζητήματα τα οποία η αρμόδια ρυθμιστική αρχή θεωρεί ότι πρέπει να εξεταστούν.
Μάλιστα, η ίδια η ιστορία της ελληνικής Αγοράς Εξισορρόπησης δείχνει ότι οι απότομες αυξήσεις κόστους έχουν απασχολήσει και στο παρελθόν τη ρυθμιστική αρχή. Σε επίσημο κείμενο που δημοσιεύθηκε το 2025 αναφέρεται ότι μετά την έναρξη λειτουργίας της αγοράς το 2020 είχαν διαπιστωθεί ανοδικές πιέσεις στο κόστος, με αποτέλεσμα να ληφθούν προσωρινά ρυθμιστικά μέτρα.
Τα 38,7 ευρώ/MWh είναι το καμπανάκι
Το μεγάλο ζήτημα τώρα είναι αν η έκρηξη των τελευταίων εβδομάδων αποτελεί προσωρινό φαινόμενο ή αν διαμορφώνεται μια νέα κανονικότητα.
Διότι άλλο είναι μια εβδομαδιαία εκτίναξη λόγω έκτακτων συνθηκών και εντελώς διαφορετικό να παγιωθούν οι λογαριασμοί προσαυξήσεων σε τόσο υψηλά επίπεδα.
Στη δεύτερη περίπτωση, το πρόβλημα δεν θα αφορά μόνο τις μεγάλες βιομηχανίες.
Θα αφορά συνολικά το κόστος του ελληνικού ηλεκτρικού συστήματος και, αργά ή γρήγορα, την τιμή που καλούνται να πληρώσουν επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Και αυτή ίσως είναι η σημαντικότερη πλευρά της υπόθεσης: την ώρα που όλοι κοιτούν καθημερινά πόσο έκλεισε η μεγαβατώρα στο Χρηματιστήριο Ενέργειας, ένα δεύτερο κόστος διογκώνεται στο παρασκήνιο.
Και εάν δεν αποκλιμακωθεί, η πραγματική τιμή του ρεύματος μπορεί να αποδειχθεί πολύ διαφορετική από εκείνη που δείχνει καθημερινά η χονδρεμπορική αγορά.
