Τι ξεκαθαρίζει η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών της ΑΑΔΕ – Τα λάθη στις τραπεζικές μεταφορές, οι δωρεές μεταξύ αδελφών και η «παγίδα» των τριγωνικών συναλλαγών
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις χρηματικές δωρεές και τις γονικές παροχές, καθώς ένα λάθος στη διαδικασία μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική φορολογική επιβάρυνση, η οποία δεν εξαφανίζεται ακόμη και αν στη συνέχεια τα χρήματα επιστραφούν στον αρχικό δωρητή.
Αυτό προκύπτει από αποφάσεις της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) της ΑΑΔΕ, οι οποίες ξεκαθαρίζουν ένα σημείο που μπορεί να προκαλέσει δυσάρεστες εκπλήξεις:
Η ανάκληση μιας δωρεάς δεν συνεπάγεται και ακύρωση του φόρου που είχε προκύψει κατά τη σύστασή της.
Με απλά λόγια, οι δύο πλευρές μπορούν υπό προϋποθέσεις να συμφωνήσουν να επιστραφούν τα χρήματα. Αν όμως για την αρχική δωρεά είχε νόμιμα βεβαιωθεί φόρος, αυτός δεν εξαφανίζεται επειδή οι συμβαλλόμενοι άλλαξαν γνώμη.
Και εάν ο φόρος έχει ήδη πληρωθεί, δεν επιστρέφεται μόνο και μόνο λόγω της ανάκλησης.
Το λάθος που μπορεί να κοστίσει 10%
Μία από τις συχνότερες περιπτώσεις αφορά χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές μεταξύ στενών συγγενών.
Το υψηλό αφορολόγητο όριο που ισχύει για συγκεκριμένες μεταβιβάσεις δεν σημαίνει ότι κάθε παράδοση χρημάτων μεταξύ γονέα και παιδιού μπορεί να γίνει με οποιονδήποτε τρόπο.
Η διαδικασία έχει σημασία.
Χαρακτηριστικό πρόβλημα δημιουργείται όταν τα χρήματα δεν μεταφέρονται με τον προβλεπόμενο τραπεζικό τρόπο.
Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να χαθεί η δυνατότητα εφαρμογής του αφορολόγητου και να προκύψει φόρος 10%, ενώ ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να επιβληθούν και πρόσθετες επιβαρύνσεις.
Το γεγονός ότι τα χρήματα δόθηκαν πράγματι από τον γονέα στο παιδί δεν αρκεί από μόνο του για να διορθώσει ένα λάθος στον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιήθηκε η συναλλαγή.
Προσοχή στις δωρεές μεταξύ αδελφών
Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται όταν τα χρήματα μεταφέρονται από αδελφό σε αδελφό.
Στην περίπτωση αυτή δεν εφαρμόζεται το ευνοϊκό αφορολόγητο καθεστώς των χρηματικών γονικών παροχών μεταξύ προσώπων της Α΄ κατηγορίας.
Η χρηματική δωρεά μεταξύ αδελφών μπορεί να επιβαρυνθεί με φόρο 20%.
Και εδώ εμφανίζονται περιπτώσεις κατά τις οποίες, όταν οι φορολογούμενοι αντιλαμβάνονται το ύψος του φόρου, επιχειρούν να ανακαλέσουν τη συναλλαγή.
Όμως η επιστροφή του ποσού δεν σημαίνει αυτομάτως ότι διαγράφεται και η αρχική φορολογική υποχρέωση.
Η μεγάλη παγίδα των «τριγωνικών» συναλλαγών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι λεγόμενες τριγωνικές συναλλαγές.
Για παράδειγμα, ένας αδελφός θέλει να μεταφέρει χρήματα στον άλλο, αλλά αντί να πραγματοποιηθεί απευθείας η δωρεά, παρεμβάλλεται ένας γονέας.
Το ποσό μπορεί δηλαδή να ακολουθήσει τη διαδρομή:
παιδί → γονέας → άλλο παιδί.
Η φορολογική διοίκηση εξετάζει τέτοιες διαδοχικές συναλλαγές για να διαπιστώσει εάν στην πραγματικότητα χρησιμοποιήθηκε ο γονέας ως ενδιάμεσο πρόσωπο προκειμένου να αποφευχθεί ο φόρος που θα προέκυπτε από την απευθείας δωρεά μεταξύ αδελφών.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη χρονική απόσταση μεταξύ των δύο μεταβιβάσεων. Σύμφωνα με το υλικό των αποφάσεων της ΔΕΔ, όταν οι δύο κινήσεις πραγματοποιούνται σε διάστημα μικρότερο των έξι μηνών, υπάρχει κίνδυνος να αντιμετωπιστούν φορολογικά ως τριγωνική συναλλαγή και να καταλογιστούν φόρος και οι αντίστοιχες επιβαρύνσεις.
Επομένως, η απλή παρεμβολή ενός γονέα δεν αποτελεί ασφαλή τρόπο αποφυγής της φορολογίας μιας πραγματικής δωρεάς μεταξύ αδελφών.
Όταν ο δωρητής δεν μπορεί να δικαιολογήσει τα χρήματα
Ένα ακόμη ζήτημα εμφανίζεται όταν κάποιος πραγματοποιεί μεγάλη χρηματική δωρεά χωρίς η οικονομική του κατάσταση να δικαιολογεί την προέλευση του ποσού.
Για παράδειγμα, μια μητέρα μπορεί να μεταφέρει ένα σημαντικό ποσό στο παιδί της, αλλά να μην προκύπτουν από τα φορολογικά δεδομένα της αντίστοιχα εισοδήματα ή διαθέσιμα κεφάλαια.
Η ύπαρξη συγγενικής σχέσης δεν καταργεί τον έλεγχο της προέλευσης των χρημάτων.
Γι’ αυτό, πριν από μια μεγάλη χρηματική γονική παροχή, δεν αρκεί να εξετάζεται μόνο εάν η μεταβίβαση καλύπτεται από το αφορολόγητο. Πρέπει να μπορεί να τεκμηριωθεί και η δυνατότητα του δωρητή να διαθέτει το συγκεκριμένο κεφάλαιο.
Γαμπρός, νύφη και πεθερικά: Δεν ισχύουν τα 800.000 ευρώ
Άλλη συνηθισμένη παρανόηση αφορά τις μεταβιβάσεις χρημάτων μεταξύ γαμπρού ή νύφης και πεθερού ή πεθεράς.
Το γεγονός ότι πρόκειται για πρόσωπα της ίδιας οικογένειας δεν σημαίνει ότι καλύπτονται από το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ που ισχύει για συγκεκριμένες συγγενικές σχέσεις της Α΄ κατηγορίας.
Οι συγκεκριμένες χρηματικές δωρεές αντιμετωπίζονται διαφορετικά φορολογικά και μπορεί να επιβαρυνθούν με 20%.
Μια τέτοια λανθασμένη εκτίμηση μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά ακριβή όταν πρόκειται για μεγάλα ποσά.
Τι γίνεται εάν αλλάξουν γνώμη
Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι συμβαίνει όταν ο δωρητής και ο δωρεοδόχος αποφασίσουν ότι θέλουν να ανακαλέσουν τη δωρεά.
Οι αποφάσεις της ΔΕΔ κάνουν μια σημαντική διάκριση ανάλογα με το πότε πραγματοποιείται η ανάκληση.
Εάν η δωρεά ή γονική παροχή ανακληθεί με συμφωνία των δύο πλευρών μέσα σε πέντε χρόνια από τη σύστασή της, η αρχική δωρεά εξακολουθεί να φορολογείται εφόσον υπήρχε σχετική φορολογική υποχρέωση, αλλά η επιστροφή των χρημάτων ή του αντικειμένου στον αρχικό δωρητή δεν αντιμετωπίζεται ως νέα δωρεά.
Εάν όμως η ανάκληση γίνει μετά την πάροδο της πενταετίας, τότε μπορεί να προκύψει φορολογική μεταχείριση τόσο για την αρχική δωρεά όσο και για την αντίστροφη μεταβίβαση προς τον αρχικό δωρητή.
«Το μετάνιωσα» δεν σβήνει τον φόρο
Εδώ βρίσκεται το σημαντικότερο σημείο.
Η ανάκληση με κοινή συμφωνία δεν αναιρεί αναδρομικά το γεγονός ότι η αρχική δωρεά πραγματοποιήθηκε και παρήγαγε τα αντίστοιχα έννομα και φορολογικά αποτελέσματα.
Κατά συνέπεια, εφόσον ο φόρος της αρχικής δωρεάς έχει νόμιμα βεβαιωθεί, δεν διαγράφεται επειδή αργότερα επιστράφηκαν τα χρήματα.
Και εάν έχει ήδη καταβληθεί, δεν γεννάται δικαίωμα επιστροφής του αποκλειστικά και μόνο επειδή τα μέρη ανακάλεσαν τη δωρεά.
Δεν αρκεί ούτε μια τροποποιητική δήλωση
Πρόβλημα μπορεί να υπάρξει και όταν επιχειρείται να «σβηστεί» μια αρχική δήλωση μέσω τροποποιητικής.
Στις περιπτώσεις που εξετάζει η ΔΕΔ περιλαμβάνονται ισχυρισμοί ότι η αρχική δήλωση υποβλήθηκε από πλάνη ή ότι η δωρεά είχε συγκεκριμένο σκοπό που τελικά δεν πραγματοποιήθηκε.
Για παράδειγμα, μπορεί να δηλωθεί χρηματική δωρεά με σκοπό την αγορά ακινήτου από το παιδί και στη συνέχεια η αγορά να ματαιωθεί.
Η ματαίωση όμως του σκοπού για τον οποίο δόθηκαν τα χρήματα δεν συνεπάγεται από μόνη της ότι μπορεί να εξαφανιστεί φορολογικά μια δωρεά που πράγματι πραγματοποιήθηκε.
Έλεγχος πριν φύγουν τα χρήματα
Το συμπέρασμα για τους φορολογουμένους είναι ότι στις μεγάλες χρηματικές δωρεές χρειάζεται έλεγχος πριν πραγματοποιηθεί η μεταφορά και όχι μετά.
Η συγγενική σχέση, ο τρόπος μεταφοράς των χρημάτων, η προέλευση του κεφαλαίου, η φορολογική κατηγορία των δύο πλευρών και τυχόν προηγούμενες ή επόμενες συναλλαγές μπορούν να αλλάξουν εντελώς τη φορολογική μεταχείριση.
Γιατί, όταν το λάθος αποκαλυφθεί μετά τη συναλλαγή, μπορεί να είναι πλέον αργά:
