Στο τραπέζι ακόμη και το δυσμενές σενάριο μιας μεγάλης εκλογικής υποχώρησης – Γιατί η συμμετοχή, ο αριθμός των κομμάτων που θα μπουν στη Βουλή και η κατανομή της ψήφου στα δεξιά της ΝΔ μπορούν να ανατρέψουν τους υπολογισμούς
Μπορεί η δημόσια συζήτηση στη Νέα Δημοκρατία να εξακολουθεί να περιστρέφεται γύρω από την προσπάθεια επαναπροσέγγισης του 30%, ωστόσο στο πολιτικό παρασκήνιο εξετάζονται –όπως είναι φυσικό όσο πλησιάζει η εκλογική αναμέτρηση– και πολύ δυσμενέστερα σενάρια.
Ένα από αυτά είναι το ενδεχόμενο η ΝΔ να βρεθεί κάτω από το 25%.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται σχετικό δημοσίευμα, ένα τέτοιο αποτέλεσμα έχει ήδη μπει στη συζήτηση ως σενάριο εργασίας, καθώς θα δημιουργούσε εντελώς διαφορετικές πολιτικές συνθήκες την επομένη των εκλογών.
Δεν θα επρόκειτο απλώς για μια μεγάλη υποχώρηση σε σχέση με το 40,56% των εθνικών εκλογών του Ιουνίου του 2023.
Θα άνοιγε αυτομάτως συζήτηση για την κυβερνησιμότητα, τις συνεργασίες, τη στρατηγική μιας ενδεχόμενης δεύτερης κάλπης και –αναπόφευκτα– για την πολιτική θέση του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Το κρίσιμο όριο του 25%
Το 25% έχει ιδιαίτερη σημασία και λόγω του ισχύοντος εκλογικού συστήματος.
Το κλιμακωτό μπόνους για το πρώτο κόμμα αρχίζει από το 25% και αυξάνεται όσο ανεβαίνει το ποσοστό του, μέχρι το ανώτατο προβλεπόμενο όριο.
Κατά συνέπεια, μια επίδοση κάτω από το συγκεκριμένο ποσοστό θα επιδείνωνε σημαντικά την κοινοβουλευτική αριθμητική για τη ΝΔ.
Το αρχικό δημοσίευμα χρησιμοποιεί ως παράδειγμα ένα 24,5% και εκτιμά ότι θα μπορούσε να αντιστοιχεί περίπου σε 80 έδρες.
Ο ακριβής αριθμός, ωστόσο, δεν μπορεί να υπολογιστεί μόνο από το ποσοστό της ΝΔ. Εξαρτάται καθοριστικά από το πόσα κόμματα θα περάσουν το όριο του 3% και από το συνολικό ποσοστό των κομμάτων που θα μείνουν εκτός Βουλής.
Αυτό ακριβώς κάνει την επόμενη εκλογική αναμέτρηση ιδιαίτερα σύνθετη.
Ο μεγάλος φόβος μιας δεύτερης κάλπης
Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο πρόβλημα.
Εάν το πρώτο αποτέλεσμα εκληφθεί ως ισχυρή αποδοκιμασία της κυβέρνησης και δεν προκύψει δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης, η προσφυγή σε δεύτερες εκλογές δεν αποτελεί υποχρεωτικά ευκαιρία ανάκαμψης για το πρώτο κόμμα.
Θα μπορούσε να λειτουργήσει και αντίστροφα.
Το ερώτημα που τίθεται είναι εάν ένας ψηφοφόρος που έχει ήδη επιλέξει την αποδοκιμασία στην πρώτη κάλπη θα επιστρέψει στη ΝΔ μπροστά στο δίλημμα της κυβερνησιμότητας ή εάν, αντιθέτως, θα θεωρήσει το αποτέλεσμα επιβεβαίωση ότι η πολιτική αλλαγή είναι εφικτή και θα επιμείνει στην επιλογή του.
Αυτό είναι ίσως ένα από τα μεγαλύτερα άγνωστα στοιχεία της επόμενης αναμέτρησης.
Ο αστάθμητος παράγοντας της συμμετοχής
Το δημοσίευμα θέτει παράλληλα στο επίκεντρο έναν παράγοντα που συχνά περνά σε δεύτερη μοίρα: τη συμμετοχή στις εκλογές.
Το σενάριο που εξετάζεται είναι η προσέλευση να αυξηθεί αισθητά, ακόμη και προς την περιοχή των 6 εκατομμυρίων ψηφοφόρων, έναντι περίπου 5,2 εκατομμυρίων που χρησιμοποιούνται ως βάση σύγκρισης.
Πρόκειται και εδώ για εκτίμηση και όχι για βεβαιότητα.
Εάν όμως συμβεί, τότε θα έχει ιδιαίτερη σημασία ποιοι είναι οι νέοι ψηφοφόροι που θα προσέλθουν στις κάλπες.
Η αύξηση της συμμετοχής δεν πλήττει αυτομάτως τη ΝΔ. Μπορεί όμως να συμπιέσει το ποσοστό της εάν ο απόλυτος αριθμός των δικών της ψηφοφόρων παραμείνει σταθερός ή μειωθεί, την ώρα που στην κάλπη προσέρχονται περισσότεροι ψηφοφόροι οι οποίοι επιλέγουν άλλα κόμματα.
Με απλά λόγια, όσο μεγαλώνει ο συνολικός αριθμός των ψηφισάντων χωρίς αντίστοιχη αύξηση των ψήφων της ΝΔ, τόσο δυσκολότερη γίνεται η διατήρηση υψηλού ποσοστού.
Η «τιμωρητική ψήφος»
Αυτό συνδέεται άμεσα με τη συζήτηση για την αποκαλούμενη «τιμωρητική ψήφο».
Μετά από δύο συνεχόμενες κυβερνητικές θητείες, η ΝΔ θα προσέλθει στις επόμενες εκλογές έχοντας να αντιμετωπίσει τη φυσιολογική κυβερνητική φθορά αλλά και μια σειρά από ζητήματα που μπορούν να επηρεάσουν το εκλογικό σώμα.
Η ακρίβεια και το κόστος ζωής, τα προβλήματα στην καθημερινότητα, οι πολιτικές αντιπαραθέσεις γύρω από τα Τέμπη, καθώς και η γενικότερη δυσαρέσκεια διαφορετικών κοινωνικών ομάδων δημιουργούν ένα περιβάλλον σαφώς διαφορετικό από εκείνο του 2023.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν αυτή η δυσαρέσκεια θα παραμείνει κατακερματισμένη ή εάν θα μετατραπεί σε μαζική ψήφο αποδοκιμασίας.
Πολυδιάσπαση στα δεξιά της ΝΔ
Ένας ακόμη παράγοντας που περιπλέκει την κατάσταση είναι η εικόνα στα δεξιά του κυβερνώντος κόμματος.
Το δημοσίευμα αναφέρεται στη Συμμαχία Ελλήνων, στην επιρροή του Ηλία Κασιδιάρη, σε ενδεχόμενο κόμμα του Αντώνη Σαμαρά, αλλά και στην ήδη υπάρχουσα Ελληνική Λύση.
Η πραγματική σημασία αυτών των σχηματισμών δεν περιορίζεται στο πόσους ψηφοφόρους μπορούν να πάρουν απευθείας από τη Νέα Δημοκρατία.
Εάν καταφέρουν να κινητοποιήσουν πολίτες που απείχαν στις προηγούμενες εκλογές –και ιδιαίτερα νεότερες ηλικίες– τότε μπορεί να αλλάξει συνολικά ο εκλογικός παρονομαστής.
Αυτό είναι διαφορετικό φαινόμενο από μια απλή μετακίνηση ψηφοφόρων από το ένα κόμμα στο άλλο.
Βουλή πολλών κομμάτων
Ένα από τα σενάρια που παρουσιάζονται προβλέπει μια εξαιρετικά πολυκομματική Βουλή.
ΝΔ, ΕΛΑΣ, ΠΑΣΟΚ, Συμμαχία Ελλήνων, ενδεχόμενο κόμμα Σαμαρά, Ελληνική Λύση, ΚΚΕ, Πλεύση Ελευθερίας και «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» αναφέρονται μεταξύ των σχηματισμών που θα μπορούσαν να διεκδικήσουν κοινοβουλευτική παρουσία, ενώ κοντά στο κρίσιμο 3% μπορεί να κινηθούν και άλλοι σχηματισμοί.
Εδώ όμως υπάρχει μια ενδιαφέρουσα εκλογική λεπτομέρεια.
Η είσοδος περισσότερων κομμάτων στη Βουλή δεν λειτουργεί κατ’ ανάγκη υπέρ του πρώτου κόμματος.
Αντιθέτως, όσο μικρότερο είναι το συνολικό ποσοστό των ψήφων που μένουν εκτός Βουλής, τόσο δυσκολότερη γίνεται γενικά η κοινοβουλευτική αριθμητική για την επίτευξη αυτοδυναμίας.
Το πραγματικό πρόβλημα για το Μαξίμου
Το πολιτικά κρίσιμο σημείο επομένως δεν είναι εάν η ΝΔ θα είναι πρώτο κόμμα.
Με τα σημερινά δεδομένα, το πραγματικό ερώτημα είναι με ποιο ποσοστό θα είναι πρώτη και τι κυβέρνηση θα μπορεί να σχηματιστεί από τη Βουλή που θα προκύψει.
Άλλο πολιτικό σκηνικό δημιουργεί μια ΝΔ στην περιοχή του 30%-32% και εντελώς διαφορετικό μια ΝΔ στο 24%-25%.
Στη δεύτερη περίπτωση, η συζήτηση θα ξεπεράσει κατά πολύ την απλή αναζήτηση κυβερνητικού εταίρου.
Ένα αποτέλεσμα κάτω από 25% θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως βαριά πολιτική ήττα και να ανοίξει εσωκομματικά ζητήματα που σήμερα παραμένουν στο παρασκήνιο.
Και τότε η συζήτηση για την επόμενη ημέρα στη Νέα Δημοκρατία θα αποκτήσει άλλη διάσταση.
Όλα θα κριθούν στην πραγματική κάλπη
Οι παραπάνω υπολογισμοί παραμένουν σενάρια. Κανείς σήμερα δεν μπορεί να γνωρίζει ούτε την ακριβή συμμετοχή, ούτε τον τελικό αριθμό των κομμάτων που θα περάσουν το 3%, ούτε φυσικά το ποσοστό που θα λάβει η ΝΔ.
Έχουν όμως πολιτική αξία επειδή δείχνουν πόσο διαφορετική μπορεί να είναι η επόμενη εκλογική αναμέτρηση από εκείνη του 2023.
Το μεγάλο στοίχημα για τη Νέα Δημοκρατία δεν είναι πλέον απλώς να διατηρήσει την πρώτη θέση.
Είναι να αποτρέψει μια πτώση που θα μπορούσε να μετατρέψει μια εκλογική νίκη σε πολιτική ήττα.
Και εάν το βράδυ των εκλογών το ποσοστό της αρχίζει πράγματι από «2» και βρίσκεται κοντά ή κάτω από το 25%, τότε η συζήτηση της επόμενης ημέρας δεν θα αφορά μόνο το ποιος μπορεί να σχηματίσει κυβέρνηση.
Θα αφορά αναπόφευκτα και το τι θα συμβεί μέσα στην ίδια τη Νέα Δημοκρατία.
