Νέα ερωτήματα γύρω από τον Great Sea Interconnector – Η Τουρκία επιμένει ότι πρέπει να ενημερωθεί πριν από τις έρευνες, ενώ η ελληνική κυβέρνηση απορρίπτει ότι απαιτείται οποιαδήποτε τουρκική άδεια
Σε ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο γεωπολιτικό πεδίο εισέρχεται εκ νέου το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI), καθώς Αθήνα και Άγκυρα εμφανίζονται να προσεγγίζουν από εντελώς διαφορετική αφετηρία το ζήτημα των ερευνών που απαιτούνται για την πόντιση του καλωδίου στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν χρειάζεται να ζητήσει άδεια προκειμένου να προχωρήσει το έργο.
Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία επιμένει στη θέση ότι οποιαδήποτε δραστηριότητα πραγματοποιείται σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες θεωρεί τμήμα της δικής της υφαλοκρηπίδας πρέπει προηγουμένως να έχει συντονιστεί με την Άγκυρα.
Ακριβώς σε αυτή τη διαφορά βρίσκεται πλέον η ουσία της υπόθεσης: άλλο η ενημέρωση ενός παράκτιου κράτους για τις εργασίες και άλλο η αναγνώριση δικαιώματος έγκρισης ή άδειας.
Και αυτή η λεπτή αλλά κρίσιμη γραμμή αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο όταν οι έρευνες περάσουν ξανά από τις δηλώσεις στο πεδίο.
Μαρινάκης: «Δεν χρειάζεται καμία άδεια»
Η θέση της ελληνικής κυβέρνησης είναι ότι για την υλοποίηση του έργου δεν απαιτείται άδεια της Τουρκίας.
Η Αθήνα, επομένως, επιχειρεί να διαχωρίσει την προβλεπόμενη ενημέρωση για την πραγματοποίηση των ερευνών από οποιαδήποτε διαδικασία η οποία θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως αίτημα έγκρισης από την Άγκυρα.
Το ζήτημα αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον λόγω της γαλλικής εμπλοκής στο έργο και των πληροφοριών ότι το ερευνητικό πλοίο που θα χρησιμοποιηθεί θα επιχειρεί υπό γαλλική σημαία.
Σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιευθεί, Ελλάδα και Γαλλία έχουν επεξεργαστεί το περιεχόμενο ενημέρωσης προς τα παράκτια κράτη για την έναρξη των ερευνών.
Σε αυτή φέρεται να περιλαμβάνονται στοιχεία για το πλοίο, τη σημαία του, τις περιοχές στις οποίες θα κινηθεί και τη χρονική διάρκεια των εργασιών.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι ακριβώς νομικό χαρακτήρα θα έχει αυτή η ενημέρωση και πώς θα επιχειρήσει να την ερμηνεύσει η Τουρκία.
Η Τουρκία μιλά για «συντονισμό»
Η τουρκική πλευρά εμφανίζεται να προχωρά πολύ περισσότερο.
Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας έχει διατυπώσει τη θέση ότι δραστηριότητες πόντισης καλωδίων ή αγωγών και επιστημονικές έρευνες σε περιοχές τις οποίες η Τουρκία θεωρεί υφαλοκρηπίδα της πρέπει να συντονίζονται προηγουμένως με την Άγκυρα.
Πρόκειται για θέση την οποία η Ελλάδα δεν αποδέχεται.
Η Άγκυρα συνδέει τις αξιώσεις της με τις δικές της διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και, μεταξύ άλλων, με το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Το γεγονός αυτό μετατρέπει μια τεχνική διαδικασία –την πραγματοποίηση ερευνών στον βυθό πριν από την πόντιση του καλωδίου– σε δοκιμασία άσκησης κυριαρχικών δικαιωμάτων και ερμηνείας του διεθνούς δικαίου.
Τι αναφέρει το CNN Türk
Ιδιαίτερη συζήτηση έχει προκαλέσει σχετικό ρεπορτάζ του CNN Türk.
Σύμφωνα με την τουρκική παρουσίαση, η Άγκυρα δεν δηλώνει ότι αντιτίθεται συνολικά στην κατασκευή της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Ισχυρίζεται, όμως, ότι τμήμα της προβλεπόμενης διαδρομής περνά από περιοχή την οποία θεωρεί τουρκική υφαλοκρηπίδα και, ως εκ τούτου, αξιώνει προηγούμενο συντονισμό.
Κατά το ίδιο δημοσίευμα, πριν από την επανέναρξη των εργασιών θα πρέπει να υπάρξει γραπτή ενημέρωση της τουρκικής πλευράς.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η πολιτική παγίδα για την Αθήνα.
Εάν πρόκειται για μια απλή ενημέρωση ναυσιπλοΐας ή για κοινοποίηση τεχνικών στοιχείων, η κυβέρνηση μπορεί να υποστηρίζει ότι δεν αναγνωρίζεται κανένα τουρκικό δικαίωμα.
Εάν, αντιθέτως, η διαδικασία αποκτήσει στην πράξη χαρακτηριστικά προηγούμενης συναίνεσης ή έγκρισης, τότε το ζήτημα αλλάζει εντελώς διάσταση.
Η γαλλική εμπλοκή και τα ερωτήματα
Η συμμετοχή γαλλικού παράγοντα δημιουργεί μια ακόμη παράμετρο.
Η Αθήνα μπορεί να θεωρεί ότι η εμπλοκή μιας γαλλικής εταιρείας και ενός πλοίου υπό γαλλική σημαία ενισχύει τη διεθνή διάσταση του έργου.
Η Άγκυρα, όμως, φαίνεται αποφασισμένη να μεταφέρει και προς τη γαλλική πλευρά τις απαιτήσεις που έχει ήδη διατυπώσει.
Γι’ αυτό και το πραγματικό τεστ δεν θα είναι ποιος θα αποστείλει την ενημέρωση, αλλά τι θα συμβεί μετά την αποστολή της.
Θα ξεκινήσουν οι έρευνες ανεξάρτητα από την τουρκική αντίδραση;
Θα επιχειρήσει η Τουρκία να τις παρεμποδίσει;
Και, εάν συμβεί αυτό, ποια θα είναι η αντίδραση Ελλάδας και Γαλλίας;
Αυτά είναι τα ερωτήματα που θα κρίνουν τελικά εάν η διαδικασία αποτελεί απλή διπλωματική διαχείριση ή εάν δημιουργείται ένα επικίνδυνο προηγούμενο.
Η σκιά της Κάσου
Πάνω από τη νέα συζήτηση εξακολουθούν να βρίσκονται όσα είχαν συμβεί στην περιοχή της Κάσου.
Η υπόθεση εκείνη είχε προκαλέσει έντονη πολιτική αντιπαράθεση για το κατά πόσο η Ελλάδα μπόρεσε να ασκήσει στην πράξη τα δικαιώματα που υποστηρίζει ότι διαθέτει στην περιοχή.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο κάθε νέα διαδικασία γύρω από το GSI εξετάζεται πλέον με πολύ μεγαλύτερη καχυποψία.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο εάν θα κατασκευαστεί τελικά το καλώδιο.
Είναι με ποιους όρους θα κατασκευαστεί και εάν κατά την πορεία υλοποίησής του θα δημιουργηθούν τετελεσμένα που θα μπορεί στο μέλλον να επικαλεστεί η Τουρκία.
Παράλληλες κινήσεις της Άγκυρας
Την ίδια ώρα, η Τουρκία συνεχίζει τις δικές της κινήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιευθεί, το τουρκικό ερευνητικό «Ορούτς Ρέις», συνοδευόμενο από βοηθητικά πλοία, έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιήσει έρευνες με αντικείμενο υποθαλάσσια ενεργειακή υποδομή προς τα Κατεχόμενα.
Η χρονική σύμπτωση με τη συζήτηση για τον GSI ενισχύει τον προβληματισμό για την τακτική της Άγκυρας στην περιοχή.
Το πραγματικό τεστ είναι στη θάλασσα
Η ελληνική κυβέρνηση δηλώνει ξεκάθαρα ότι δεν απαιτείται άδεια της Τουρκίας.
Η Τουρκία, εξίσου ξεκάθαρα, υποστηρίζει ότι δραστηριότητες σε περιοχές τις οποίες θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα απαιτούν προηγούμενο συντονισμό μαζί της.
Οι δύο θέσεις δεν είναι απλώς διαφορετικές. Είναι ουσιαστικά ασύμβατες.
Γι’ αυτό και οι επόμενες κινήσεις γύρω από το καλώδιο θα έχουν σημασία πολύ μεγαλύτερη από ένα ενεργειακό έργο.
Για την Αθήνα, το κρίσιμο είναι να μην υπάρξει οποιαδήποτε ενέργεια που θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως αναγνώριση τουρκικού δικαιώματος έγκρισης σε περιοχές όπου η Ελλάδα απορρίπτει τις τουρκικές αξιώσεις.
Διότι στο τέλος το ερώτημα δεν θα απαντηθεί με δηλώσεις ούτε με ανακοινώσεις.
Θα απαντηθεί όταν το ερευνητικό πλοίο βγει στη θάλασσα: θα πραγματοποιήσει τις έρευνες χωρίς τουρκική άδεια και τι θα συμβεί εάν η Άγκυρα επιχειρήσει να τις εμποδίσει;
Εκεί θα φανεί στην πράξη τι σημαίνει η κυβερνητική θέση ότι η Ελλάδα δεν ζητά και δεν χρειάζεται άδεια από κανέναν.
