Μερικές φορές στην πολιτική δεν χρειάζεται να αναζητά κανείς κρυφά νοήματα. Αρκεί να ακούσει προσεκτικά τι ακριβώς ειπώθηκε.
Ο Αντώνης Σαμαράς βρέθηκε αντιμέτωπος με έναν πολύ συγκεκριμένο ισχυρισμό: ότι ενδεχόμενη πολιτική κίνησή του θα είχε ως πραγματικό στόχο να χάσουν την «καρέκλα» τους ο Κυριάκος Μητσοτάκης και κυβερνητικά στελέχη.
Η απάντησή του ήταν εξίσου συγκεκριμένη:
«Εμένα δεν με νοιάζει ποιος θα χάσει την καρέκλα του. Το μόνο που με νοιάζει είναι να μη χάσει η Ελλάδα».
Και όμως, η φράση αυτή επιχειρείται να διαβαστεί περίπου ως ομολογία ότι ο Σαμαράς θέλει να «ρίξει» τον Μητσοτάκη.
Μόνο που γλωσσικά και πολιτικά λέει σχεδόν το αντίθετο.
Δεν λέει «θέλω να χάσει την καρέκλα του» – λέει «δεν με νοιάζει ποιος θα τη χάσει»
Οι λέξεις έχουν σημασία.
Εάν ο Σαμαράς ήθελε να δηλώσει ότι πολιτικός του στόχος είναι η απομάκρυνση του Κυριάκου Μητσοτάκη, θα μπορούσε να το πει καθαρά.
Δεν το είπε.
Όταν του τέθηκε το σενάριο ότι θέλει να χάσουν την καρέκλα τους ο πρωθυπουργός και υπουργοί, απάντησε:
«Δεν με νοιάζει ποιος θα χάσει την καρέκλα του».
Δηλαδή μεταφέρει το κέντρο βάρους από τα πρόσωπα στην πολιτική.
Και αμέσως προσθέτει:
«Το μόνο που με νοιάζει είναι να μη χάσει η Ελλάδα».
Το πολιτικό μήνυμα επομένως μπορεί να αποδοθεί ως εξής:
Δεν με ενδιαφέρει η πολιτική επιβίωση του Α ή του Β. Εάν θεωρώ ότι ακολουθείται μια πολιτική επιζήμια για τη χώρα, προτεραιότητά μου είναι η αλλαγή αυτής της πολιτικής και όχι η διάσωση της καρέκλας οποιουδήποτε.
Κάποιος μπορεί να συμφωνεί ή να διαφωνεί με αυτή τη θέση.
Μπορεί επίσης να θεωρεί υπερβολική την κριτική Σαμαρά στην κυβέρνηση.
Αλλά είναι άλλο αυτό και άλλο να μετατρέπεται η φράση του σε:
«Θέλω να ρίξω τον Μητσοτάκη».
Η πολιτική κριτική δεν είναι προσωπική βεντέτα
Εδώ βρίσκεται και η βασική στρέβλωση.
Ο Σαμαράς δεν εμφανίστηκε ξαφνικά ένα πρωί αποφασίζοντας ότι δεν συμπαθεί προσωπικά τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Έχει διατυπώσει δημόσια και επανειλημμένα πολιτικές διαφωνίες με την κυβέρνηση.
Επομένως, όταν δηλώνει ότι τον ενδιαφέρει «να μη χάσει η Ελλάδα», προφανώς εκφράζει τη δική του πολιτική αξιολόγηση: ότι ορισμένες κυβερνητικές επιλογές ζημιώνουν ή μπορούν να ζημιώσουν τη χώρα.
Το αν έχει δίκιο είναι απολύτως ανοιχτό σε πολιτική αντιπαράθεση.
Αυτό όμως είναι το αντικείμενο της συζήτησης.
Όχι εάν αγαπά ή αντιπαθεί τον Μητσοτάκη.
Η μετατροπή κάθε πολιτικής σύγκρουσης σε προσωπική εμμονή αποτελεί έναν εξαιρετικά βολικό τρόπο αποφυγής της ουσίας.
Γιατί τότε δεν χρειάζεται να απαντήσει κανείς στις θέσεις Σαμαρά.
Αρκεί να πει:
«Θέλει να κάνει ζημιά στον Μητσοτάκη».
Και η συζήτηση τελείωσε.
Μόνο που έτσι δεν απαντάς στην πολιτική κριτική. Την παρακάμπτεις.
Και αν η πολιτική του οδηγεί σε πτώση Μητσοτάκη;
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη διάκριση.
Ας υποθέσουμε ότι οι πολιτικές κινήσεις του Σαμαρά τελικά ζημιώνουν εκλογικά τη Νέα Δημοκρατία.
Ας υποθέσουμε ακόμη ότι συμβάλλουν στο να χάσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης την πρωθυπουργία.
Αυτό δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι αυτός ήταν ο πρωταρχικός σκοπός.
Άλλο πολιτική συνέπεια και άλλο πολιτικό κίνητρο.
Εάν κάποιος πιστεύει ότι μια κυβέρνηση ακολουθεί λανθασμένη πολιτική και επιχειρεί να την ανατρέψει πολιτικά, προφανώς η επιτυχία της προσπάθειάς του μπορεί να οδηγήσει στην απώλεια της εξουσίας από τον πρωθυπουργό.
Αυτό λέγεται δημοκρατική πολιτική αντιπαράθεση.
Διαφορετικά θα καταλήγαμε στο παράδοξο συμπέρασμα ότι οποιοσδήποτε αντιπολιτεύεται μια κυβέρνηση «θέλει να κάνει ζημιά» προσωπικά στον πρωθυπουργό.
Η «καρέκλα» είναι ακριβώς αυτό που υποβαθμίζει ο Σαμαράς
Υπάρχει μάλιστα μια λεπτομέρεια που ανατρέπει ολόκληρη αυτή την ερμηνεία.
Η λέξη «καρέκλα» χρησιμοποιείται από τον Σαμαρά ακριβώς για να υποβαθμίσει τη σημασία της προσωπικής πολιτικής επιβίωσης.
Δεν λέει:
«Πρέπει να χάσει την καρέκλα του ο Μητσοτάκης».
Λέει ουσιαστικά:
Δεν με απασχολεί ποιος θα βρίσκεται στην καρέκλα εφόσον το διακύβευμα είναι η Ελλάδα.
Και αυτή είναι μια πολύ διαφορετική πολιτική θέση.
Μάλιστα, το υπόλοιπο βίντεο είναι επίσης επιθετικό απέναντι στην κυβέρνηση: γίνεται αναφορά στην ακρίβεια, σε κυβερνητικές δηλώσεις και ο Σαμαράς καταλήγει ότι «αυτούς τους πήρε το ποτάμι». Άρα δεν υπάρχει λόγος να παρουσιάσουμε τον πρώην πρωθυπουργό ως ουδέτερο απέναντι στην κυβέρνηση. Την πολεμά πολιτικά και μάλιστα σκληρά.
Αυτό όμως απέχει πολύ από το να αποδεικνύεται ότι όλη η πολιτική του στρατηγική έχει έναν και μοναδικό σκοπό: την προσωπική εκδίκηση εναντίον του Μητσοτάκη.
Αν πιστεύει ότι η κυβέρνηση βλάπτει τη χώρα, τι ακριβώς περιμένουμε να κάνει;
Υπάρχει και μια απλή ερώτηση.
Εάν ο Σαμαράς πιστεύει πραγματικά όσα λέει για την πορεία της χώρας, τι θα έπρεπε να κάνει;
Να σιωπήσει για να μην κινδυνεύσει η «καρέκλα» του Κυριάκου Μητσοτάκη;
Να αποφεύγει την κριτική επειδή αυτή μπορεί να κοστίσει εκλογικά στη Νέα Δημοκρατία;
Αυτό θα ήταν η πραγματική αντίφαση.
Ένας πολιτικός που δηλώνει ότι θεωρεί ορισμένες κυβερνητικές επιλογές επικίνδυνες αλλά αποφεύγει να συγκρουστεί μαζί τους για να προστατεύσει την κυβέρνηση.
Ο Σαμαράς λέει ακριβώς το αντίθετο:
Αν πρέπει να επιλέξω ανάμεσα στην πολιτική τύχη προσώπων και σε αυτό που εγώ θεωρώ συμφέρον της χώρας, επιλέγω το δεύτερο.
Μπορεί να θεωρεί κανείς αυτή τη θέση σωστή, λανθασμένη, υπερβολική ή ακόμη και προσχηματική.
Αλλά πρώτα πρέπει να την αποδώσει σωστά.
Άλλο «δεν με νοιάζει αν πέσει» και άλλο «στόχος μου είναι να τον ρίξω»
Αυτή είναι τελικά ολόκληρη η υπόθεση σε μία πρόταση.
Υπάρχει τεράστια διαφορά μεταξύ των δύο:
«Δεν με ενδιαφέρει αν ο Μητσοτάκης χάσει την εξουσία εφόσον θεωρώ ότι προέχει το συμφέρον της Ελλάδας».
και
«Ο πολιτικός μου στόχος είναι να ρίξω τον Μητσοτάκη».
Το πρώτο είναι απολύτως συμβατό με όσα είπε ο Αντώνης Σαμαράς.
Το δεύτερο είναι ερμηνεία που χρειάζεται πρόσθετη τεκμηρίωση.
Και ίσως εκεί βρίσκεται όλη η ουσία.
Ο Σαμαράς δεν δηλώνει ότι τον ενδιαφέρει η καρέκλα του Μητσοτάκη.
Δηλώνει ακριβώς ότι δεν τον ενδιαφέρει.
Δεν υπόσχεται να προστατεύσει ούτε τον Μητσοτάκη ούτε τους υπουργούς του από τις πολιτικές συνέπειες των επιλογών τους. Και προφανώς δεν κρύβει ότι βρίσκεται πλέον σε μετωπική πολιτική σύγκρουση μαζί τους.
Αλλά το μήνυμα που ο ίδιος επιλέγει να εκπέμψει είναι διαφορετικό:
«Δεν με νοιάζει ποιος θα χάσει την καρέκλα του. Το μόνο που με νοιάζει είναι να μη χάσει η Ελλάδα».
Εάν κάποιοι ακούνε αυτή τη φράση και μεταφράζουν αυτομάτως «θέλει να ρίξει τον Μητσοτάκη», τότε ίσως αποκαλύπτουν περισσότερο τη δική τους αγωνία για την καρέκλα παρά το πραγματικό νόημα των λόγων του Σαμαρά.
