Μια νέα πραγματικότητα δημιουργείται για χιλιάδες φορολογικές υποθέσεις μετά την απόφαση 1246/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία έθεσε ζήτημα αντισυνταγματικότητας των ρυθμίσεων που αφορούν την ειδική 10ετή και 20ετή παραγραφή σε υποθέσεις φοροδιαφυγής.
Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται όχι μόνο στις νέες φορολογικές διαφορές, αλλά και σε ένα τεράστιο απόθεμα παλαιότερων υποθέσεων που πέρασαν από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) και στη συνέχεια οδηγήθηκαν στα διοικητικά δικαστήρια.
Και οι αριθμοί δείχνουν το μέγεθος του ζητήματος.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, διαχρονικά 39.057 αποφάσεις της ΔΕΔ έχουν προσβληθεί ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων, ενώ τα σχετικά δικόγραφα δικαστικών προσφυγών ανέρχονται σε 40.579.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η τελευταία πενταετία.
Από το 2022 έως και το διαθέσιμο διάστημα του 2026, συνολικά 12.567 αποφάσεις της ΔΕΔ προσβλήθηκαν στα διοικητικά δικαστήρια.
Ειδικότερα, το 2022 καταγράφηκαν 4.132 αποφάσεις, το 2023 συνολικά 2.919, το 2024 άλλες 2.184 και το 2025 συνολικά 2.289, ενώ στο διαθέσιμο διάστημα του 2026 καταγράφονται ακόμη 1.043.
Δεν σημαίνει ότι ακυρώνονται αυτόματα χιλιάδες φόροι
Εδώ απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή.
Οι 12.567 υποθέσεις δεν σημαίνει ότι επηρεάζονται όλες από την απόφαση του ΣτΕ.
Τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία δεν διαχωρίζουν τις προσφυγές ανάλογα με τον λόγο για τον οποίο ασκήθηκαν και επομένως δεν είναι γνωστό πόσες από αυτές αφορούν ειδικά την εφαρμογή της 10ετούς ή της 20ετούς παραγραφής λόγω φοροδιαφυγής.
Ο αριθμός, όμως, δείχνει πόσο μεγάλη είναι η «δεξαμενή» των φορολογικών διαφορών μέσα στην οποία θα πρέπει να αναζητηθούν οι υποθέσεις που ενδεχομένως επηρεάζονται από τη νέα νομολογία.
Η απόφαση 1246/2026 αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για φορολογουμένους οι οποίοι είχαν επικαλεστεί την κανονική πενταετή παραγραφή, αλλά ο ισχυρισμός τους απορρίφθηκε επειδή η φορολογική διοίκηση εφάρμοσε την ειδική δεκαετή ή εικοσαετή προθεσμία λόγω φοροδιαφυγής.
Τι πρέπει να εξεταστεί σε κάθε υπόθεση
Δεν υπάρχει ένας ενιαίος κανόνας που να οδηγεί αυτομάτως σε ακύρωση των παλαιών καταλογισμών.
Κάθε περίπτωση θα πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά.
Κρίσιμο ρόλο παίζουν το φορολογικό έτος στο οποίο αφορά η υπόθεση, ο χρόνος έκδοσης της πράξης καταλογισμού, η διάταξη με βάση την οποία παρατάθηκε η παραγραφή, αλλά και το στάδιο στο οποίο βρίσκεται σήμερα η δικαστική ή διοικητική διαδικασία.
Ήδη, σε δημοσιευμένες αποφάσεις της ΔΕΔ έχουν εντοπιστεί φορολογικές υποθέσεις της περιόδου 2013-2019, στις οποίες είχε τεθεί ζήτημα παραγραφής.
Παράλληλα, ο αριθμός των ανοικτών υποθέσεων παραμένει μεγάλος, καθώς στο τέλος του 2026 καταγράφονταν 4.579 εκκρεμείς ενδικοφανείς προσφυγές στη ΔΕΔ.
Ανοίγει θέμα ακόμη και επιστροφής χρημάτων
Μία από τις σημαντικότερες πτυχές της υπόθεσης αφορά όσους έχουν ήδη πληρώσει φόρους ή πρόστιμα.
Εάν ένας καταλογισμός ακυρωθεί τελικά λόγω παραγραφής και ο φορολογούμενος έχει ήδη καταβάλει ολόκληρο ή μέρος του ποσού, μπορεί να δημιουργηθεί ζήτημα επιστροφής των χρημάτων που κρίνονται αχρεωστήτως καταβληθέντα.
Ανάλογα με την περίπτωση, τα ποσά μπορεί να επιστραφούν στον φορολογούμενο ή να συμψηφιστούν με άλλες βεβαιωμένες οφειλές του.
Επομένως, οι συνέπειες της νέας νομολογίας δεν περιορίζονται μόνο σε φόρους και πρόστιμα που έχουν βεβαιωθεί αλλά δεν έχουν ακόμη εισπραχθεί.
Ενδέχεται να υπάρξει και πραγματική ταμειακή επίπτωση για το Δημόσιο, εφόσον σε συγκεκριμένες υποθέσεις προκύψει υποχρέωση επιστροφής χρημάτων που έχουν ήδη καταβληθεί.
Υπόθεση 5,82 εκατ. ευρώ
Η πρακτική σημασία της απόφασης γίνεται περισσότερο εμφανής μέσα από πραγματικές φορολογικές υποθέσεις στις οποίες είχε προβληθεί ο ισχυρισμός της παραγραφής.
Σε χαρακτηριστική περίπτωση για το φορολογικό έτος 2014, ο συνολικός καταλογισμός είχε φτάσει περίπου στα 5,82 εκατ. ευρώ.
Ο φορολογούμενος είχε επικαλεστεί παραγραφή, αλλά η ΔΕΔ απέρριψε τον ισχυρισμό εφαρμόζοντας τη δεκαετή προθεσμία λόγω φοροδιαφυγής.
Μετά την απόφαση 1246/2026, εφόσον η πράξη είχε εκδοθεί μετά τη συμπλήρωση της κανονικής πενταετίας και δεν συντρέχει κάποιος άλλος αυτοτελής λόγος παράτασης, η συγκεκριμένη υπόθεση αποκτά διαφορετική βάση εξέτασης.
Καταλογισμοί 7,255 εκατ. ευρώ
Ακόμη μεγαλύτερο είναι το οικονομικό αντικείμενο άλλης υπόθεσης που αφορά φόρο εισοδήματος για τα φορολογικά έτη 2015, 2016 και 2017.
Οι συνολικοί καταλογισμοί ανέρχονταν σε 7,255 εκατ. ευρώ.
Και σε αυτή την περίπτωση είχε προβληθεί παραγραφή, όμως η ΔΕΔ διατήρησε τους καταλογισμούς εφαρμόζοντας την ειδική δεκαετή προθεσμία λόγω φοροδιαφυγής.
Πλέον καθίσταται κρίσιμος ο επανέλεγχος του χρόνου έκδοσης κάθε πράξης, ώστε να διαπιστωθεί εάν κατά τον χρόνο του καταλογισμού είχε συμπληρωθεί η πενταετία.
Στο μικροσκόπιο και καταλογισμός ΦΠΑ 3,293 εκατ. ευρώ
Ανάλογο ζήτημα προκύπτει σε υπόθεση ΦΠΑ για τα έτη 2015, 2016 και 2017, με συνολικό καταλογισμό 3,293 εκατ. ευρώ.
Και εδώ ο ισχυρισμός περί παραγραφής είχε απορριφθεί λόγω εφαρμογής της δεκαετούς προθεσμίας.
Εφόσον αποδειχθεί ότι η συγκεκριμένη δεκαετία ήταν ο λόγος που επέτρεψε στη φορολογική διοίκηση να πραγματοποιήσει τον καταλογισμό μετά την παρέλευση της πενταετίας, η υπόθεση θα πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα της νέας νομολογίας.
Από τα εκατομμύρια έως τις μικρότερες υποθέσεις
Άλλη περίπτωση αφορά το φορολογικό έτος 2017 και πράξεις φόρου εισοδήματος και ΦΠΑ συνολικού ύψους περίπου 2,134 εκατ. ευρώ.
Ο ισχυρισμός περί παραγραφής είχε και σε αυτή την περίπτωση απορριφθεί με εφαρμογή της ειδικής δεκαετούς προθεσμίας.
Υπάρχουν όμως και μικρότεροι καταλογισμοί.
Χαρακτηριστική είναι υπόθεση του φορολογικού έτους 2014, στην οποία ο καταλογισμός ανήλθε περίπου στις 401.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένης της διαφοράς φόρου και του προστίμου.
Το συγκεκριμένο παράδειγμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς καταδεικνύει ότι το θέμα δεν αφορά αποκλειστικά μεγάλες φορολογικές υποθέσεις πολλών εκατομμυρίων.
Μπορεί να αφορά και μικρότερους καταλογισμούς, εφόσον η δυνατότητα της φορολογικής διοίκησης να τους επιβάλει στηρίχθηκε στην ειδική δεκαετή παραγραφή.
Τι σημαίνει πρακτικά για τους φορολογουμένους
Η απόφαση του ΣτΕ δεν αποτελεί μια γενική «διαγραφή» παλαιών φορολογικών χρεών και δεν σημαίνει ότι κάθε φορολογούμενος που έχει παλαιό καταλογισμό δικαιούται ακύρωση ή επιστροφή χρημάτων.
Δημιουργεί, όμως, ένα νέο νομικό δεδομένο για συγκεκριμένες κατηγορίες υποθέσεων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι περιπτώσεις στις οποίες είχε προβληθεί πενταετής παραγραφή και η φορολογική διοίκηση απέρριψε τον σχετικό ισχυρισμό στηριζόμενη στην ειδική δεκαετή ή εικοσαετή προθεσμία λόγω φοροδιαφυγής.
Σε αυτές τις υποθέσεις θα πρέπει πλέον να εξεταστούν προσεκτικά οι ημερομηνίες και η νομική βάση του καταλογισμού.
Με δεδομένο ότι δεκάδες χιλιάδες αποφάσεις της ΔΕΔ έχουν φτάσει διαχρονικά στα διοικητικά δικαστήρια, η πλήρης έκταση των συνεπειών της απόφασης 1246/2026 αναμένεται να αποσαφηνιστεί μέσα από την εξέταση των επιμέρους υποθέσεων και την εφαρμογή της νέας νομολογίας από τη διοίκηση και τα δικαστήρια.
