Δεν είναι μόνο ο Αντώνης Σαμαράς που προκαλεί πλέον συζητήσεις στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας. Στο επίκεντρο βρίσκεται και ο Κώστας Καραμανλής, με την επιλογή του να απευθυνθεί σε κινεζικό ακροατήριο την ίδια ημέρα που η κυβέρνηση υποδέχεται τον Μάρκο Ρούμπιο να αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό και συμβολικό βάρος. Ο πρώην πρωθυπουργός έστειλε παράλληλα το μήνυμα ότι οι διεθνείς σχέσεις της Ελλάδας είναι σημαντικό να μην αναπτύσσονται μονοσήμαντα.
Η χρονική σύμπτωση δεν περνά απαρατήρητη στο εσωτερικό της κυβερνητικής παράταξης.
Την ώρα που η Αθήνα στρέφει το βλέμμα στην επίσκεψη Ρούμπιο και στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις, ο Κώστας Καραμανλής επιλέγει να εμφανιστεί σε διαφορετικό γεωπολιτικό περιβάλλον και να αναφερθεί στη σημασία των σχέσεων με την Κίνα.
Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές ως προς τη βασική του αρχή: η Ελλάδα χρειάζεται ισχυρές διεθνείς σχέσεις, χωρίς όμως αυτές να αποκτούν μονοσήμαντο χαρακτήρα.
Η χρονική στιγμή που προκαλεί συζήτηση
Από μόνη της μια παρέμβαση του Κώστα Καραμανλή για τις σχέσεις Ελλάδας–Κίνας θα είχε προφανές πολιτικό ενδιαφέρον.
Η χρονική στιγμή, όμως, της δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα.
Ο πρώην πρωθυπουργός παραμένει ένα πρόσωπο με ιδιαίτερη επιρροή σε ένα τμήμα της παραδοσιακής βάσης της Νέας Δημοκρατίας και κάθε δημόσια τοποθέτησή του εξετάζεται προσεκτικά για τα πολιτικά μηνύματα που μπορεί να περιέχει.
Πολύ περισσότερο όταν πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία και ο έτερος πρώην πρωθυπουργός της ΝΔ, Αντώνης Σαμαράς, έχει πυκνώσει εντυπωσιακά τις παρεμβάσεις του και ασκεί πλέον ιδιαίτερα σκληρή κριτική στο σημερινό μοντέλο διακυβέρνησης.
Έτσι, για το Μέγαρο Μαξίμου δημιουργείται μια εικόνα που πολιτικά δεν μπορεί να θεωρηθεί αδιάφορη: οι δύο πρώην πρωθυπουργοί που προέρχονται από τη Νέα Δημοκρατία δεν βρίσκονται σήμερα στην πρώτη γραμμή συσπείρωσης γύρω από την κυβέρνηση.
Άλλος Σαμαράς, άλλος Καραμανλής
Βεβαίως, οι δύο περιπτώσεις δεν είναι ίδιες.
Ο Αντώνης Σαμαράς έχει επιλέξει την ανοιχτή πολιτική αντιπαράθεση. Οι παρεμβάσεις του είναι ευθείες, σκληρές και σε αρκετές περιπτώσεις έχουν ως σαφή πολιτικό αποδέκτη τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Ο Κώστας Καραμανλής κινείται διαφορετικά.
Οι παρεμβάσεις του είναι πολύ πιο αραιές και συνήθως περισσότερο θεσμικές. Δεν ακολουθεί τη συγκρουσιακή τακτική Σαμαρά ούτε χρησιμοποιεί αντίστοιχη γλώσσα.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι αποστάσεις του περνούν απαρατήρητες.
Και κυρίως δεν περνούν απαρατήρητες από ένα τμήμα της παραδοσιακής νεοδημοκρατικής βάσης που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τον πρώην πρωθυπουργό ως σημαντικό σημείο αναφοράς.
Το μήνυμα της «μη μονοσήμαντης» εξωτερικής πολιτικής
Ειδικό ενδιαφέρον έχει η ουσία της τοποθέτησης.
Η αναφορά στην ανάγκη οι διεθνείς σχέσεις της χώρας να μην είναι μονοσήμαντες ακουμπά μια συζήτηση που υπερβαίνει τις σχέσεις Ελλάδας και Κίνας.
Αφορά τη συνολική στρατηγική της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής και τον τρόπο με τον οποίο η Αθήνα ισορροπεί ανάμεσα στις συμμαχίες της και στις σχέσεις της με μεγάλες διεθνείς δυνάμεις.
Και όταν μια τέτοια τοποθέτηση γίνεται την ημέρα κατά την οποία στο επίκεντρο βρίσκεται η αμερικανική παρουσία στην Αθήνα, αποκτά αναπόφευκτα και έναν πρόσθετο συμβολισμό.
Το πραγματικό πρόβλημα για τη ΝΔ
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι εάν μια μεμονωμένη παρέμβαση του Κώστα Καραμανλή μπορεί να μετακινήσει μαζικά ψηφοφόρους.
Αυτό δεν μπορεί να προεξοφληθεί.
Το ζήτημα για τη Νέα Δημοκρατία είναι περισσότερο πολιτικό και συναισθηματικό.
Ένα τμήμα της βάσης της παράταξης θα ήθελε, καθώς πλησιάζει η επόμενη εκλογική αναμέτρηση, να βλέπει και τους δύο πρώην πρωθυπουργούς της ΝΔ στην ίδια πλευρά με τη σημερινή ηγεσία και ενεργούς στη μάχη για τη συσπείρωση της παράταξης.
Αυτή η εικόνα σήμερα δεν υπάρχει.
Και αυτό αποτελεί ένα πρόβλημα που δύσκολα αποτυπώνεται μόνο σε ποσοστά δημοσκοπήσεων.
Γιατί οι πολιτικές παρατάξεις δεν λειτουργούν αποκλειστικά με αριθμούς. Λειτουργούν και με σύμβολα, ιστορικές αναφορές και πρόσωπα που για ένα κομμάτι των ψηφοφόρων τους εξακολουθούν να έχουν ειδικό βάρος.
Δύο πρώην πρωθυπουργοί, δύο διαφορετικά μηνύματα
Η εικόνα που διαμορφώνεται έχει επομένως ενδιαφέρον.
Ο Σαμαράς ανεβάζει τους τόνους και μιλά για «ματαιόδοξους και εγωπαθείς ηγέτες», «παρακμή» και ανάγκη να «τελειώνουμε» με ένα συγκεκριμένο μοντέλο διαχείρισης.
Ο Καραμανλής δεν ακολουθεί την ίδια διαδρομή, αλλά επιλέγει τις δικές του παρεμβάσεις και στέλνει τα δικά του μηνύματα για την κατεύθυνση της χώρας.
Και το πολιτικό αποτέλεσμα είναι ότι η σημερινή ηγεσία της ΝΔ δεν μπορεί να εμφανίσει την εικόνα μιας παράταξης στην οποία οι πρώην πρωθυπουργοί βρίσκονται συντεταγμένοι πίσω από τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο.
Η «πληγή» στη γαλάζια βάση
Κανείς δεν μπορεί με ασφάλεια να υπολογίσει πόσες ψήφους μπορεί να κοστίσει στη Νέα Δημοκρατία η αποστασιοποίηση του Κώστα Καραμανλή.
Άλλωστε, η συμπεριφορά των ψηφοφόρων καθορίζεται από πολύ περισσότερους παράγοντες.
Όμως για ένα συγκεκριμένο κομμάτι της παραδοσιακής κεντροδεξιάς και δεξιάς βάσης, η εικόνα έχει βαρύτητα.
Η Νέα Δημοκρατία έχει δύο εν ζωή πρώην πρωθυπουργούς που κυβέρνησαν τη χώρα με τη σημαία της.
Ο ένας βρίσκεται πλέον σε ανοιχτή σύγκρουση με τη σημερινή ηγεσία.
Ο άλλος κρατά τις δικές του αποστάσεις και παρεμβαίνει επιλεκτικά, χωρίς να προσφέρει την εικόνα της πλήρους πολιτικής ταύτισης με το Μέγαρο Μαξίμου.
Και όσο πλησιάζουν οι εκλογές, το ερώτημα θα γίνεται ολοένα και πιο πιεστικό:
Θα μπουν Καραμανλής και Σαμαράς στη μάχη για τη συσπείρωση της Νέας Δημοκρατίας ή η παράταξη θα οδηγηθεί στις κάλπες χωρίς δύο από τα ισχυρότερα ιστορικά της πρόσωπα στο πλευρό της σημερινής ηγεσίας;
Για το Μέγαρο Μαξίμου, η απάντηση σε αυτό το ερώτημα ίσως αποδειχθεί πολύ σημαντικότερη από όσο δείχνει σήμερα.
