Μια ομιλία με πολύ μεγαλύτερο πολιτικό βάρος από τον τυπικό τίτλο της πραγματοποίησε ο Κώστας Καραμανλής, μιλώντας για τα 20 χρόνια στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας–Κίνας. Χωρίς να αναφέρει ούτε μία φορά το όνομα του Κυριάκου Μητσοτάκη, ο πρώην πρωθυπουργός περιέγραψε τη δική του αντίληψη για την εξωτερική πολιτική της χώρας: πολυδιάστατες σχέσεις πέρα από τις παραδοσιακές συμμαχίες, συνεργασία με την Κίνα, αυστηρή στάση απέναντι στην Τουρκία και απόρριψη των «δύο μέτρων και δύο σταθμών» της Δύσης. Και όλα αυτά την ημέρα της παρουσίας του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα.
Η χρονική σύμπτωση είναι πολιτικά εντυπωσιακή.
Την ώρα που η Αθήνα υποδέχεται τον Μάρκο Ρούμπιο για τον 6ο Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας–ΗΠΑ, με την ατζέντα να περιλαμβάνει άμυνα, ενέργεια και τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, ο Κώστας Καραμανλής επέλεξε να μιλήσει για την ανάγκη μιας «πιο σύνθετης και πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής».
Η ομιλία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Executive Master in Business Administration του κινεζικού Πανεπιστημίου Tsinghua, με αντικείμενο τα 20 χρόνια στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας–Κίνας και την εμπειρία της COSCO.
Ο πρώην πρωθυπουργός δεν επιτέθηκε στην κυβέρνηση. Δεν κατονόμασε τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Δεν συνέκρινε ευθέως τη δική του εξωτερική πολιτική με τη σημερινή.
Αλλά το πολιτικό μήνυμα βρίσκεται στις λέξεις που επέλεξε.
Το πρώτο «καρφί»: «Πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική»
Ίσως η σημαντικότερη φράση ολόκληρης της ομιλίας βρίσκεται προς το τέλος.
Ο Κώστας Καραμανλής υποστήριξε ότι το νέο πολυπολικό διεθνές σύστημα απαιτεί «μια πιο σύνθετη και πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική», απαλλαγμένη από τις άκαμπτες διαχωριστικές γραμμές του παρελθόντος.
Και αμέσως μετά έκανε μια κρίσιμη διευκρίνιση:
Η Ελλάδα είναι αναμφίβολα ευθυγραμμισμένη με τη Δύση, αλλά η ίδια η Δύση βρίσκεται σε φάση μετασχηματισμού ή ακόμη και διχασμού.
Αυτή είναι η βασική πολιτική θέση που διατρέχει όλη την παρέμβασή του.
Ο Καραμανλής δεν αμφισβητεί τον δυτικό προσανατολισμό της Ελλάδας.
Λέει όμως κάτι διαφορετικό: η συμμετοχή στη Δύση δεν σημαίνει ότι η ελληνική εξωτερική πολιτική πρέπει να περιορίζεται αποκλειστικά μέσα σε αυτήν.
Και αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη πολιτική σημασία επειδή διατυπώνεται την ημέρα που ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας βρίσκεται στην Αθήνα.
«Πέρα από τις παραδοσιακές μας συμμαχίες»
Ο πρώην πρωθυπουργός επέστρεψε μάλιστα στη δική του περίοδο διακυβέρνησης για να περιγράψει τι εννοεί.
Αναφερόμενος στη στρατηγική προσέγγιση Ελλάδας–Κίνας επί κυβέρνησής του, σημείωσε ότι οι τότε ελληνικές προτεραιότητες εστίαζαν σε μία «πιο πολυδιάστατη προσέγγιση της εξωτερικής πολιτικής, πέρα από τις παραδοσιακές μας συμμαχίες».
Η συγκεκριμένη αναφορά δύσκολα περνά απαρατήρητη.
Δεν είπε ότι η Ελλάδα πρέπει να εγκαταλείψει τις συμμαχίες της.
Είπε όμως ότι πρέπει να μπορεί να κοιτάζει και πέρα από αυτές.
Αυτό ακριβώς ήταν, σύμφωνα με τον ίδιο, το στρατηγικό σκεπτικό που οδήγησε στην ανάπτυξη των σχέσεων με την Κίνα και τελικά στην επένδυση της COSCO στον Πειραιά.
Η COSCO και ένα ακόμη μήνυμα
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και ο τρόπος με τον οποίο ο Κώστας Καραμανλής υπερασπίστηκε την επιλογή της COSCO.
Υπενθύμισε ότι η συμφωνία είχε προκαλέσει σκεπτικισμό μεταξύ εταίρων της Ελλάδας στους γεωπολιτικούς οργανισμούς στους οποίους συμμετείχε η χώρα.
Και αμέσως μετά πρόσθεσε κάτι εξαιρετικά ενδιαφέρον:
Εκείνη την εποχή κανένας άλλος αξιόπιστος διεθνής παράγοντας δεν είχε εκδηλώσει ενδιαφέρον για το λιμάνι του Πειραιά.
Κατά τον Καραμανλή, το γεγονός ότι σήμερα υπάρχει διεθνές ενδιαφέρον για ανταγωνιστικές λιμενικές εγκαταστάσεις αποτελεί απόδειξη ότι η τότε επιλογή ήταν επιτυχημένη.
Με απλά λόγια, το μήνυμα είναι:
Η Ελλάδα πρέπει να επιλέγει βάσει του δικού της συμφέροντος, ακόμη κι όταν οι επιλογές της προκαλούν δυσφορία σε συμμάχους.
Και αυτό αποτελεί ίσως την πιο χαρακτηριστική διαφορά φιλοσοφίας που θέλησε να προβάλει ο πρώην πρωθυπουργός.
Σκληρό μήνυμα για την Τουρκία
Ακόμη πιο αιχμηρός ήταν ο Καραμανλής όταν πέρασε στα ελληνοτουρκικά.
Χρησιμοποίησε εξαιρετικά βαριά γλώσσα για την Άγκυρα.
Μίλησε για αναθεωρητικές αξιώσεις εναντίον της Ελλάδας, για συνεχείς απειλές πολέμου και για παράνομη κατοχή τμήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Και στη συνέχεια έστρεψε τα πυρά του προς τη Δύση.
Παρά όλα αυτά, είπε, η Τουρκία εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως πολύτιμος εταίρος και σύμμαχος από τα περισσότερα δυτικά κράτη.
Εδώ η αιχμή δεν απευθύνεται ευθέως στην ελληνική κυβέρνηση.
Αγγίζει όμως ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα της σημερινής ελληνικής εξωτερικής πολιτικής: τι πραγματικά αποκομίζει η Ελλάδα από τους συμμάχους της όταν αυτοί εξακολουθούν να θεωρούν στρατηγικά απαραίτητη την Τουρκία.
Το «δύο μέτρα και δύο σταθμά» της Δύσης
Ο Καραμανλής προχώρησε ακόμη περισσότερο.
Χαρακτήρισε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία άδικη και παράνομη, αλλά ταυτόχρονα κατήγγειλε ευθέως την εφαρμογή «δύο μέτρων και δύο σταθμών» από τη Δύση.
Η σύγκριση που έκανε ήταν συγκεκριμένη.
Από τη μία βρίσκεται η Ουκρανία, όπου η εισβολή καταδικάστηκε, επιβλήθηκαν κυρώσεις και η αμυνόμενη χώρα υποστηρίχθηκε.
Από την άλλη βρίσκεται η Κύπρος, όπου οι συνέπειες της τουρκικής εισβολής και κατοχής παραμένουν δεκαετίες αργότερα ανεπίλυτες.
Κατά τον πρώην πρωθυπουργό, αυτή η ασυνέπεια υπονομεύει την πολιτική, νομική και ηθική αξιοπιστία του δυτικού αφηγήματος.
Πρόκειται για μία από τις σκληρότερες τοποθετήσεις της ομιλίας.
Αιχμή και για την Ουκρανία
Υπάρχει όμως ακόμη ένα σημείο που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Ο Καραμανλής, ενώ καταδίκασε χωρίς αστερίσκους τη ρωσική εισβολή ως παράνομη, πρόσθεσε ότι η προηγούμενη στάση της συλλογικής Δύσης «δεν ήταν άμοιρη ευθυνών», αναφερόμενος στις προσπάθειες ένταξης της Ουκρανίας στο δυτικό στρατόπεδο.
Παράλληλα περιέγραψε μια Ευρώπη που έμεινε χωρίς ουσιαστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις και αιφνιδιάστηκε από τη μεταβολή της αμερικανικής πολιτικής.
Και εδώ διακρίνεται το ίδιο βασικό δόγμα:
η Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τη διεθνή πολιτική ως έναν κόσμο δεδομένων και αμετάβλητων συμμαχιών.
«Λιγότερες διαχωριστικές γραμμές»
Ο Καραμανλής έκλεισε ουσιαστικά τον κύκλο της επιχειρηματολογίας του επιστρέφοντας στην Κίνα.
Τόνισε ότι Ελλάδα και Κίνα μπορεί να βρίσκονται σε διαφορετικούς γεωπολιτικούς σχηματισμούς, αλλά αυτό δεν εμποδίζει τη συνεργασία τους.
Υπενθύμισε μάλιστα ότι το Πεκίνο υποστηρίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενώ η Ελλάδα αναγνωρίζει την πολιτική της «μίας Κίνας».
Και κατέληξε ότι ο σημερινός κόσμος χρειάζεται λιγότερες διαχωριστικές γραμμές και περισσότερη συνεργασία.
Το μήνυμα προς το Μαξίμου χωρίς να ειπωθεί το όνομα Μητσοτάκη
Αν απομονώσει κανείς μία προς μία τις αναφορές, μπορεί να υποστηρίξει ότι ο Κώστας Καραμανλής μίλησε απλώς για διεθνείς σχέσεις και για την κληρονομιά της ελληνοκινεζικής συνεργασίας.
Αν όμως τις βάλει όλες μαζί, σχηματίζεται ένα σαφές πολιτικό πλαίσιο:
Πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική.
Σχέσεις πέρα από τις παραδοσιακές συμμαχίες.
Συνεργασία με την Κίνα παρά τις επιφυλάξεις συμμάχων.
Σκληρή αντιμετώπιση του τουρκικού αναθεωρητισμού.
Καταγγελία των δύο μέτρων και δύο σταθμών της Δύσης σε Ουκρανία και Κύπρο.
Και όλα αυτά ειπώθηκαν στις 7 Οκτωβρίου 2026, την ημέρα κατά την οποία η Αθήνα φιλοξενεί τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών για τον Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας–ΗΠΑ. Η επίσκεψη Ρούμπιο περιλαμβάνει επαφές με τον Γιώργο Γεραπετρίτη και τον Κυριάκο Μητσοτάκη και έχει στο επίκεντρο, μεταξύ άλλων, άμυνα, ενέργεια και Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Καραμανλής δεν είπε «Μητσοτάκης».
Δεν χρειαζόταν να το πει για να γίνει πολιτική συζήτηση.
Γιατί η ουσία της παρέμβασής του ήταν η περιγραφή μιας συγκεκριμένης σχολής εξωτερικής πολιτικής: η Ελλάδα ανήκει στη Δύση, αλλά οφείλει να διατηρεί στρατηγική αυτονομία, να ανοίγει δρόμους και προς άλλες μεγάλες δυνάμεις και, πάνω απ’ όλα, να αξιολογεί κάθε συμμαχία με βάση το ελληνικό εθνικό συμφέρον.
Και αυτή ακριβώς είναι η φράση που κάνει τη σημερινή παρέμβαση Καραμανλή πολύ περισσότερο από μια επετειακή ομιλία για την Κίνα.
