Μια ιδιαίτερα σημαντική δικαστική μάχη για περίπου 500.000 συνταξιούχους βρίσκεται στο επίκεντρο σήμερα, 7 Οκτωβρίου, καθώς αναμένεται να συζητηθεί στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου η υπόθεση που αφορά τον τρόπο υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ). Εφόσον υπάρξει απόφαση που ανατρέπει τον σημερινό τρόπο επιβολής της κράτησης, μπορεί να ανοίξει ο δρόμος τόσο για μικρότερες μηνιαίες κρατήσεις όσο και για διεκδικήσεις αναδρομικών.
Το ενδιαφέρον χιλιάδων συνταξιούχων στρέφεται στο Ελεγκτικό Συνέδριο, καθώς η υπόθεση δεν αφορά την ύπαρξη της Εισφοράς Αλληλεγγύης αυτή καθαυτή, αλλά τον τρόπο με τον οποίο αυτή υπολογίζεται στις συντάξεις.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η ΕΑΣ θα συνεχίσει να επιβάλλεται με τον σημερινό τρόπο ή εάν η κράτηση θα πρέπει να υπολογίζεται μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει το όριο εφαρμογής της.
Μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να περιορίσει αισθητά τις κρατήσεις για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους.
Την ίδια στιγμή, σύλλογοι συνταξιούχων προετοιμάζονται ήδη για το ενδεχόμενο νέων διεκδικήσεων, καθώς ιδιαίτερη σημασία αποκτά το ζήτημα της παραγραφής των αξιώσεων.
Τι εξετάζει το Ελεγκτικό Συνέδριο
Η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων επιβάλλεται σήμερα σε κύριες συντάξεις ή στο άθροισμα κύριων συντάξεων που υπερβαίνουν τα 1.468 ευρώ.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η εισφορά υπολογίζεται στο σύνολο του ποσού και όχι αποκλειστικά στο τμήμα της σύνταξης που βρίσκεται πάνω από το συγκεκριμένο όριο.
Αυτό ακριβώς βρίσκεται στον πυρήνα της δικαστικής διαφοράς.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο καλείται να εξετάσει εάν η ΕΑΣ θα πρέπει να επιβάλλεται μόνο στη διαφορά πάνω από το όριο των 1.468 ευρώ.
Εφόσον επικρατήσει αυτή η προσέγγιση, ο τρόπος υπολογισμού αλλάζει σημαντικά και οι κρατήσεις θα μπορούσαν να περιοριστούν για τους συνταξιούχους που επιβαρύνονται σήμερα με την εισφορά.
Παράδειγμα: Σύνταξη 2.100 ευρώ
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα συνταξιούχου με σύνταξη 2.100 ευρώ.
Με το σημερινό σύστημα και συντελεστή ΕΑΣ 7%, η κράτηση υπολογίζεται στο σύνολο της σύνταξης:
2.100 × 7% = 147 ευρώ τον μήνα.
Εάν, όμως, ως απαλλασσόμενο ποσό θεωρηθούν τα πρώτα 1.468 ευρώ, τότε η βάση υπολογισμού περιορίζεται στη διαφορά:
2.100 – 1.468 = 632 ευρώ.
Εάν σε αυτό το ποσό εφαρμοζόταν, ενδεικτικά, συντελεστής 12%, η κράτηση θα διαμορφωνόταν περίπου στα 76 ευρώ, αντί των 147 ευρώ.
Με συντελεστή 15%, θα έφθανε περίπου στα 95 ευρώ.
Η μηνιαία διαφορά, επομένως, θα μπορούσε στο συγκεκριμένο παράδειγμα να κινηθεί μεταξύ περίπου 52 και 71 ευρώ.
Σε ετήσια βάση πρόκειται για σημαντική ελάφρυνση.
Πώς μπορεί να προκύψουν αναδρομικά
Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα αφορά τα αναδρομικά.
Εφόσον το Ελεγκτικό Συνέδριο κρίνει ότι ο σημερινός τρόπος υπολογισμού πρέπει να αλλάξει, τότε δημιουργείται ζήτημα για τις επιπλέον κρατήσεις που ενδεχομένως θα συνεχίσουν να γίνονται μέχρι να εφαρμοστεί το νέο σύστημα.
Για παράδειγμα, εάν ένας συνταξιούχος εξακολουθεί να πληρώνει 147 ευρώ ΕΑΣ ενώ με τον νέο υπολογισμό η κράτησή του θα έπρεπε να είναι 76 ευρώ, η διαφορά είναι:
71 ευρώ τον μήνα.
Εάν χρειαστούν έξι μήνες μέχρι να αλλάξει ο τρόπος υπολογισμού, η διαφορά φθάνει:
71 × 6 = 426 ευρώ.
Εάν η εκκρεμότητα παραμείνει για 18 μήνες, το ποσό φθάνει:
71 × 18 = 1.278 ευρώ.
Πρόκειται για ενδεικτικούς υπολογισμούς και όχι για ήδη κατοχυρωμένα αναδρομικά. Το εάν και σε ποια έκταση θα υπάρξει δικαίωμα επιστροφής χρημάτων θα εξαρτηθεί από το περιεχόμενο της δικαστικής απόφασης και τις ενέργειες που θα ακολουθήσουν.
Γιατί ετοιμάζονται νέες προσφυγές
Η δικαστική εκκρεμότητα έχει ήδη κινητοποιήσει συλλόγους συνταξιούχων.
Σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, αποστέλλονται στα μέλη αιτήσεις που μπορούν να υποβληθούν στον e-ΕΦΚΑ, ώστε να καταγραφεί επισήμως η αμφισβήτηση του τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ και να προστατευθούν, κατά το δυνατόν, οι σχετικές αξιώσεις.
Στις αιτήσεις τίθενται ζητήματα όπως:
- η αμφισβήτηση του σημερινού τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ,
- η διεκδίκηση επιστροφής τυχόν διαφορών,
- η επιφύλαξη των δικαιωμάτων του συνταξιούχου,
- και η προστασία έναντι της παραγραφής.
Το τελευταίο είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς στο παρελθόν έχουν χαθεί διεκδικήσεις εξαιτίας της παρέλευσης των σχετικών προθεσμιών.
Η παγίδα της διετούς παραγραφής
Οι αξιώσεις συνταξιούχων έναντι του Δημοσίου υπόκεινται, σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, σε διετή παραγραφή.
Αυτό σημαίνει ότι δεν αρκεί κάποιος να θεωρεί πως δικαιούται αναδρομικά. Πρέπει να εξετάσει εγκαίρως με τον κατάλληλο νομικό ή θεσμικό τρόπο εάν χρειάζεται να προβεί σε ενέργειες για τη διατήρηση των αξιώσεών του.
Ενδεικτική είναι η απόφαση 380/2026 του 4ου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Στην υπόθεση αυτή, στρατιωτικός συνταξιούχος διεκδικούσε 11.975,35 ευρώ για κρατήσεις ΕΑΣ.
Η διεκδίκηση, όμως, απορρίφθηκε λόγω παραγραφής.
Ο συνταξιούχος είχε κινηθεί αρχικά εγκαίρως και ένστασή του είχε γίνει δεκτή το 2017, με αποτέλεσμα να αρχίσει νέα διετής προθεσμία παραγραφής.
Αυτή ολοκληρώθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2019.
Η αγωγή, όμως, επιδόθηκε στο Δημόσιο και στον ΕΦΚΑ στις 12 Ιανουαρίου 2022. Το χρονικό διάστημα είχε παρέλθει και, ως αποτέλεσμα, οι σχετικές αξιώσεις κρίθηκαν παραγεγραμμένες.
Η συγκεκριμένη περίπτωση δείχνει γιατί οι ενδιαφερόμενοι συνταξιούχοι χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή πριν προβούν σε οποιαδήποτε ενέργεια.
Αφορά μόνο τους συνταξιούχους του Δημοσίου;
Η υπόθεση εκδικάζεται στο Ελεγκτικό Συνέδριο στο πλαίσιο διαφοράς που αφορά συνταξιούχους του Δημοσίου.
Ωστόσο, το ζήτημα του τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ έχει ευρύτερη σημασία, καθώς η ίδια κράτηση επιβάλλεται και σε συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα.
Σύμφωνα με την προσέγγιση που παρουσιάζεται στις σχετικές διεκδικήσεις, το επίδικο δεν είναι ο σκοπός για τον οποίο υπάρχει η ΕΑΣ, αλλά η βάση πάνω στην οποία υπολογίζεται η κράτηση.
Για τον λόγο αυτό, η δικαστική εξέλιξη παρακολουθείται στενά και από συνταξιούχους εκτός Δημοσίου.
Τι μπορεί να αλλάξει στις συντάξεις
Μια απόφαση που θα αμφισβητεί τον σημερινό μηχανισμό θα δημιουργούσε νέα δεδομένα.
Το πρώτο θα ήταν η πίεση για θέσπιση διαφορετικού τρόπου υπολογισμού, με την εισφορά να επιβάλλεται ενδεχομένως μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το εκάστοτε όριο.
Το δεύτερο θα ήταν η μείωση της μηνιαίας κράτησης για μεγάλο αριθμό δικαιούχων.
Και το τρίτο –και οικονομικά σημαντικότερο για αρκετούς– θα ήταν η πιθανότητα να ανοίξει νέος κύκλος διεκδικήσεων για επιστροφές χρημάτων.
Προς το παρόν, όμως, δεν υπάρχουν κατοχυρωμένα ποσά αναδρομικών ούτε δεδομένη μείωση της ΕΑΣ. Όλα εξαρτώνται από το αποτέλεσμα της δικαστικής διαδικασίας και, στη συνέχεια, από τον τρόπο εφαρμογής της απόφασης.
Η σημερινή συζήτηση στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου αποτελεί επομένως το πρώτο κρίσιμο βήμα μιας υπόθεσης που μπορεί να έχει άμεσο οικονομικό αντίκτυπο σε περίπου 500.000 συνταξιούχους.
Και μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο, το σημαντικότερο για όσους ενδιαφέρονται να διεκδικήσουν ποσά είναι να μην ενεργήσουν πρόχειρα, αλλά να ενημερωθούν για τις προθεσμίες και τις νόμιμες διαδικασίες, καθώς το ζήτημα της παραγραφής μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό.
