Υπάρχει ένας εξαιρετικά βολικός τρόπος να υπερασπιστείς οποιαδήποτε κυβέρνηση απέναντι σε οποιαδήποτε κρίση.
Αρκεί να αποδείξεις ότι η κρίση δεν υπάρχει μόνο στην Ελλάδα.
Ακρίβεια;
Υπάρχει και στη Γαλλία.
Ακριβά καύσιμα;
Υπάρχουν και στην Ιταλία.
Υψηλά επιτόκια;
Ανέβηκαν και στις ΗΠΑ.
Πόλεμος;
Δεν τον ξεκίνησε ο Μητσοτάκης.
Άρα η συζήτηση τελείωσε.
Η κυβέρνηση απαλλάσσεται λόγω… διεθνούς περιβάλλοντος.
Αυτό περίπου είναι το οικονομικό δόγμα που επιστρατεύεται για να απαντήσει στον Αλέξη Τσίπρα επειδή τόλμησε να πει ότι έρχεται ένας εξαιρετικά δύσκολος χειμώνας και ότι απαιτούνται ισχυρότερες παρεμβάσεις.
Το ενδιαφέρον είναι ότι το ίδιο το άρθρο ξεκινά παραδεχόμενο:
«Ναι, έχει δίκιο».
Και μετά χρειάζεται ένα ολόκληρο κείμενο για να εξηγήσει γιατί, ενώ έχει δίκιο για το πρόβλημα, είναι λαϊκιστής επειδή διαφωνεί για τη λύση του.
Θαύμα.
Ανακαλύφθηκε ότι το πετρέλαιο διαπραγματεύεται διεθνώς
Ακολουθεί μια εντυπωσιακή παράθεση στοιχείων.
Πόλεμος στο Ιράν.
Πόλεμος στην Ουκρανία.
Πετρέλαιο πάνω από 100 δολάρια.
Αποδόσεις ομολόγων.
ΗΠΑ, Βρετανία, Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία.
Και όλα αυτά για να αποδειχθεί κάτι που πιθανότατα γνωρίζει ακόμη και όποιος δεν έχει ανοίξει οικονομική εφημερίδα στη ζωή του:
η ενεργειακή κρίση είναι διεθνής.
Συγχαρητήρια.
Το μάθαμε.
Μόνο που κανένας σοβαρός άνθρωπος δεν ισχυρίζεται ότι η Ελλάδα παράγει μόνη της τη διεθνή τιμή του Brent.
Το ερώτημα είναι εντελώς διαφορετικό.
Όταν μια διεθνής κρίση φτάνει στην Ελλάδα, πόσο από το κόστος της αφήνει η κυβέρνηση να περάσει στον πολίτη και πόσο απορροφά με τα εργαλεία που διαθέτει;
Εκεί αρχίζει η πολιτική.
Και ακριβώς εκεί τελειώνει η βολική αφήγηση του άρθρου.
Διεθνής είναι η τιμή του πετρελαίου. Ελληνικός είναι ο φόρος
Η διεθνής αγορά καθορίζει την τιμή του αργού.
Δεν καθορίζει όμως η διεθνής αγορά το ελληνικό φορολογικό σύστημα.
Δεν αποφασίζει ο Πούτιν τον ελληνικό Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης.
Δεν συνεδριάζει η Τεχεράνη για τον ελληνικό ΦΠΑ.
Δεν αποφασίζει η Ερυθρά Θάλασσα πώς θα χρησιμοποιηθεί ο δημοσιονομικός χώρος της ελληνικής κυβέρνησης.
Αυτά είναι πολιτικές επιλογές.
Μπορεί η κυβέρνηση να υποστηρίξει ότι δεν διαθέτει περιθώριο για μεγαλύτερη μείωση φόρων.
Απολύτως θεμιτό.
Μπορεί να εξηγήσει ότι μια οριζόντια παρέμβαση κοστίζει πολύ.
Επίσης θεμιτό.
Μπορεί να προτιμά στοχευμένες επιδοτήσεις.
Και αυτό πολιτική επιλογή είναι.
Αλλά τότε ας συζητήσουμε γι’ αυτές τις επιλογές.
Όχι να μας εξηγούν ότι επειδή υπάρχει πόλεμος στο Ιράν, οποιοσδήποτε ζητά διαφορετικό μείγμα πολιτικής είναι περίπου οικονομικά αναλφάβητος.
Το ακαταμάχητο επιχείρημα: «Αν γινόταν, δεν θα το έκαναν όλοι;»
Και φτάνουμε στο πραγματικό αριστούργημα:
Αν ήταν τόσο εύκολη η αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, μας λέει το άρθρο, δεν θα το έκαναν όλες οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις;
Εξαιρετικό.
Με αυτή τη συλλογιστική μπορούμε να κλείσουμε τα Κοινοβούλια.
Γιατί να υπάρχει αντιπολίτευση;
Γιατί να γίνονται εκλογές;
Γιατί να υπάρχουν διαφορετικά οικονομικά προγράμματα;
Η εκάστοτε κυβέρνηση προφανώς κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί.
Διότι αν υπήρχε κάτι καλύτερο, θα το είχε ήδη κάνει.
Άρα οποιοσδήποτε προτείνει κάτι διαφορετικό είναι λαϊκιστής.
Μόλις καταργήσαμε την πολιτική επιστήμη σε μία παράγραφο.
Το πρόβλημα είναι ότι διαφορετικές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν τις ίδιες διεθνείς κρίσεις με διαφορετικό τρόπο.
Άλλες μειώνουν φόρους.
Άλλες επιδοτούν.
Άλλες ενισχύουν συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες.
Άλλες προστατεύουν περισσότερο τα δημόσια έσοδα.
Και οι πολίτες κρίνουν ποια επιλογή θεωρούν αποτελεσματικότερη και δικαιότερη.
Αυτό λέγεται πολιτική.
Και φυσικά επιστρέφουμε στο 2015
Όταν τα σημερινά επιχειρήματα δυσκολεύουν, υπάρχει πάντοτε η πυρηνική επιλογή:
2015.
Capital controls.
Βαρουφάκης.
Διαπραγμάτευση.
Τράπεζες.
Μνημόνιο.
Δεν χρειάζεται καν να συζητάμε πλέον τι προτείνει σήμερα ο Τσίπρας.
Αρκεί να θυμηθούμε το 2015 και τελειώσαμε.
Προφανώς η περίοδος εκείνη αποτελεί απολύτως θεμιτό πεδίο σκληρής πολιτικής κριτικής προς τον πρώην πρωθυπουργό.
Και θα τον συνοδεύει πολιτικά.
Αλλά υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα:
το 2015 δεν αποτελεί απάντηση στο πόσο πρέπει να φορολογείται το καύσιμο το 2026.
Ούτε απαντά στο αν υπάρχει σήμερα δημοσιονομικό περιθώριο για μεγαλύτερη στήριξη.
Είναι σαν να ρωτάς κάποιον:
«Τι θα κάνουμε με το πετρέλαιο θέρμανσης;»
και να σου απαντά:
«Ναι, αλλά θυμάσαι τον Βαρουφάκη;»
Τον θυμόμαστε.
Τώρα μπορούμε να επιστρέψουμε στο πετρέλαιο;
«Μα θέλει η κυβέρνηση να υπάρχει ακρίβεια;»
Και έρχεται το επόμενο εκπληκτικό επιχείρημα.
Είναι δυνατόν, αναρωτιέται το άρθρο, η κυβέρνηση να θέλει ακρίβεια ενώ έρχονται εκλογές;
Φυσικά και όχι.
Αλλά ποιος είπε ότι τη θέλει;
Η κριτική προς μια κυβέρνηση δεν προϋποθέτει ότι η κυβέρνηση επιδιώκει συνειδητά το πρόβλημα.
Καμία κυβέρνηση δεν θέλει πληθωρισμό.
Καμία κυβέρνηση δεν θέλει ύφεση.
Καμία κυβέρνηση δεν θέλει ανεργία.
Καμία κυβέρνηση δεν θέλει να πληρώνει ο ψηφοφόρος πανάκριβα στο πρατήριο λίγο πριν από τις κάλπες.
Το ζήτημα δεν είναι αν το θέλει.
Το ζήτημα είναι αν το αντιμετωπίζει αποτελεσματικά.
Διαφορετικά κάθε αποτυχία οποιασδήποτε κυβέρνησης απαλλάσσεται αυτομάτως με το επιχείρημα:
«Μα γιατί να θέλει να αποτύχει;»
Δεν θέλει.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πετυχαίνει.
Η διεθνής κρίση δεν είναι συγχωροχάρτι
Εδώ λοιπόν βρίσκεται ολόκληρο το τέχνασμα.
Παίρνουμε μια απολύτως πραγματική διεθνή κρίση και τη μετατρέπουμε σε γενικό πολιτικό συγχωροχάρτι.
Όταν οι τιμές ανεβαίνουν:
«Είναι διεθνές φαινόμενο».
Όταν ο πολίτης ζητά περισσότερη βοήθεια:
«Δεν υπάρχει απεριόριστος δημοσιονομικός χώρος».
Όταν η αντιπολίτευση προτείνει μείωση φόρων:
«Λαϊκισμός».
Και όταν κάποιος επιμένει:
«Θυμηθείτε το 2015».
Κάπου όμως ανάμεσα στον πόλεμο στο Ιράν, στα αμερικανικά ομόλογα και στον Βαρουφάκη υπάρχει και ένας Έλληνας που βάζει καύσιμα.
Και αυτόν δεν τον ενδιαφέρει ιδιαίτερα ποιος δημιούργησε τη διεθνή κρίση.
Τον ενδιαφέρει τι κάνει η δική του κυβέρνηση γι’ αυτήν.
Ο λαϊκισμός τελικά ποιος είναι;
Ο Τσίπρας μπορεί να προτείνει ανεφάρμοστα μέτρα.
Να κοστολογηθούν.
Μπορεί να υπόσχεται περισσότερα από όσα αντέχει ο προϋπολογισμός.
Να αποδειχθεί.
Μπορεί οι μειώσεις φόρων που προτείνει να δημιουργούν δημοσιονομικό πρόβλημα.
Βγάλτε τα νούμερα και αποδομήστε τον.
Αυτό θα ήταν σοβαρή πολιτική αντιπαράθεση.
Το «υπάρχει πόλεμος, άρα τι θέλετε να κάνει ο Μητσοτάκης;» δεν είναι οικονομική ανάλυση.
Είναι άλλοθι.
Και το ακόμη πιο ειρωνικό είναι ότι το άρθρο καταλήγει χαρακτηρίζοντας τον Τσίπρα δημαγωγό και λαϊκιστή.
Μπορεί να είναι.
Μόνο που για να αποδείξεις τον λαϊκισμό του άλλου πρέπει πρώτα να απαντήσεις στην πρότασή του.
Όχι να δείξεις τον χάρτη της Μέσης Ανατολής.
Γιατί στο τέλος το ερώτημα παραμένει βασανιστικά απλό:
Ναι, η κρίση είναι παγκόσμια. Εσύ, ως κυβέρνηση της Ελλάδας, τι κάνεις για τον Έλληνα;
Και αν η απάντηση είναι μόνο «δεν φταίμε εμείς που έγινε ο πόλεμος»…
τότε μάλλον ο λαϊκισμός δεν βρίσκεται αποκλειστικά απέναντι.
