Ο πρώην πρωθυπουργός ετοιμάζεται να επανέλθει σε ένα από τα πιο ευαίσθητα πεδία για την κυβέρνηση – Οι διαφορετικές γραμμές Καραμανλή και Σαμαρά και ο αστερίσκος Rubio για τα ενεργειακά projects
Νέα πολιτική παρέμβαση του Κώστα Καραμανλή, με επίκεντρο την εξωτερική πολιτική, αναμένεται σύμφωνα με πληροφορίες προς τα τέλη Οκτωβρίου, σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης και συνολικά η στρατηγική της Αθήνας στην Ανατολική Μεσόγειο βρίσκονται στο επίκεντρο.
Η πληροφορία αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό βάρος μετά την τελευταία δημόσια τοποθέτηση του πρώην πρωθυπουργού, αλλά και τις επανειλημμένες παρεμβάσεις του Αντώνη Σαμαρά.
Οι δύο πρώην πρωθυπουργοί δεν ακολουθούν ταυτόσημη πολιτική γραμμή. Ωστόσο, οι τοποθετήσεις τους συναντώνται σε ένα κρίσιμο σημείο: ασκούν πίεση στην κυβέρνηση σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και εθνικής στρατηγικής, ακριβώς τη στιγμή που το Μέγαρο Μαξίμου επιχειρεί να προβάλει τη στρατηγική σχέση Ελλάδας – ΗΠΑ ως ένα από τα ισχυρότερα χαρτιά του.
Ο αστερίσκος Rubio
Η επίσκεψη του Marco Rubio στην Αθήνα έδωσε στην κυβέρνηση την ευκαιρία να αναδείξει τη στενή σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον ενεργειακό ρόλο που διεκδικεί η Ελλάδα στην περιοχή.
Ωστόσο, όταν η συζήτηση έφτασε στα πιο ευαίσθητα ενεργειακά projects της Ανατολικής Μεσογείου, η απάντηση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών ήταν περισσότερο σύνθετη από μια ανεπιφύλακτη στήριξη των ελληνικών θέσεων.
Η ερώτηση αφορούσε τον κάθετο ενεργειακό διάδρομο, τις γεωτρήσεις της ExxonMobil, τις έρευνες της Chevron νοτίως της Κρήτης, αλλά και τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις Ελλάδας – Αιγύπτου και Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ.
Ο Rubio υπογράμμισε τη σημασία της ενεργειακής ασφάλειας και επανέλαβε τη δέσμευση των ΗΠΑ στην ενεργειακή συνεργασία με την Ελλάδα, την οποία χαρακτήρισε εξαιρετικό εταίρο.
Έβαλε όμως έναν σαφή αστερίσκο.
Αναφέρθηκε σε έργα που εμπλέκουν «λεπτές καταστάσεις» και περισσότερες χώρες, υποστηρίζοντας ότι τέτοια ζητήματα είναι προτιμότερο να αντιμετωπίζονται μέσω ιδιωτικής πρωτοβουλίας και διπλωματίας και όχι μέσα από μια δημόσια συνέντευξη Τύπου.
Η τοποθέτηση αυτή δεν συνιστά απόσυρση της αμερικανικής στήριξης προς την Ελλάδα. Δεν ισοδυναμεί όμως και με τη δημόσια «λευκή επιταγή» που θα επιθυμούσε ενδεχομένως η Αθήνα για κάθε ενεργειακό σχεδιασμό στην Ανατολική Μεσόγειο, ιδιαίτερα όταν οι σχεδιασμοί αυτοί τέμνονται με τις ελληνοτουρκικές διαφορές.
Ο Σαμαράς χτυπά από τη μία πλευρά
Το πολιτικό timing γίνεται ακόμη δυσκολότερο για την κυβέρνηση λόγω της αυξανόμενης κινητικότητας του Αντώνη Σαμαρά.
Ο πρώην πρωθυπουργός έχει εντείνει τις παρεμβάσεις του και επανέρχεται σταθερά σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, ελληνοτουρκικών σχέσεων και εθνικής στρατηγικής.
Έχει κατηγορήσει επανειλημμένα την κυβέρνηση για υποχωρητικότητα απέναντι στον τουρκικό αναθεωρητισμό, ενώ ζητά πιο αποφασιστική στάση της Ελλάδας και της Ευρώπης απέναντι στην Άγκυρα.
Η εξωτερική πολιτική αποτελεί άλλωστε ένα από τα βασικά πεδία πάνω στα οποία οικοδομείται η πολιτική διαφοροποίηση Σαμαρά από τη σημερινή Νέα Δημοκρατία.
Και αυτό σημαίνει ότι κάθε εξέλιξη στα ελληνοτουρκικά και ειδικά στο ζήτημα του καλωδίου μπορεί να αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη εσωκομματική σημασία.
Και ο Καραμανλής από την άλλη
Ο Κώστας Καραμανλής κινείται διαφορετικά.
Δεν χρησιμοποιεί τη ρητορική του Αντώνη Σαμαρά ούτε έχει προχωρήσει σε συνολική πολιτική ρήξη με τη Νέα Δημοκρατία.
Οι παρεμβάσεις του, όμως, αποκτούν ιδιαίτερο βάρος ακριβώς επειδή προέρχονται από έναν πρώην πρωθυπουργό που εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρό συμβολισμό για ένα τμήμα της παραδοσιακής κομματικής βάσης.
Στην πρόσφατη ομιλία του στο πλαίσιο εκδήλωσης του Πανεπιστημίου Tsinghua, ο Κώστας Καραμανλής υπερασπίστηκε τη στρατηγική προσέγγιση Ελλάδας – Κίνας που ακολουθήθηκε επί πρωθυπουργίας του και την επιλογή της επένδυσης της COSCO στον Πειραιά.
Η ουσία της παρέμβασής του όμως ξεπέρασε κατά πολύ τις ελληνοκινεζικές σχέσεις.
Το μήνυμα για «πολυδιάστατη» εξωτερική πολιτική
Ο πρώην πρωθυπουργός περιέγραψε ένα διεθνές σύστημα που μεταβάλλεται γρήγορα, γίνεται περισσότερο πολυπολικό και επαναφέρει στο προσκήνιο τη realpolitik.
Σε αυτό το περιβάλλον υποστήριξε την ανάγκη άσκησης μιας περισσότερο σύνθετης και πολυδιάστατης ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Η Ελλάδα, κατά τη συλλογιστική του, παραμένει σαφώς ενταγμένη στη Δύση, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να περιορίζει τις σχέσεις και τους διαύλους της με άλλες μεγάλες δυνάμεις.
Πρόκειται για μια προσέγγιση που διαφοροποιείται τουλάχιστον ως προς την έμφαση από την ισχυρή προσήλωση της σημερινής κυβέρνησης στη στρατηγική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Και ο Καραμανλής δεν σταμάτησε εκεί.
Τουρκία, Κύπρος και «δύο μέτρα και δύο σταθμά»
Ιδιαίτερο βάρος είχε η αναφορά του στην Τουρκία.
Ο πρώην πρωθυπουργός μίλησε για τις τουρκικές αναθεωρητικές αξιώσεις, την απειλή πολέμου εναντίον της Ελλάδας και την κατοχή στην Κύπρο, θέτοντας ευθέως ζήτημα διαφορετικής αντιμετώπισης αντίστοιχων περιπτώσεων από τη Δύση.
Στο ίδιο πλαίσιο άσκησε κριτική και στη δυτική πολιτική απέναντι στην Ουκρανία, παρουσιάζοντας μια σαφώς πιο σύνθετη ανάγνωση των διεθνών εξελίξεων από εκείνη που έχει υιοθετήσει η κυβέρνηση.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η πολιτική σημασία της επόμενης παρέμβασής του.
Νέο «χτύπημα» στα τέλη Οκτωβρίου
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Κώστας Καραμανλής προετοιμάζει νέα δημόσια παρέμβαση προς τα τέλη Οκτωβρίου, με κεντρικό θέμα την εξωτερική πολιτική.
Εφόσον επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για τη συνέχεια μιας σειράς τοποθετήσεων που δημιουργούν ένα παράλληλο πολιτικό μέτωπο για το Μέγαρο Μαξίμου.
Από τη μία βρίσκεται ο Αντώνης Σαμαράς, ο οποίος κινείται πλέον σε σαφώς συγκρουσιακή κατεύθυνση.
Από την άλλη βρίσκεται ο Κώστας Καραμανλής, ο οποίος παραμένει εντός της παραταξιακής οικογένειας αλλά διατυπώνει θέσεις που σε κρίσιμα σημεία δεν ταυτίζονται με την κυβερνητική στρατηγική.
Για τον Κυριάκο Μητσοτάκη αυτό δημιουργεί μια δύσκολη πολιτική εξίσωση: δύο πρώην πρωθυπουργοί της Νέας Δημοκρατίας, από διαφορετικές αφετηρίες και με διαφορετικό ύφος, επαναφέρουν στο δημόσιο διάλογο ερωτήματα για την κατεύθυνση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Και στο βάθος η Κάσος
Τελικά, όμως, οι πολιτικές εντυπώσεις θα κριθούν και από τις εξελίξεις στο πεδίο.
Το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου και ειδικά η συνέχιση των ερευνών και των εργασιών στην περιοχή της Κάσου παραμένει κρίσιμο τεστ.
Εκεί θα φανεί στην πράξη μέχρι πού φτάνει η ελληνική αποφασιστικότητα, ποια θα είναι η στάση της Τουρκίας και τι πραγματική υποστήριξη μπορεί να περιμένει η Αθήνα από τους συμμάχους της.
Και γι’ αυτό η νέα παρέμβαση Καραμανλή στα τέλη Οκτωβρίου αποκτά από τώρα ενδιαφέρον.
Διότι δεν θα γίνει σε πολιτικό κενό.
Θα έρθει ενώ ο Σαμαράς κλιμακώνει, η κυβέρνηση επιχειρεί να υπερασπιστεί τις επιλογές της και το μεγάλο ερώτημα για την ελληνική εξωτερική πολιτική παραμένει ανοιχτό:
πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η στρατηγική συμμαχία με τις ΗΠΑ όταν απέναντι βρίσκεται η επίσης κρίσιμη για την Ουάσιγκτον Τουρκία;
