Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη φάση περνά η διαχείριση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, καθώς ενεργοποιείται πρόγραμμα ορολογικής επιτήρησης για την ανίχνευση αντισωμάτων έναντι του ιού. Τα στοιχεία που συνοδεύουν τη διαδικασία προκαλούν έντονη ανησυχία στον κτηνοτροφικό κόσμο, ενώ ανοίγει πλέον μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση: τι θα συμβεί εάν εντοπιστεί εκτεταμένη οροθετικότητα και ποιες θα μπορούσαν να είναι οι συνέπειες για την ελληνική κτηνοτροφία και τις εξαγωγές προϊόντων αιγοπρόβειου γάλακτος.
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η επιδημιολογική εικόνα δεν δείχνει ότι το πρόβλημα έχει εξαφανιστεί.
Αντίθετα, παρά τη βελτίωση που καταγράφηκε κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, εμφανίστηκαν νέες εστίες ακόμη και σε περιοχές που προηγουμένως θεωρούνταν καθαρές.
Η εγκύκλιος της 1ης Οκτωβρίου
Καθοριστικής σημασίας είναι η εγκύκλιος 250901 της 1ης Οκτωβρίου της Γενικής Διεύθυνσης Κτηνιατρικής, με αντικείμενο:
«Ορολογική επιτήρηση για την ανίχνευση αντισωμάτων έναντι του ιού της ευλογιάς προβάτων και αιγών».
Το πρόγραμμα προβλέπεται να ξεκινήσει από την Ήπειρο στις 12 Οκτωβρίου και να ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου, με δειγματοληψίες σε 153 εκμεταλλεύσεις ανά Περιφέρεια.
Η σημασία της διαδικασίας είναι μεγάλη.
Η ορολογική επιτήρηση δεν αναζητεί απλώς ζώα που παρουσιάζουν κλινικά συμπτώματα. Μέσω αιματολογικών εξετάσεων αναζητούνται αντισώματα έναντι του ιού.
Και ακριβώς εδώ βρίσκεται το κρίσιμο σημείο.
Η ανίχνευση αντισωμάτων σε κοπάδι χωρίς εμφανή συμπτώματα μπορεί να δημιουργήσει υποψίες είτε για προηγούμενη λοίμωξη που δεν είχε δηλωθεί είτε για χρήση μη εγκεκριμένου εμβολίου.
Νέες εστίες σε περιοχές που ήταν καθαρές
Παρά τη βελτίωση της εικόνας κατά το πρώτο μισό του 2026, νέα περιστατικά εμφανίστηκαν σε περιοχές όπως η Αρκαδία, η Καστοριά, η Φλώρινα, η Άρτα και η Μεσσηνία.
Τα δείγματα του προγράμματος οροεπιτήρησης προβλέπεται να εξεταστούν στο Κτηνιατρικό Εργαστήριο Λάρισας, στο Κέντρο Κτηνιατρικών Ιδρυμάτων Θεσσαλονίκης και στο Ινστιτούτο Κτηνιατρικών Ερευνών του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ στη Θέρμη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί, ήδη από τις 15 Ιουλίου η ευρωπαϊκή ομάδα EUVET είχε θέσει προς το υπουργείο το ζήτημα της υποστήριξης ενός πανεθνικού σχεδίου ορολογικής επιτήρησης.
Οι στόχοι ήταν συγκεκριμένοι: να διερευνηθεί εάν υπάρχει αδιάγνωστη κυκλοφορία του ιού, να αποκτηθεί μεγαλύτερη βεβαιότητα για την πραγματική επιδημιολογική κατάσταση και να εξεταστεί εάν έχει υπάρξει μη εγκεκριμένος εμβολιασμός.
Τα στοιχεία που προκαλούν ανησυχία
Μόλις δύο ημέρες αργότερα, στις 17 Ιουλίου, η Ελλάδα δήλωσε εννέα νέες εστίες στο WAHIS, μεταξύ των οποίων και μονάδα στα Φάρσαλα.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η συνολική εικόνα που παρουσιάστηκε στις 17 και 18 Σεπτεμβρίου στη Μόνιμη Επιτροπή για την Υγεία των Ζώων.
Για το διάστημα από τον Αύγουστο του 2024 έως τις 9 Σεπτεμβρίου 2026 καταγράφηκαν, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν:
2.271 εστίες και 495.918 θανατωμένα αιγοπρόβατα.
Παράλληλα, καμία από τις εννέα Περιφέρειες της ηπειρωτικής χώρας δεν εμφανιζόταν καθαρή, ενώ παρέμεναν σε ισχύ ζώνες προστασίας.
Στην Άρτα, έκθεση της 5ης Αυγούστου φέρεται να έδειχνε ως πιθανή πηγή διασποράς εταιρείες ζωοτροφών και συλλογής γάλακτος που είχαν προηγουμένως περάσει από θετικές εκμεταλλεύσεις.
Στην Αργολίδα, αντίστοιχα, στις 28 Αυγούστου εξεταζόταν το ενδεχόμενο εισαγωγής του νοσήματος λόγω ανεπαρκών μέτρων βιοασφάλειας.
Πάνω από 850 ζώα σε μία εβδομάδα
Η εικόνα παρέμεινε ανησυχητική και τον Οκτώβριο.
Στις 7 Οκτωβρίου επιβεβαιώθηκαν κρούσματα στο Διάσελλο της Άρτας και στη Ροδόπη, όπου, μετά τη θανάτωση περίπου 250 ζώων την προηγούμενη εβδομάδα, θανατώθηκαν περισσότερα από 600 ακόμη.
Πρόκειται συνολικά για περισσότερα από 850 ζώα μέσα σε μία εβδομάδα.
Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού είχε προηγηθεί απότομη αύξηση περιστατικών σε περιοχές που θεωρούνταν καθαρές, με χιλιάδες ζώα να επηρεάζονται μέσα σε διάστημα δύο μηνών.
Η EUVET έχει επισημάνει ότι, παρά τη μακρά διάρκεια της επιδημίας και την εφαρμογή του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου, εξακολουθούν να εμφανίζονται νέες εστίες σε γεωγραφικά απομακρυσμένες περιοχές.
Αυτό αφήνει ανοιχτά δύο ιδιαίτερα σοβαρά ενδεχόμενα: είτε μετάδοση του νοσήματος σε μεγάλες αποστάσεις είτε ύπαρξη αδιάγνωστης κυκλοφορίας του ιού.
Το μεγάλο ερώτημα: Τι γίνεται εάν βρεθούν αντισώματα;
Εδώ βρίσκεται πλέον η καρδιά της υπόθεσης.
Το πρόγραμμα θα αναζητήσει αντισώματα. Αυτό που προκαλεί ανησυχία στους κτηνοτρόφους είναι το πώς ακριβώς θα αξιολογηθούν και θα αντιμετωπιστούν τα θετικά ευρήματα.
Ο αντιπεριφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας Ανδρέας Φίλιας έχει ζητήσει διευκρινίσεις για τον σκοπό της διαδικασίας, τη χρήση των αποτελεσμάτων και τις συνέπειες ενός θετικού δείγματος.
Το ζήτημα συνδέεται και με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο.
Το άρθρο 9 του Κανονισμού 2020/689 περιλαμβάνει στις προϋποθέσεις επιβεβαίωσης κρούσματος και θετικά αποτελέσματα έμμεσων διαγνωστικών μεθόδων υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Αυτό ακριβώς προκαλεί φόβους ότι ένα οροθετικό κοπάδι θα μπορούσε, ανάλογα με τα εργαστηριακά και επιδημιολογικά δεδομένα, να αντιμετωπιστεί ως εστία.
Ο μεγάλος φόβος για τη φέτα
Το πραγματικά μεγάλο οικονομικό διακύβευμα βρίσκεται ένα βήμα παραπέρα.
Εάν η ορολογική επιτήρηση δείξει μεγάλη έκταση θετικών κοπαδιών, θα πρέπει να αποσαφηνιστεί εάν πρόκειται για αδιάγνωστη κυκλοφορία του ιού ή για μη εγκεκριμένους εμβολιασμούς.
Σε ένα δυσμενές σενάριο, μια τέτοια εικόνα θα μπορούσε να επηρεάσει το υγειονομικό καθεστώς της χώρας και, αναλόγως των αποφάσεων που θα ακολουθούσαν σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στο εμπόριο και στις εξαγωγές.
Και εκεί το ελληνικό οικονομικό ενδιαφέρον είναι τεράστιο.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα προϊόντα ΠΟΠ από αιγοπρόβειο γάλα και κυρίως η φέτα, ένα από τα σημαντικότερα εξαγώγιμα αγροδιατροφικά προϊόντα της χώρας.
Δεν σημαίνει ότι ένα θετικό ορολογικό αποτέλεσμα οδηγεί αυτομάτως σε καθολική απαγόρευση εξαγωγών γαλακτοκομικών προϊόντων. Σημαίνει όμως ότι μια εκτεταμένη θετικότητα θα άνοιγε ένα εξαιρετικά σοβαρό ζήτημα για το υγειονομικό καθεστώς της ελληνικής αιγοπροβατοτροφίας και τους εμπορικούς περιορισμούς που θα μπορούσαν να ακολουθήσουν.
Οι καταγγελίες για παράνομους εμβολιασμούς
Ιδιαίτερη διάσταση στην υπόθεση δίνουν οι καταγγελίες που έχουν διατυπωθεί για πιθανή χρήση μη εγκεκριμένων εμβολίων.
Στις 20 Νοεμβρίου 2025, ο τότε επικεφαλής της επιστημονικής επιτροπής, καθηγητής Χρήστος Μπιλίνης, είχε αναφερθεί δημοσίως σε πληροφορίες για περισσότερες από ένα εκατομμύριο δόσεις παράνομου εμβολίου.
Το συγκεκριμένο ζήτημα αποκτά τώρα νέα σημασία, καθώς ένας από τους λόγους της ορολογικής επιτήρησης είναι ακριβώς η διερεύνηση της πιθανότητας μη εγκεκριμένου εμβολιασμού.
Η πίεση για επίσημο εμβολιασμό
ΓΕΩΤΕΕ και εκπρόσωποι κτηνοτρόφων έχουν ζητήσει να εξεταστεί οργανωμένη στρατηγική επίσημου εμβολιασμού, με αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών μηχανισμών και του σχετικού κανονιστικού πλαισίου.
Παράλληλα ζητούν την πλήρη ενεργοποίηση του εθνικού κέντρου αντιμετώπισης και του σχεδίου έκτακτης ανάγκης.
Η EUVET έχει επίσης συστήσει να υπάρχει έτοιμη στρατηγική εμβολιασμού, ώστε, εφόσον κριθεί αναγκαίο, η εφαρμογή της να μπορεί να αρχίσει χωρίς νέα καθυστέρηση.
Η κυβέρνηση βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με τα αποτελέσματα
Το πρόβλημα δεν είναι πλέον θεωρητικό.
Ύστερα από μια επιζωοτία που διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, εκατοντάδες χιλιάδες θανατωμένα ζώα και επανεμφάνιση εστιών σε διαφορετικές περιοχές, η χώρα μπαίνει σε μια κρίσιμη διαδικασία που θα δείξει τι πραγματικά έχει συμβεί μέσα στα κοπάδια.
Και εδώ βρίσκεται η πολιτική ευθύνη.
Η κυβέρνηση δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται στη διαχείριση των εστιών όταν αυτές εμφανίζονται. Καλείται να εξηγήσει γιατί, έπειτα από τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα, η επιδημιολογική εικόνα παραμένει τόσο επιβαρυμένη, ποια είναι η πραγματική έκταση της αδιάγνωστης κυκλοφορίας του ιού, τι γνωρίζει για τους καταγγελλόμενους παράνομους εμβολιασμούς και ποιο ακριβώς σχέδιο έχει για την επόμενη ημέρα.
Για τους κτηνοτρόφους, όμως, το ερώτημα είναι ακόμη πιο άμεσο: τι θα γίνει εάν οι αιματολογικές εξετάσεις βγάλουν μεγάλο αριθμό θετικών κοπαδιών;
Διότι τότε το πρόβλημα δεν θα αφορά πλέον μόνο τις μονάδες στις οποίες εμφανίστηκε η ευλογιά.
Θα αφορά την ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου, την παραγωγή γάλακτος, ολόκληρη την αλυσίδα της αιγοπροβατοτροφίας και, στο δυσμενέστερο σενάριο, ένα από τα ισχυρότερα εξαγωγικά προϊόντα της Ελλάδας: τη φέτα.
