Αλλαγή σχεδιασμού για τις πληρωμές με αντικαταβολή στις ηλεκτρονικές αγορές. Η διάταξη που προέβλεπε την υποχρεωτική χρήση ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής κατά την παράδοση προϊόντων από εταιρείες κούριερ φαίνεται πως οδεύει προς απόσυρση, μετά τις αντιδράσεις που προκάλεσε στην αγορά. Εφόσον επιβεβαιωθεί η απόσυρσή της, οι καταναλωτές θα εξακολουθήσουν να μπορούν να πληρώνουν με μετρητά κατά την παραλαβή των παραγγελιών τους, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες.
Μια σημαντική ανατροπή φαίνεται πως σημειώνεται στον σχεδιασμό του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τις πληρωμές στις ηλεκτρονικές αγορές.
Η προτεινόμενη διάταξη που θα καταργούσε τη δυνατότητα εξόφλησης αντικαταβολών με μετρητά, όταν η παράδοση πραγματοποιείται μέσω εταιρείας ταχυμεταφορών, φέρεται να αποσύρεται από το νομοσχέδιο πριν αυτό κατατεθεί στη Βουλή.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, οι αντιδράσεις που εκδηλώθηκαν από τις πρώτες ώρες της δημόσιας διαβούλευσης οδήγησαν στην επανεξέταση του μέτρου.
Η εξέλιξη αφορά χιλιάδες καταναλωτές που χρησιμοποιούν την αντικαταβολή για τις διαδικτυακές αγορές τους, αλλά και τις επιχειρήσεις ηλεκτρονικού εμπορίου και τα δίκτυα ταχυμεταφορών.
Τι προέβλεπε η διάταξη για τις αντικαταβολές
Το αρχικό σχέδιο προέβλεπε ότι κάθε προϊόν που παραδίδεται μέσω εταιρείας κούριερ και εξοφλείται με αντικαταβολή θα έπρεπε να πληρώνεται αποκλειστικά με ηλεκτρονικό μέσο.
Η υποχρέωση αυτή θα ίσχυε ανεξάρτητα από την αξία της συναλλαγής.
Με άλλα λόγια, ακόμη και για μια παραγγελία μικρού ποσού, ο καταναλωτής δεν θα μπορούσε να δώσει μετρητά στον διανομέα κατά την παραλαβή.
Η αντικαταβολή δεν θα καταργούνταν ως τρόπος εξόφλησης κατά την παράδοση. Θα άλλαζε, όμως, ο τρόπος πληρωμής της, αφού ο πελάτης θα ήταν υποχρεωμένος να χρησιμοποιήσει ηλεκτρονικό μέσο.
Η συγκεκριμένη διαφοροποίηση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς άλλο είναι η κατάργηση της αντικαταβολής και άλλο η κατάργηση της δυνατότητας πληρωμής της με μετρητά.
Γιατί προκλήθηκαν αντιδράσεις στην αγορά
Ένα από τα βασικότερα επιχειρήματα που διατυπώθηκαν κατά της προτεινόμενης ρύθμισης ήταν η διαφορετική αντιμετώπιση των αγορών από φυσικά και ηλεκτρονικά καταστήματα.
Η διάταξη θα επέβαλλε υποχρεωτική ηλεκτρονική πληρωμή στις παραγγελίες που παραδίδονται μέσω κούριερ, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου η ίδια συναλλαγή θα μπορούσε να εξοφληθεί με μετρητά σε ένα φυσικό κατάστημα.
Η διαφοροποίηση αυτή προκάλεσε προβληματισμό για το κατά πόσο δημιουργούνται διαφορετικές συνθήκες λειτουργίας μεταξύ των δύο μορφών εμπορίου.
Παράλληλα, διατυπώθηκαν ενστάσεις για τις πρακτικές δυσκολίες εφαρμογής του μέτρου, τόσο από την πλευρά των καταναλωτών όσο και από την πλευρά των επιχειρήσεων που διαχειρίζονται τις παραδόσεις.
Το παράδειγμα μιας αγοράς 300 ευρώ
Η διαφορά ανάμεσα στις δύο μορφές αγοράς γίνεται σαφέστερη με ένα απλό παράδειγμα.
Ένας καταναλωτής επιθυμεί να αγοράσει μια ηλεκτρική συσκευή αξίας 300 ευρώ.
Εάν επισκεφθεί ένα φυσικό κατάστημα, μπορεί, σύμφωνα με τους ισχύοντες περιορισμούς για τη χρήση μετρητών, να εξοφλήσει την αγορά του με χαρτονομίσματα.
Εάν, όμως, επέλεγε να αγοράσει την ίδια συσκευή μέσω διαδικτύου και να την παραλάβει στο σπίτι του με αντικαταβολή, η προτεινόμενη διάταξη θα τον υποχρέωνε να χρησιμοποιήσει ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής.
Έτσι, δύο συναλλαγές ίδιας αξίας θα αντιμετωπίζονταν διαφορετικά, ανάλογα με τον τρόπο πραγματοποίησης και παράδοσης της αγοράς.
Αυτό αποτέλεσε ένα από τα βασικά σημεία κριτικής προς τη ρύθμιση.
Τι θα γινόταν με όσους δεν έχουν τραπεζική κάρτα
Ένα δεύτερο σημαντικό ζήτημα αφορά τους καταναλωτές που δεν διαθέτουν ή δεν χρησιμοποιούν συστηματικά τραπεζικές κάρτες και ηλεκτρονικές υπηρεσίες πληρωμών.
Η αντικαταβολή με μετρητά εξακολουθεί να αποτελεί επιλογή για ανθρώπους που προτιμούν να πληρώνουν όταν παραλαμβάνουν το προϊόν.
Σε αυτή την κατηγορία μπορούν να περιλαμβάνονται ηλικιωμένοι, καταναλωτές με περιορισμένη εξοικείωση με τις ψηφιακές συναλλαγές, αλλά και πολίτες που επιλέγουν τα μετρητά για λόγους προσωπικής προτίμησης.
Η υποχρεωτική ηλεκτρονική εξόφληση θα απαιτούσε από όλους αυτούς να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούν τις αγορές τους.
Επιπλέον, θα δημιουργούσε ανάγκη προσαρμογής των διαδικασιών πληρωμής κατά την παράδοση.
Οι πρακτικές δυσκολίες για τις εταιρείες κούριερ
Η εφαρμογή του μέτρου θα επηρέαζε και τον τρόπο λειτουργίας των εταιρειών ταχυμεταφορών.
Η ηλεκτρονική πληρωμή κατά την παράδοση προϋποθέτει την ύπαρξη κατάλληλης τεχνικής υποδομής και διαδικασιών που επιτρέπουν την ασφαλή ολοκλήρωση της συναλλαγής.
Ανάλογα με τον τρόπο οργάνωσης κάθε εταιρείας, ενδέχεται να απαιτούνταν πρόσθετος εξοπλισμός, αλλαγές στα συστήματα είσπραξης και εκπαίδευση προσωπικού.
Θα έπρεπε επίσης να προβλεφθεί τι συμβαίνει όταν δεν είναι δυνατή η ολοκλήρωση μιας ηλεκτρονικής πληρωμής τη στιγμή της παράδοσης.
Για παράδειγμα, μια τεχνική δυσλειτουργία ή η αδυναμία πραγματοποίησης συναλλαγής θα μπορούσε να προκαλέσει καθυστέρηση στην παράδοση της παραγγελίας.
Οι συγκεκριμένες πρακτικές παράμετροι αποτέλεσαν μέρος του ευρύτερου προβληματισμού γύρω από την εφαρμογή της προτεινόμενης αλλαγής.
Τι σημαίνει η εξέλιξη για τα ηλεκτρονικά καταστήματα
Για τις επιχειρήσεις ηλεκτρονικού εμπορίου, η δυνατότητα πληρωμής με αντικαταβολή αποτελεί έναν από τους διαθέσιμους τρόπους εξυπηρέτησης των πελατών τους.
Η διατήρηση της δυνατότητας εξόφλησης με μετρητά σημαίνει ότι δεν θα χρειαστεί, εξαιτίας της συγκεκριμένης διάταξης, να αποκλειστούν από αυτόν τον τρόπο πληρωμής οι καταναλωτές που δεν επιθυμούν ηλεκτρονικές συναλλαγές.
Παράλληλα, τα ηλεκτρονικά καταστήματα θα μπορούν να συνεχίσουν να προσφέρουν διαφορετικές επιλογές πληρωμής, ανάλογα με την εμπορική τους πολιτική και τις συνεργασίες τους με τις εταιρείες ταχυμεταφορών.
Η δυνατότητα αυτή έχει σημασία ιδιαίτερα για μικρότερες επιχειρήσεις που επιδιώκουν να εξυπηρετούν πελάτες με διαφορετικές καταναλωτικές συνήθειες.
Έχει αποσυρθεί οριστικά η διάταξη;
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση.
Οι διαθέσιμες πληροφορίες αναφέρουν ότι η επίμαχη διάταξη οδεύει προς απόσυρση και δεν αναμένεται να περιληφθεί στο τελικό νομοσχέδιο.
Αυτό δεν ισοδυναμεί ακόμη με οριστική νομοθετική εξέλιξη.
Η τελική επιβεβαίωση θα προκύψει από το κείμενο που θα κατατεθεί στη Βουλή και από τις επίσημες ανακοινώσεις του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Μέχρι τότε, δεν υπάρχει λόγος οι καταναλωτές να θεωρούν ότι έχει ήδη απαγορευτεί η πληρωμή με μετρητά κατά την αντικαταβολή.
Τι ισχύει για τους καταναλωτές
Με βάση την εξέλιξη που περιγράφεται, οι καταναλωτές μπορούν να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν την αντικαταβολή με μετρητά, εφόσον την προσφέρει το ηλεκτρονικό κατάστημα και τηρούνται οι γενικοί κανόνες που ισχύουν για τις πληρωμές.
Η ενδεχόμενη απόσυρση της νέας διάταξης δεν καταργεί άλλους περιορισμούς που προβλέπει η νομοθεσία για τις συναλλαγές με μετρητά.
Επίσης, δεν σημαίνει ότι κάθε ηλεκτρονικό κατάστημα υποχρεούται να διαθέτει αντικαταβολή ως επιλογή πληρωμής.
Κάθε επιχείρηση εξακολουθεί να καθορίζει τους διαθέσιμους τρόπους εξόφλησης στο πλαίσιο της ισχύουσας νομοθεσίας.
Μια αλλαγή που επανεξετάζεται πριν φτάσει στη Βουλή
Η υπόθεση αναδεικνύει τη σημασία της δημόσιας διαβούλευσης πριν από την ψήφιση μιας νομοθετικής ρύθμισης.
Η πρόβλεψη για υποχρεωτική ηλεκτρονική πληρωμή στις αντικαταβολές προκάλεσε αντιδράσεις, κυρίως λόγω της διαφορετικής αντιμετώπισης φυσικών και ηλεκτρονικών αγορών και των πρακτικών δυσκολιών που θα μπορούσε να δημιουργήσει.
Οι πληροφορίες για επικείμενη απόσυρσή της δείχνουν ότι το υπουργείο επανεξετάζει τον αρχικό σχεδιασμό.
Εφόσον η διάταξη δεν περιληφθεί τελικά στο νομοσχέδιο, η πληρωμή με μετρητά κατά την παράδοση προϊόντων από κούριερ θα παραμείνει διαθέσιμη, μέσα στα όρια που ήδη προβλέπει η νομοθεσία.
Για τους καταναλωτές, το πρακτικό αποτέλεσμα θα είναι ότι δεν θα επιβληθεί η συγκεκριμένη νέα υποχρέωση ηλεκτρονικής πληρωμής στις αντικαταβολές.
