Περισσότεροι από 300.000 συνταξιούχοι έχουν επιστρέψει στην αγορά εργασίας ή συνεχίζουν να εργάζονται μετά τη συνταξιοδότησή τους, αξιοποιώντας το νέο ασφαλιστικό καθεστώς που επιτρέπει την καταβολή ολόκληρης της σύνταξης παράλληλα με την απασχόληση. Ωστόσο, πίσω από τα οικονομικά οφέλη κρύβονται σημαντικές υποχρεώσεις, καθώς η μη δήλωση της εργασίας στον ΕΦΚΑ μπορεί να επιφέρει χρηματική κύρωση ίση με 12 μηνιαίες κύριες και επικουρικές συντάξεις.
Εργάζονται και εισπράττουν σύνταξη 308.000 ασφαλισμένοι
Ιδιαίτερα μεγάλη είναι η συμμετοχή των συνταξιούχων στην αγορά εργασίας, καθώς όλο και περισσότεροι επιλέγουν να συνεχίσουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα, διατηρώντας παράλληλα το συνταξιοδοτικό τους εισόδημα.
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύει ο «Ελεύθερος Τύπος», περίπου 308.000 συνταξιούχοι έχουν δηλώσει στον e-ΕΦΚΑ ότι εξακολουθούν να εργάζονται.
Η κατανομή τους αποτυπώνει το εύρος του φαινομένου:
- Περίπου 97.000 εργάζονται ως μισθωτοί.
- Περίπου 80.000 δραστηριοποιούνται ως ελεύθεροι επαγγελματίες ή αυτοαπασχολούμενοι.
- Περίπου 130.000 είναι αγρότες που συνεχίζουν την αγροτική τους δραστηριότητα.
Τα επιμέρους στοιχεία είναι στρογγυλοποιημένα και γι’ αυτό δεν αθροίζονται ακριβώς στον συνολικό αριθμό των 308.000.
Η δυνατότητα διατήρησης της σύνταξης έχει δημιουργήσει ένα ισχυρό κίνητρο για τη συνέχιση της εργασίας, ιδιαίτερα σε επαγγελματικούς κλάδους όπου η εμπειρία και η προσωπική δραστηριότητα επιτρέπουν την απασχόληση και μετά τη συνταξιοδότηση.
Για αρκετούς συνταξιούχους, η εργασία αποτελεί έναν τρόπο συμπλήρωσης του μηνιαίου εισοδήματος, ενώ για άλλους συνδέεται με τη συνέχιση μιας επαγγελματικής ή οικογενειακής δραστηριότητας.
Καταργήθηκε η περικοπή 30% στη σύνταξη
Η σημαντικότερη αλλαγή που συνέβαλε στην αύξηση των εργαζόμενων συνταξιούχων ήταν η κατάργηση της οριζόντιας περικοπής κατά 30% της σύνταξης λόγω απασχόλησης.
Με το καθεστώς που θεσπίστηκε με τον νόμο 5078/2023, οι συνταξιούχοι που εργάζονται μπορούν, κατά γενικό κανόνα, να λαμβάνουν ολόκληρη τη σύνταξή τους.
Παράλληλα, καταβάλλουν τις ασφαλιστικές εισφορές που αντιστοιχούν στην εργασία τους και, όπου προβλέπεται, έναν πρόσθετο ειδικό πόρο υπέρ του e-ΕΦΚΑ.
Η αλλαγή αυτή διαφοροποίησε ουσιαστικά το οικονομικό αποτέλεσμα της εργασίας μετά τη συνταξιοδότηση.
Στο προηγούμενο καθεστώς, ένας συνταξιούχος με μηνιαία σύνταξη 1.000 ευρώ μπορούσε να υποστεί περικοπή 300 ευρώ λόγω εργασίας.
Με το νεότερο σύστημα, η συγκεκριμένη οριζόντια περικοπή δεν εφαρμόζεται κατά κανόνα.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι καταργήθηκαν οι υποχρεώσεις δήλωσης της απασχόλησης ή καταβολής των προβλεπόμενων εισφορών.
Πρώτη παγίδα: Πρόστιμο ίσο με 12 μηνιαίες συντάξεις
Η σοβαρότερη οικονομική κύρωση αφορά τους συνταξιούχους που εργάζονται χωρίς να έχουν υποβάλει την προβλεπόμενη δήλωση απασχόλησης στον e-ΕΦΚΑ.
Η παράγραφος 10 του άρθρου 114 του νόμου 5078/2023 προβλέπει χρηματική κύρωση ίση με 12 μηνιαίες κύριες και επικουρικές συντάξεις.
Το ύψος της επιβάρυνσης μπορεί να είναι ιδιαίτερα μεγάλο.
Για παράδειγμα:
| Μηνιαία κύρια και επικουρική σύνταξη | Κύρωση 12 μηνιαίων συντάξεων |
|---|---|
| 700 € | 8.400 € |
| 900 € | 10.800 € |
| 1.100 € | 13.200 € |
| 1.300 € | 15.600 € |
| 1.500 € | 18.000 € |
Τα ποσά είναι ενδεικτικά και υπολογίζονται με βάση τον κανόνα των 12 μηνιαίων συντάξεων.
Η κύρωση δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι ο συνταξιούχος θα μείνει χωρίς σύνταξη για 12 συνεχόμενους μήνες.
Πρόκειται για χρηματική επιβάρυνση, η οποία μπορεί να ανακτηθεί μέσω παρακρατήσεων από τις καταβαλλόμενες συντάξεις.
Σύμφωνα με τη διάταξη που επικαλείται το δημοσίευμα, προβλέπεται δυνατότητα παρακράτησης έως 25% από την κύρια σύνταξη και ολόκληρου του ποσού της επικουρικής, μέχρι την εξόφληση της οφειλής.
Επομένως, η οικονομική επιβάρυνση μπορεί να διαρκέσει αρκετό χρονικό διάστημα.
Δεύτερη παγίδα: Οφειλές εισφορών και ειδικού πόρου
Ένας δεύτερος κίνδυνος αφορά την καθυστέρηση καταβολής των ασφαλιστικών εισφορών και του ειδικού πόρου που προβλέπεται για τους εργαζόμενους συνταξιούχους.
Σύμφωνα με την παράγραφο 11 του άρθρου 114 του νόμου 5078/2023, εφόσον οι σχετικές οφειλές παραμένουν ανεξόφλητες για διάστημα μεγαλύτερο των δύο μηνών, ενεργοποιείται διαδικασία παρακράτησης και συμψηφισμού με τις καταβαλλόμενες συντάξεις.
Αυτό μπορεί να έχει άμεσες συνέπειες στο ποσό που εισπράττει ο συνταξιούχος.
Για παράδειγμα, εάν κάποιος λαμβάνει σύνταξη 800 ευρώ και έχει συσσωρεύσει οφειλές 1.600 ευρώ, η παρακράτηση μπορεί, σύμφωνα με το παράδειγμα του δημοσιεύματος, να αντιστοιχεί σε δύο ολόκληρες μηνιαίες συντάξεις.
Εάν η οφειλή είναι 1.000 ευρώ, ο συμψηφισμός μπορεί να οδηγήσει σε παρακράτηση 800 ευρώ τον πρώτο μήνα και 200 ευρώ τον επόμενο.
Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, ο συνταξιούχος θα εισπράξει 600 ευρώ τον δεύτερο μήνα και θα επανέλθει στην κανονική καταβολή μετά την εξόφληση της οφειλής.
Οι πραγματικές παρακρατήσεις εξαρτώνται από την εφαρμοστέα διαδικασία και το ύψος της βεβαιωμένης οφειλής.
Τρίτη παγίδα: Εργασία στο Δημόσιο πριν από τα 62
Διαφορετικό καθεστώς ισχύει για συνταξιούχους που δεν έχουν συμπληρώσει το 62ο έτος της ηλικίας τους και αναλαμβάνουν εργασία σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης.
Στην περίπτωση αυτή προβλέπεται αναστολή της καταβολής της σύνταξης έως τη συμπλήρωση του 62ου έτους.
Η αναστολή αυτή δεν αποτελεί πρόστιμο λόγω παράβασης, αλλά ειδικό κανόνα που συνδέεται με την ηλικία και τον φορέα απασχόλησης.
Κατά το διάστημα της αναστολής, ο συνταξιούχος εξακολουθεί να καταβάλλει τις προβλεπόμενες ασφαλιστικές εισφορές λόγω εργασίας.
Ωστόσο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, εξαιρείται από την καταβολή του πρόσθετου ειδικού πόρου.
Με τη συμπλήρωση του 62ου έτους, η σύνταξη επαναχορηγείται και εφαρμόζονται οι προβλεπόμενοι κανόνες για τον ειδικό πόρο, εφόσον συνεχίζεται η εργασία.
Το καθεστώς αφορά και περιπτώσεις αιρετών προσώπων, όπου συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Πόσο πληρώνουν οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι
Η συνέχιση της εργασίας δεν συνοδεύεται από τις ίδιες οικονομικές υποχρεώσεις για όλες τις κατηγορίες ασφαλισμένων.
Για τους μισθωτούς συνταξιούχους, ο ειδικός πόρος που αναφέρει το δημοσίευμα υπολογίζεται σε ποσοστό 10% επί των ασφαλιστέων αποδοχών, για τις συνήθεις περιπτώσεις στις οποίες εφαρμόζεται το σχετικό καθεστώς.
Έτσι, για μικτές μηνιαίες αποδοχές 1.000 ευρώ, ο ειδικός πόρος μπορεί να αντιστοιχεί σε 100 ευρώ.
Για μικτές αποδοχές 1.500 ευρώ, το αντίστοιχο ποσό διαμορφώνεται σε 150 ευρώ.
Για τους μη μισθωτούς, ο υπολογισμός διαφοροποιείται.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι ελεύθεροι επαγγελματίες καταβάλλουν πρόσθετο πόρο που αντιστοιχεί στο 50% της ασφαλιστικής εισφοράς του κλάδου κύριας σύνταξης της κατηγορίας τους, με ειδικότερες ρυθμίσεις ανά περίπτωση.
Ο πόρος αυτός είναι πρόσθετος σε σχέση με τις κανονικές ασφαλιστικές υποχρεώσεις.
Το μπόνους στη σύνταξη από τα επιπλέον ένσημα
Η εργασία μετά τη συνταξιοδότηση δεν προσφέρει μόνο το εισόδημα από την επαγγελματική δραστηριότητα.
Μπορεί επίσης να οδηγήσει σε προσαύξηση της σύνταξης για τον χρόνο ασφάλισης που πραγματοποιείται μετά τη συνταξιοδότηση.
Η προσαύξηση δεν καταβάλλεται αυτομάτως κάθε μήνα μαζί με τον μισθό.
Υπολογίζεται με βάση τον πρόσθετο χρόνο ασφάλισης και τις αντίστοιχες συντάξιμες αποδοχές, σύμφωνα με τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Για τη συγκεκριμένη προσαύξηση λαμβάνονται υπόψη οι ασφαλιστικές εισφορές που δημιουργούν συνταξιοδοτικό δικαίωμα και όχι ο πρόσθετος ειδικός πόρος υπέρ του e-ΕΦΚΑ.
Το δημοσίευμα αναφέρει ενδεικτικό συντελεστή αναπλήρωσης 0,77% για ένα έτος ασφάλισης.
Το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από τον χρόνο εργασίας, τις αποδοχές και τα ασφαλιστικά δεδομένα κάθε συνταξιούχου.
Παραδείγματα: Πόσο μπορεί να αυξηθεί η σύνταξη
Ο «Ελεύθερος Τύπος» παραθέτει τρία παραδείγματα για το οικονομικό όφελος από την πρόσθετη ασφάλιση.
| Χρόνος εργασίας | Αποδοχές ή ασφαλιστική βάση | Ενδεικτική μηνιαία προσαύξηση |
|---|---|---|
| 2 έτη μισθωτής εργασίας | Μέσες μικτές αποδοχές 830 € | 12 € |
| 5 έτη μισθωτής εργασίας | Μέσες μικτές αποδοχές 1.550 € | 60 € |
| 5 έτη αυτοαπασχόλησης | Υψηλή εισφορά κλάδου σύνταξης, βάσει παραδείγματος 2024 | 109 € |
Οι προσαυξήσεις παρουσιάζονται ως ενδεικτικές και δεν αποτελούν εγγυημένα ποσά για όλους τους ασφαλισμένους.
Ιδιαίτερα το τρίτο παράδειγμα βασίζεται σε ασφαλιστική εισφορά του 2024 και δεν πρέπει να εκληφθεί ως σημερινό ποσό εισφοράς για το 2026.
Το ουσιαστικό όφελος είναι ότι ο χρόνος ασφάλισης μετά τη συνταξιοδότηση μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετο συνταξιοδοτικό εισόδημα, το οποίο διατηρείται μετά τη διακοπή της εργασίας, εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.
Τι ισχύει για τους συνταξιούχους αγρότες
Ξεχωριστή κατηγορία αποτελούν οι συνταξιούχοι αγρότες που συνεχίζουν την αγροτική τους δραστηριότητα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του δημοσιεύματος, περίπου 130.000 ανήκουν σε αυτή την κατηγορία.
Για τις περιπτώσεις που καλύπτονται από τη σχετική νόμιμη εξαίρεση, δεν επιβάλλονται οι συνήθεις ασφαλιστικές υποχρεώσεις των εργαζόμενων συνταξιούχων για τη συγκεκριμένη δραστηριότητα.
Ωστόσο, η εξαίρεση συνδέεται και με τη μη δημιουργία πρόσθετου ασφαλιστικού χρόνου που θα μπορούσε να οδηγήσει σε προσαύξηση της σύνταξης.
Αυτό σημαίνει ότι δεν αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο ένας συνταξιούχος που συνεχίζει να εργάζεται καταβάλλοντας εισφορές και ένας συνταξιούχος αγρότης που υπάγεται σε νόμιμη απαλλαγή.
Η ακριβής υπαγωγή στην εξαίρεση πρέπει να εξετάζεται με βάση τα χαρακτηριστικά της δραστηριότητας και τις ισχύουσες προϋποθέσεις.
Τι πρέπει να προσέξουν οι συνταξιούχοι στην Κεφαλονιά
Το ζήτημα αφορά και συνταξιούχους στην Κεφαλονιά και την Ιθάκη που συνεχίζουν να εργάζονται σε επιχειρήσεις, καταστήματα, τουριστικές δραστηριότητες, ελεύθερα επαγγέλματα ή στον αγροτικό τομέα.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε περιπτώσεις εποχικής απασχόλησης, όπου ένας συνταξιούχος μπορεί να αναλαμβάνει εργασία για περιορισμένο χρονικό διάστημα.
Η μικρή διάρκεια της απασχόλησης δεν σημαίνει από μόνη της ότι δεν υπάρχει υποχρέωση δήλωσης.
Αντίστοιχα, όσοι διατηρούν ατομική επαγγελματική δραστηριότητα πρέπει να εξετάζουν τις υποχρεώσεις τους ακόμη και εάν εργάζονται περιστασιακά.
Οι συνταξιούχοι που συνεχίζουν να δραστηριοποιούνται στον αγροτικό τομέα χρειάζεται να διαπιστώνουν εάν εμπίπτουν πράγματι στις προβλεπόμενες εξαιρέσεις.
Ο ασφαλέστερος τρόπος αποφυγής προβλημάτων είναι η έγκαιρη δήλωση της απασχόλησης και η τακτική παρακολούθηση των ασφαλιστικών υποχρεώσεων.
Πώς γίνεται η δήλωση στον ΕΦΚΑ
Η δήλωση απασχόλησης συνταξιούχου πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω της σχετικής υπηρεσίας του e-ΕΦΚΑ.
Ο ενδιαφερόμενος πρέπει να καταχωρίσει τα στοιχεία που απαιτούνται για την εργασιακή του δραστηριότητα και να δηλώσει, όπου προβλέπεται, εάν εμπίπτει σε κάποια νόμιμη εξαίρεση.
Η σχετική υπηρεσία είναι διαθέσιμη μέσω του επίσημου ιστότοπου του φορέα, www.efka.gov.gr.
Επειδή οι υποχρεώσεις διαφέρουν ανάλογα με το είδος απασχόλησης και το ασφαλιστικό καθεστώς, είναι σημαντικό να επιβεβαιώνονται οι απαιτούμενες ενέργειες πριν από την ανάληψη ή τη συνέχιση της εργασίας.
Η ευκαιρία και ο κίνδυνος για τους συνταξιούχους
Η κατάργηση της γενικής περικοπής 30% αποτέλεσε ουσιαστική αλλαγή για όσους επιθυμούν να παραμείνουν οικονομικά ενεργοί μετά τη συνταξιοδότηση.
Η δυνατότητα συνδυασμού σύνταξης και εισοδήματος από εργασία προσφέρει μεγαλύτερη οικονομική ευελιξία και, σε αρκετές περιπτώσεις, τη δυνατότητα μελλοντικής προσαύξησης της σύνταξης.
Ταυτόχρονα, όμως, το ασφαλιστικό πλαίσιο διατηρεί αυστηρές κυρώσεις για τη μη τήρηση των υποχρεώσεων.
Το σημαντικότερο που πρέπει να γνωρίζουν οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι είναι ότι η απασχόληση δεν συνεπάγεται πλέον κατά κανόνα περικοπή της σύνταξης, αλλά η παράλειψη δήλωσης μπορεί να οδηγήσει σε χρηματική κύρωση ίση με 12 μηνιαίες συντάξεις.
Γι’ αυτό και η έγκαιρη ενημέρωση του e-ΕΦΚΑ, η σωστή καταβολή εισφορών και ο έλεγχος των εξαιρέσεων αποτελούν τις βασικές προϋποθέσεις για να αξιοποιηθεί το νέο καθεστώς χωρίς δυσάρεστες οικονομικές συνέπειες.
