Κρήτη–Κύπρος: Ξεκινούν ξανά οι διαδικασίες για το ηλεκτρικό καλώδιο, αλλά μόνο εντός ελληνικών χωρικών υδάτων – Η «σκιά» της Κάσου

Νέα κινητικότητα καταγράφεται γύρω από το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης–Κύπρου, Great Sea Interconnector, με αίτημα αδειοδότησης θαλάσσιων ερευνών για το γαλλικής σημαίας πλοίο «ABEILLE MARENGO». Ωστόσο, η διαδικασία που περιγράφεται αφορά αποκλειστικά περιοχές εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων, αφήνοντας εκτός της συγκεκριμένης φάσης τις θαλάσσιες ζώνες ανατολικά της Κάσου, όπου είχαν ανακύψει έντονες ελληνοτουρκικές διαφωνίες.

Μια νέα εξέλιξη στο πολύπαθο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου επαναφέρει στο προσκήνιο όχι μόνο την ενεργειακή σημασία του Great Sea Interconnector, αλλά και τις γεωπολιτικές δυσκολίες που συνοδεύουν την υλοποίησή του.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν, έχει υποβληθεί αίτημα στην αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου Ναυτιλίας για την πραγματοποίηση θαλάσσιων ερευνών από το πλοίο «ABEILLE MARENGO», το οποίο φέρει γαλλική σημαία.

Το αίτημα αφορά προκαταρκτικές υποθαλάσσιες εργασίες που συνδέονται με την προγραμματιζόμενη εγκατάσταση καλωδίων συνεχούς ρεύματος μεταξύ Κρήτης και Κύπρου.

Το στοιχείο που αποκτά ιδιαίτερη πολιτική και διπλωματική σημασία είναι ο γεωγραφικός περιορισμός της συγκεκριμένης αίτησης.

Η άδεια ζητείται μόνο για περιοχές εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων και όχι για τις εκτός αυτών θαλάσσιες ζώνες της σχεδιαζόμενης διαδρομής.

Αυτή η διαφοροποίηση αναζωπυρώνει τη συζήτηση για το πότε και με ποιους όρους θα πραγματοποιηθούν οι έρευνες στις περιοχές όπου η Τουρκία έχει εκφράσει αντιρρήσεις.

Τι προβλέπει η αίτηση για το γαλλικό πλοίο

Σύμφωνα με το περιεχόμενο του αιτήματος, αντικείμενο της διαδικασίας είναι η πραγματοποίηση θαλάσσιων ερευνών για την εγκατάσταση υποβρύχιων καλωδίων συνεχούς ρεύματος, στο πλαίσιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης–Κύπρου.

Η αίτηση υποβάλλεται από την εταιρεία Next Geosolution Europe SA, η οποία, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, έχει αναλάβει το συγκεκριμένο αντικείμενο από τη Nexans SA.

Οι εργασίες περιλαμβάνουν προκαταρκτική υποθαλάσσια έρευνα, με ωκεανογραφικές και βυθομετρικές μετρήσεις, που είναι απαραίτητες για τον τεχνικό σχεδιασμό της όδευσης του καλωδίου.

Η διαδρομή συνδέει τη θαλάσσια περιοχή της Κορακιάς, στο Ηράκλειο Κρήτης, με την Κύπρο.

Οι συγκεκριμένες έρευνες έχουν ως σκοπό τη συλλογή δεδομένων για τον βυθό και τις συνθήκες της θαλάσσιας περιοχής, ώστε να υποστηριχθεί η ασφαλής εγκατάσταση του υποθαλάσσιου καλωδίου.

Πρέπει, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι η υποβολή αίτησης για έρευνες δεν σημαίνει ότι έχει ήδη ξεκινήσει η πόντιση του καλωδίου.

Πρόκειται για διακριτά στάδια ενός σύνθετου τεχνικού έργου.

Γιατί έχει σημασία ο περιορισμός στα χωρικά ύδατα

Η νέα διαδικασία αφορά αποκλειστικά τις θαλάσσιες περιοχές που εμπίπτουν στα ελληνικά χωρικά ύδατα.

Αυτό σημαίνει ότι, τουλάχιστον με βάση το συγκεκριμένο αίτημα, δεν περιλαμβάνονται οι περιοχές εκτός χωρικών υδάτων ανατολικά της Κάσου, οι οποίες έχουν βρεθεί στο επίκεντρο ελληνοτουρκικών εντάσεων.

Η διάκριση έχει ουσιαστική σημασία.

Τα χωρικά ύδατα αποτελούν ζώνη άσκησης κυριαρχίας του παράκτιου κράτους, ενώ στην υφαλοκρηπίδα και στην αποκλειστική οικονομική ζώνη ισχύει διαφορετικό νομικό καθεστώς, με συγκεκριμένα κυριαρχικά δικαιώματα και δικαιοδοσίες.

Η πόντιση υποβρύχιων καλωδίων εκτός χωρικών υδάτων ρυθμίζεται από ειδικούς κανόνες του διεθνούς δικαίου της θάλασσας.

Επομένως, ο περιορισμός μιας συγκεκριμένης αίτησης αδειοδότησης στα χωρικά ύδατα δεν αποδεικνύει από μόνος του ότι εγκαταλείπεται η υπόλοιπη διαδρομή ή ότι αναγνωρίζονται οι τουρκικές διεκδικήσεις.

Δείχνει, πάντως, ότι η συγκεκριμένη διαδικασία δεν καλύπτει ακόμη τις πιο ευαίσθητες γεωπολιτικά περιοχές του έργου.

Η Κάσος και οι ελληνοτουρκικές αντιδράσεις

Η περιοχή ανατολικά της Κάσου έχει αποκτήσει ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω των προηγούμενων εντάσεων που συνδέθηκαν με τις θαλάσσιες έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση.

Η Τουρκία έχει διατυπώσει αντιρρήσεις που συνδέονται με τις δικές της διεκδικήσεις ως προς την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στο ίδιο γεωπολιτικό πλαίσιο εντάσσεται και το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο η ελληνική πλευρά αμφισβητεί ως προς τις επιπτώσεις του στα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.

Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο, καθώς ένα έργο ενεργειακής υποδομής συνδέεται στην πράξη με διαφωνίες για το καθεστώς συγκεκριμένων θαλάσσιων περιοχών.

Ακριβώς γι’ αυτό, η επανέναρξη των διαδικασιών σε περιοχές όπου δεν εκδηλώνεται αντίστοιχη ένταση μπορεί να ερμηνευθεί πολιτικά ως προσπάθεια προώθησης του τεχνικού αντικειμένου χωρίς άμεση αναζωπύρωση της αντιπαράθεσης.

Ωστόσο, μια τέτοια ερμηνεία δεν αποτελεί επιβεβαιωμένη εξήγηση των προθέσεων των εταιρειών ή των εμπλεκόμενων κυβερνήσεων.

Γιατί τίθεται ζήτημα για τη γαλλική πλευρά

Η συμμετοχή γαλλικών εταιρειών και πλοίων στο έργο προσδίδει στη συγκεκριμένη εξέλιξη πρόσθετο ενδιαφέρον.

Στο δημοσίευμα διατυπώνεται η εκτίμηση ότι ο περιορισμός των εργασιών εντός ελληνικών χωρικών υδάτων ενδέχεται να συνδέεται με την επιθυμία αποφυγής μιας νέας αντιπαράθεσης με την Τουρκία.

Πρόκειται, όμως, για πολιτική ερμηνεία και όχι για αποδεδειγμένο γεγονός.

Η γαλλική σημαία ενός πλοίου δεν σημαίνει αυτομάτως ότι οι επιχειρησιακές αποφάσεις του αποτελούν επιλογές της γαλλικής κυβέρνησης.

Αντίστοιχα, το γεωγραφικό εύρος μιας αίτησης μπορεί να επηρεάζεται από τεχνικούς, συμβατικούς, επιχειρησιακούς ή διοικητικούς παράγοντες.

Για να τεκμηριωθεί ότι υπάρχει συνειδητή επιλογή αποφυγής των επίμαχων περιοχών λόγω τουρκικών αντιδράσεων, θα απαιτούνταν πρόσθετες πληροφορίες από τις εμπλεκόμενες εταιρείες ή τις αρμόδιες αρχές.

Το πολιτικό ερώτημα, πάντως, παραμένει: με ποιο χρονοδιάγραμμα θα προχωρήσουν οι έρευνες στο σύνολο της σχεδιαζόμενης διαδρομής;

Τι θα γίνει με τις NAVTEX

Η υποβολή του αιτήματος αποτελεί ένα από τα βήματα που προηγούνται της πραγματοποίησης των θαλάσσιων εργασιών.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν, μετά την αδειοδότηση προβλέπεται να ακολουθήσει η διαδικασία υποβολής αιτήματος έναρξης των εργασιών και η έκδοση των σχετικών NAVTEX.

Οι NAVTEX χρησιμοποιούνται για τη μετάδοση ναυτιλιακών προειδοποιήσεων και πληροφοριών προς τα πλοία σχετικά με δραστηριότητες που πραγματοποιούνται στη θάλασσα.

Η έκδοσή τους αποτελεί σημαντικό επιχειρησιακό βήμα, καθώς ενημερώνει τη ναυσιπλοΐα για τις περιοχές και τις χρονικές περιόδους των εργασιών.

Δεν πρέπει, ωστόσο, να συγχέεται μια ναυτιλιακή αναγγελία με την επίλυση των διπλωματικών διαφορών ή με την έκδοση όλων των απαιτούμενων αδειών για το συνολικό έργο.

Η διαδρομή του καλωδίου παραμένει αμετάβλητη

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο της αίτησης είναι ότι, σύμφωνα με το δημοσιοποιημένο περιεχόμενό της, δεν υπάρχει άλλη διαφοροποίηση στη διαδικασία που αφορά τη σχεδιαζόμενη διαδρομή των ερευνών.

Αυτό σημαίνει ότι η συγκεκριμένη αίτηση δεν παρουσιάζεται ως τροποποίηση της συνολικής όδευσης του Great Sea Interconnector.

Το γεγονός έχει σημασία, καθώς άλλο πράγμα είναι ο προσωρινός περιορισμός του γεωγραφικού αντικειμένου μιας διαδικασίας και άλλο η αλλαγή του συνολικού σχεδιασμού ενός έργου.

Η διαδρομή Κρήτης–Κύπρου παραμένει, με βάση το συγκεκριμένο έγγραφο όπως περιγράφεται, το αντικείμενο των προβλεπόμενων ερευνών.

Το ερώτημα αφορά την πρακτική υλοποίηση των επόμενων σταδίων.

Προθεσμία έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026

Στην αίτηση αναφέρεται ότι οι εργασίες προγραμματίζεται να πραγματοποιηθούν εντός του προβλεπόμενου χρονικού διαστήματος, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Παράλληλα, διατηρείται η δυνατότητα να ζητηθεί νέα παράταση εφόσον προκύψει σχετική ανάγκη.

Η ημερομηνία αυτή αφορά το χρονικό πλαίσιο των συγκεκριμένων εργασιών και δεν πρέπει να εκληφθεί ως ημερομηνία ολοκλήρωσης της ηλεκτρικής διασύνδεσης.

Η ολοκλήρωση του Great Sea Interconnector αποτελεί πολύ ευρύτερο αντικείμενο, που περιλαμβάνει τεχνικές, οικονομικές, ρυθμιστικές και διακρατικές παραμέτρους.

Το μεγάλο ερώτημα για την Αθήνα και τη Λευκωσία

Η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου έχει σημαντική ενεργειακή και γεωπολιτική διάσταση.

Στόχος του έργου είναι η σύνδεση των ηλεκτρικών συστημάτων των δύο περιοχών μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου, ενισχύοντας τις δυνατότητες διασυνοριακής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Για την Κύπρο, η διασύνδεση συνδέεται με την προοπτική άρσης της ηλεκτρικής απομόνωσης από τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά δίκτυα.

Για την Ελλάδα, αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού ενεργειακών υποδομών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η νέα αίτηση δείχνει ότι καταγράφεται κινητικότητα σε επίπεδο αδειοδοτικών διαδικασιών.

Δεν απαντά, όμως, στο κρίσιμο ερώτημα για το πότε θα πραγματοποιηθούν οι αναγκαίες έρευνες και στις περιοχές εκτός των ελληνικών χωρικών υδάτων.

Η ουσιαστική δοκιμασία για το Great Sea Interconnector δεν θα είναι μόνο η πραγματοποίηση εργασιών κοντά στις ελληνικές ακτές, αλλά η δυνατότητα προώθησης του συνολικού έργου σε ολόκληρη τη σχεδιαζόμενη διαδρομή του.

Σημαντική νεότερη πληροφορία από τη διασταύρωση

Σήμερα, 14 Οκτωβρίου 2026, ο Οικονομικός Ταχυδρόμος αναφέρει ότι η Nexans έχει υποβάλει ξεχωριστό αίτημα στην Επιτροπή Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης για εργασίες στα διεθνή ύδατα, το οποίο βρίσκεται υπό αξιολόγηση.