ΑΑΔΕ: Έρχεται ψηφιακό «φακέλωμα» για κάθε ΑΦΜ – Στο μικροσκόπιο εισοδήματα, ακίνητα, κάρτες και συναλλαγές

Νέα εποχή στους φορολογικούς ελέγχους προετοιμάζει η ΑΑΔΕ, με τεχνητή νοημοσύνη, διασταυρώσεις οικονομικών δεδομένων και ηλεκτρονικά συστήματα που θα εντοπίζουν ασυμφωνίες ανάμεσα σε δηλωμένα εισοδήματα, περιουσιακά στοιχεία και συναλλαγές. Το σχέδιο προβλέπει επίσης ενιαίο μητρώο ακινήτων, επέκταση της ηλεκτρονικής τιμολόγησης και αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των Εφοριών.

Η εφορία περνά στην εποχή των αυτοματοποιημένων ελέγχων

Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο η φορολογική διοίκηση παρακολουθεί και ελέγχει την οικονομική δραστηριότητα πολιτών και επιχειρήσεων προετοιμάζει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων.

Το σχέδιο για το 2027 περιλαμβάνει την αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης, τη σύνδεση διαφορετικών πληροφοριακών συστημάτων και την ανάπτυξη νέων ψηφιακών εργαλείων, με στόχο τον εντοπισμό αδήλωτων εισοδημάτων και τον περιορισμό της φοροδιαφυγής.

Οι παρεμβάσεις περιγράφονται στο Draft Budgetary Plan 2027, το δημοσιονομικό σχέδιο που, σύμφωνα με τις πληροφορίες, υποβλήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 2026 στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Η βασική επιδίωξη είναι τα δεδομένα που ήδη συλλέγονται από την ΑΑΔΕ να μην παραμένουν απομονωμένα σε διαφορετικές πλατφόρμες, αλλά να αξιοποιούνται συνδυαστικά.

Έτσι, οι ελεγκτικές υπηρεσίες θα μπορούν να εντοπίζουν πιθανές αναντιστοιχίες ανάμεσα στις φορολογικές δηλώσεις, στις οικονομικές συναλλαγές και στα περιουσιακά στοιχεία.

Η αλλαγή αυτή δεν σημαίνει ότι κάθε αναντιστοιχία συνιστά φοροδιαφυγή. Σημαίνει ότι η φορολογική διοίκηση θα διαθέτει περισσότερες δυνατότητες επιλογής υποθέσεων προς έλεγχο.

Ένα ενιαίο ψηφιακό προφίλ για κάθε ΑΦΜ

Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκεται η ανάπτυξη συστημάτων ανάλυσης κινδύνου, γνωστών ως Risk Profiling.

Με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και τεχνολογιών επεξεργασίας μεγάλου όγκου δεδομένων, η ΑΑΔΕ σχεδιάζει να συνδυάζει διαφορετικές κατηγορίες φορολογικών και οικονομικών πληροφοριών.

Στα στοιχεία που αναφέρονται περιλαμβάνονται δηλωμένα εισοδήματα, συναλλαγές μέσω καρτών, ακίνητη περιουσία και πληροφορίες από πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Στον σχεδιασμό γίνεται επίσης αναφορά σε δεδομένα από μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χωρίς όμως να διευκρινίζεται στο διαθέσιμο υλικό ποια ακριβώς δεδομένα θα αξιοποιούνται και υπό ποιες προϋποθέσεις.

Ο στόχος είναι η δημιουργία μιας πληρέστερης εικόνας της φορολογικής δραστηριότητας που συνδέεται με κάθε ΑΦΜ.

Για παράδειγμα, εάν μια επιχείρηση δηλώνει περιορισμένο κύκλο εργασιών αλλά τα ηλεκτρονικά στοιχεία συναλλαγών εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερη δραστηριότητα, η διαφορά θα μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο περαιτέρω διερεύνησης.

Αντίστοιχα, αποκλίσεις ανάμεσα σε δηλωμένα μισθώματα και διαθέσιμα στοιχεία για την εκμετάλλευση ακινήτων θα μπορούν να οδηγούν σε στοχευμένες διασταυρώσεις.

Τα συστήματα αυτά προορίζονται να υποστηρίζουν τους ελεγκτές και όχι να υποκαθιστούν την ανάγκη τεκμηρίωσης μιας φορολογικής παράβασης.

ΜΙΔΑ: Το νέο μητρώο που θα συνδέει Ε9 και Κτηματολόγιο

Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά την ακίνητη περιουσία.

Το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων, γνωστό ως ΜΙΔΑ, σχεδιάζεται να συγκεντρώσει σε ένα ενιαίο περιβάλλον πληροφορίες που σήμερα τηρούνται σε διαφορετικά συστήματα.

Κεντρικό στοιχείο είναι η σύνδεση του Αριθμού Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ), που χρησιμοποιείται στο Ε9, με τον Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ).

Με αυτόν τον τρόπο θα είναι ευκολότερη η αντιπαραβολή των δηλωμένων στοιχείων με τα δεδομένα του Κτηματολογίου.

Η διασταύρωση μπορεί να αναδείξει αποκλίσεις ως προς την καταγραφή ή τα χαρακτηριστικά ενός ακινήτου, οι οποίες στη συνέχεια θα χρειάζονται έλεγχο και, όπου απαιτείται, διόρθωση.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η εφαρμογή του συστήματος σε περιπτώσεις συνιδιοκτησίας, κληρονομικών δικαιωμάτων και ακινήτων με εκκρεμότητες καταχώρισης.

Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι κάθε διαφορά μεταξύ των δύο μητρώων συνεπάγεται φορολογική παράβαση.

Η ορθή αποτύπωση των δικαιωμάτων και των στοιχείων κάθε ακινήτου θα αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αξιοπιστία του νέου συστήματος.

POS, myDATA και ηλεκτρονικά τιμολόγια σε συνεχή διασταύρωση

Η δεύτερη μεγάλη κατεύθυνση αφορά τις επιχειρηματικές συναλλαγές.

Η ΑΑΔΕ επιδιώκει την πλήρη αξιοποίηση της πλατφόρμας myDATA, της διασύνδεσης POS με ταμειακά συστήματα, της ηλεκτρονικής τιμολόγησης και του ψηφιακού δελτίου αποστολής.

Τα εργαλεία αυτά ήδη χρησιμοποιούνται για την καταγραφή και διαβίβαση φορολογικών πληροφοριών.

Ο σχεδιασμός προβλέπει την περαιτέρω αξιοποίησή τους για διασταυρώσεις που θα επιτρέπουν τον ταχύτερο εντοπισμό αποκλίσεων.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η σύγκριση των συναλλαγών που πραγματοποιούνται μέσω POS με τα φορολογικά παραστατικά που εκδίδει μια επιχείρηση.

Αντίστοιχα, το ψηφιακό δελτίο αποστολής μπορεί να συμβάλει στην παρακολούθηση της διακίνησης αγαθών και στη σύγκρισή της με τα παραστατικά πώλησης.

Η ηλεκτρονική τιμολόγηση σχεδιάζεται να επεκταθεί και σε επιχειρήσεις με ακαθάριστα έσοδα έως ένα εκατομμύριο ευρώ, με τις ειδικότερες υποχρεώσεις να καθορίζονται από το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο και τα χρονοδιαγράμματα εφαρμογής.

Για τις επιχειρήσεις, η μετάβαση αυτή συνεπάγεται αυξημένη ανάγκη για σωστή καταχώριση των συναλλαγών και συμφωνία των πληροφοριών που διαβιβάζονται.

Ψηφιακό Πελατολόγιο: Επέκταση και στον χώρο των εκδηλώσεων

Σημαντική θέση στον σχεδιασμό κατέχει και το Ψηφιακό Πελατολόγιο.

Πρόκειται για μηχανισμό ηλεκτρονικής καταγραφής πελατών ή συναλλαγών, ο οποίος εφαρμόζεται ήδη σε ορισμένες επαγγελματικές δραστηριότητες.

Η ΑΑΔΕ εξετάζει την επέκτασή του και στον χώρο των εκδηλώσεων.

Η λογική είναι να δημιουργείται ψηφιακή καταγραφή της παροχής υπηρεσίας, η οποία στη συνέχεια θα μπορεί να αντιπαραβάλλεται με τα φορολογικά παραστατικά.

Έτσι, οι ελεγκτές θα έχουν τη δυνατότητα να εξετάζουν εάν οι καταγεγραμμένες δραστηριότητες αντιστοιχούν στις δηλωμένες συναλλαγές.

Η εφαρμογή του μέτρου σε νέους κλάδους θα απαιτήσει σαφείς οδηγίες για τους υπόχρεους, τα στοιχεία που καταχωρίζονται και τον χρόνο διαβίβασής τους.

Τεχνητή νοημοσύνη και «ΕΛΕΓΧΟΣ Live»

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν περιορίζεται στην επεξεργασία στοιχείων από τις κεντρικές υπηρεσίες.

Προβλέπεται και η διεύρυνση των δυνατοτήτων της εφαρμογής «ΕΛΕΓΧΟΣ Live», την οποία χρησιμοποιούν οι ελεγκτές μέσω φορητών συσκευών.

Η αξιοποίηση ψηφιακών εφαρμογών κατά τη διάρκεια επιτόπιων ελέγχων μπορεί να διευκολύνει την άμεση πρόσβαση σε διαθέσιμες πληροφορίες και την καταγραφή ευρημάτων.

Σε συνδυασμό με τα συστήματα ανάλυσης κινδύνου, επιδιώκεται να δημιουργηθεί ένα πιο στοχευμένο μοντέλο φορολογικού ελέγχου.

Αντί οι έλεγχοι να βασίζονται αποκλειστικά σε δειγματοληπτικές επιλογές, θα μπορούν να λαμβάνουν υπόψη ενδείξεις που προκύπτουν από τις διασταυρώσεις.

Αλλάζει και η λειτουργία των Εφοριών

Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης αλλαγές στην οργανωτική δομή των φορολογικών υπηρεσιών.

Οι παραδοσιακές ΔΟΥ μετασχηματίζονται σταδιακά, με περισσότερες αρμοδιότητες να συγκεντρώνονται στα Κέντρα Φορολογικών Διαδικασιών και Εξυπηρέτησης (ΚΕΦΟΔΕ) και στα Ελεγκτικά Κέντρα (ΕΛΚΕ).

Παράλληλα, αναπτύσσεται το δίκτυο myPoint, με πρότυπα καταστήματα φυσικής εξυπηρέτησης.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσιάζεται, λειτουργούν ήδη έξι τέτοια καταστήματα, ενώ στόχος είναι η επέκτασή τους σε δεκαπέντε πριν από την ευρύτερη ανάπτυξη του μοντέλου.

Η μεταβολή αυτή επιδιώκει να συνδυάσει την ψηφιακή διεκπεραίωση των φορολογικών υποθέσεων με δυνατότητες φυσικής παρουσίας για όσους χρειάζονται εξυπηρέτηση.

Για τις περιφερειακές και νησιωτικές περιοχές, κρίσιμο ζήτημα παραμένει η πρακτική πρόσβαση των φορολογουμένων στις υπηρεσίες, ιδιαίτερα όταν μια υπόθεση δεν μπορεί να ολοκληρωθεί εξ αποστάσεως.

Στόχος τα 75,73 δισ. ευρώ φορολογικών εσόδων

Πίσω από τις ψηφιακές μεταρρυθμίσεις βρίσκεται και ο δημοσιονομικός στόχος για το 2027.

Το προσχέδιο προβλέπει φορολογικά έσοδα 75,73 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά περίπου 2,15 δισ. ευρώ σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.

Η κυβέρνηση επιδιώκει η διεύρυνση της φορολογικής βάσης και η καλύτερη συμμόρφωση να συμβάλουν στην επίτευξη του στόχου.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη μείωση του κενού ΦΠΑ, δηλαδή της διαφοράς ανάμεσα στα θεωρητικά αναμενόμενα έσοδα και στα ποσά που τελικά εισπράττονται.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσιάζονται, το ελληνικό κενό ΦΠΑ, από 11,4% το 2023, έχει υποχωρήσει κοντά στο 9%, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου περίπου 9,5%.

Τα συγκεκριμένα ποσοστά αποτελούν εκτιμήσεις και χρειάζονται αξιολόγηση με βάση τα αντίστοιχα έτη και την επίσημη μεθοδολογία υπολογισμού.

Τι σημαίνουν οι αλλαγές για πολίτες και επιχειρήσεις

Η νέα ψηφιακή στρατηγική σηματοδοτεί τη μετάβαση από τον παραδοσιακό φορολογικό έλεγχο σε ένα σύστημα που βασίζεται περισσότερο στη διασύνδεση πληροφοριών.

Για τους πολίτες, αυτό σημαίνει ότι αποκλίσεις μεταξύ δηλωμένων εισοδημάτων, ακινήτων και άλλων νόμιμα διαθέσιμων οικονομικών στοιχείων θα μπορούν να εντοπίζονται ευκολότερα.

Για τις επιχειρήσεις, αυξάνεται η σημασία της σωστής και έγκαιρης διαβίβασης παραστατικών, καθώς διαφορετικά πληροφοριακά συστήματα θα μπορούν να συγκρίνουν τις ίδιες συναλλαγές.

Παράλληλα, η εκτεταμένη χρήση προσωπικών και οικονομικών δεδομένων δημιουργεί ανάγκη για σαφείς εγγυήσεις προστασίας της ιδιωτικότητας, διαφάνεια στη λειτουργία των αυτοματοποιημένων συστημάτων και δυνατότητα διόρθωσης λανθασμένων καταχωρίσεων.

Το κρίσιμο ζήτημα για το 2027 δεν θα είναι μόνο πόσο αποτελεσματικά θα εντοπίζει η ΑΑΔΕ πιθανές φορολογικές παραβάσεις, αλλά και πόσο αξιόπιστα, δίκαια και διαφανώς θα λειτουργούν οι νέες ψηφιακές διαδικασίες.