Συντάξεις: Μειώνεται η παρακράτηση από 25% σε 10% – Ποιοι συνταξιούχοι ωφελούνται και ποιοι μένουν εκτός

Σημαντική αλλαγή στον τρόπο επιστροφής χρημάτων προς τον ΕΦΚΑ φέρνει η νέα νομοθετική ρύθμιση για τις αχρεωστήτως καταβληθείσες συντάξεις και παροχές. Η μηνιαία παρακράτηση περιορίζεται από το 25% στο 10%, αλλά όχι για όλους τους συνταξιούχους. Καθοριστικό ρόλο παίζει η ημερομηνία καταλογισμού της οφειλής, ενώ ειδική πρόβλεψη υπάρχει για όσους έχουν ταυτόχρονα παλιές και νέες οφειλές.

Μικρότερες μηνιαίες κρατήσεις προβλέπονται για συνταξιούχους που καλούνται να επιστρέψουν στον ΕΦΚΑ ποσά τα οποία είχαν εισπράξει χωρίς να τα δικαιούνται.

Με το άρθρο 43 του νόμου 5316/2026, το ποσοστό παρακράτησης από τη σύνταξη μειώνεται στο 10%, έναντι 25% που ίσχυε προηγουμένως.

Ωστόσο, η αλλαγή δεν εφαρμόζεται αναδρομικά σε όλες τις περιπτώσεις. Το νέο καθεστώς αφορά οφειλές που καταλογίστηκαν από την έναρξη ισχύος της ρύθμισης, στις 6 Ιουλίου 2026, και μετά.

Αυτό σημαίνει ότι δύο συνταξιούχοι με την ίδια σύνταξη και το ίδιο ύψος οφειλής μπορεί να έχουν διαφορετική μηνιαία παρακράτηση, ανάλογα με το πότε καταλογίστηκε η οφειλή τους.

Ποιες παροχές μπορεί να ζητήσει πίσω ο ΕΦΚΑ

Οι αχρεωστήτως καταβληθείσες παροχές είναι χρηματικά ποσά που καταβλήθηκαν σε ασφαλισμένο ή συνταξιούχο χωρίς να υφίσταται, σύμφωνα με τη διοίκηση, το αντίστοιχο δικαίωμα.

Στην κατηγορία αυτή μπορεί να περιλαμβάνονται επιδόματα συζύγου ή τέκνων, επιπλέον ποσά σύνταξης που προέκυψαν από εσφαλμένους υπολογισμούς και διαφορές ανάμεσα στην αρχική και την επανυπολογισμένη σύνταξη.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο ΕΦΚΑ μπορεί να προχωρήσει σε καταλογισμό οφειλής και να επιδιώξει την ανάκτηση των ποσών μέσω μηνιαίας παρακράτησης.

Η νέα ρύθμιση δεν καταργεί τη διαδικασία αναζήτησης των αχρεωστήτως καταβληθέντων. Αλλάζει το ποσοστό με το οποίο πραγματοποιείται η παρακράτηση για τις νέες οφειλές που υπάγονται σε αυτή.

Η ημερομηνία που καθορίζει την παρακράτηση

Το βασικό κριτήριο είναι η 6η Ιουλίου 2026.

Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις που περιλαμβάνονται σε εγκύκλιο της Γενικής Διεύθυνσης Κύριας Ασφάλισης, η οποία δημοσιοποιήθηκε στις 13 Οκτωβρίου, ισχύουν δύο διαφορετικά καθεστώτα.

Για τις παλαιές οφειλές που είχαν ήδη καταλογιστεί και παρακρατούνταν πριν από την έναρξη ισχύος του νόμου, εξακολουθεί να εφαρμόζεται παρακράτηση 25%.

Για τις νέες οφειλές που καταλογίζονται μετά την έναρξη ισχύος της ρύθμισης, το ποσοστό περιορίζεται στο 10%.

Η διάκριση αυτή έχει πρακτική σημασία, καθώς η μείωση δεν εφαρμόζεται αυτομάτως σε κάθε συνταξιούχο που σήμερα βλέπει παρακράτηση στη σύνταξή του.

Πόσα χρήματα θα παρακρατούνται κάθε μήνα

Η διαφορά ανάμεσα στα δύο ποσοστά είναι σημαντική.

Ενδεικτικά, για διάφορα ποσά σύνταξης, η παρακράτηση διαμορφώνεται ως εξής:

Οι υπολογισμοί είναι ενδεικτικοί και βασίζονται στην εφαρμογή των δύο ποσοστών επί των ποσών του πίνακα. Δεν αποτυπώνουν άλλες κρατήσεις, φόρους ή ιδιαίτερες περιπτώσεις υπολογισμού.

Για παράδειγμα, σε σύνταξη 1.200 ευρώ, η μηνιαία παρακράτηση 25% αντιστοιχεί σε 300 ευρώ, ενώ με ποσοστό 10% περιορίζεται στα 120 ευρώ.

Η διαφορά φτάνει τα 180 ευρώ τον μήνα.

Πρόκειται για χρήματα που δεν θα παρακρατούνται άμεσα από τη σύνταξη, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι διαγράφεται το υπόλοιπο της οφειλής.

Τι συμβαίνει όταν υπάρχουν παλιές και νέες οφειλές

Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για τους συνταξιούχους που έχουν περισσότερες από μία οφειλές, οι οποίες καταλογίστηκαν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους.

Στην περίπτωση αυτή δεν θα εφαρμόζεται ταυτόχρονα παρακράτηση 25% για την παλιά οφειλή και 10% για τη νέα.

Δηλαδή, δεν θα προκύπτει αθροιστική παρακράτηση 35%.

Αντίθετα, θα τηρείται η χρονική σειρά των οφειλών.

Πρώτα θα εξοφλείται η παλαιότερη οφειλή με το ποσοστό 25% και στη συνέχεια θα αρχίζει η εξόφληση της νεότερης με ποσοστό 10%.

Με τον τρόπο αυτό αποτρέπεται η ταυτόχρονη επιβολή των δύο παρακρατήσεων.

Παράδειγμα με οφειλή 5.000 ευρώ

Ας υποθέσουμε ότι ένας συνταξιούχος λαμβάνει μηνιαία σύνταξη 1.200 ευρώ και ο ΕΦΚΑ έχει καταλογίσει συνολική οφειλή 5.000 ευρώ.

Εάν ολόκληρη η οφειλή καταλογίστηκε μετά την έναρξη ισχύος της νέας διάταξης, η παρακράτηση θα είναι 120 ευρώ τον μήνα.

Εάν είχε καταλογιστεί πριν από την αλλαγή του νόμου, θα εξακολουθούσε να ισχύει η παρακράτηση των 300 ευρώ.

Τι γίνεται όμως εάν από τα 5.000 ευρώ τα 2.500 ευρώ αφορούν παλιά οφειλή και τα υπόλοιπα 2.500 ευρώ νέα;

Στην περίπτωση αυτή, αρχικά θα παρακρατούνται 300 ευρώ τον μήνα για την εξόφληση της παλιάς οφειλής.

Μόλις ολοκληρωθεί η αποπληρωμή της, η παρακράτηση θα μειωθεί στα 120 ευρώ τον μήνα για τη νεότερη οφειλή.

Δεν θα επιβληθεί δηλαδή ταυτόχρονη κράτηση 420 ευρώ.

Μικρότερη κράτηση, αλλά μεγαλύτερος χρόνος αποπληρωμής

Η μείωση της παρακράτησης σημαίνει ότι ο συνταξιούχος θα διατηρεί μεγαλύτερο μέρος της μηνιαίας σύνταξής του.

Από την άλλη πλευρά, εφόσον το συνολικό χρέος παραμένει αμετάβλητο, η εξόφλησή του θα απαιτεί περισσότερο χρόνο.

Για παράδειγμα, μια οφειλή 3.000 ευρώ, με μηνιαία παρακράτηση 300 ευρώ, εξοφλείται σε 10 μήνες.

Με μηνιαία παρακράτηση 120 ευρώ, απαιτούνται 25 μήνες.

Το όφελος της νέας ρύθμισης εντοπίζεται συνεπώς κυρίως στη μικρότερη μηνιαία οικονομική επιβάρυνση και όχι σε αυτόματη μείωση του χρέους.

Πότε παραγράφονται οι απαιτήσεις του ΕΦΚΑ

Ένα ακόμη ζήτημα που ενδιαφέρει τους συνταξιούχους αφορά το χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο ο ΕΦΚΑ μπορεί να αναζητήσει αχρεωστήτως καταβληθείσες παροχές.

Σύμφωνα με το πλαίσιο που περιγράφεται στις σχετικές διευκρινίσεις, για τις συγκεκριμένες απαιτήσεις προβλέπεται εικοσαετής παραγραφή.

Ωστόσο, η ύπαρξη χρονικού περιθωρίου αναζήτησης των ποσών δεν σημαίνει ότι κάθε απαίτηση είναι αυτομάτως νόμιμη και ανεπίδεκτη αμφισβήτησης.

Η νομιμότητα του καταλογισμού μπορεί να εξαρτάται από τα πραγματικά περιστατικά, την αιτία της καταβολής, τη συμπεριφορά του ασφαλισμένου και τις εφαρμοστέες διατάξεις.

Τι ισχύει όταν το λάθος έγινε από τις υπηρεσίες

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση κατά την οποία ο συνταξιούχος εισέπραττε μεγαλύτερα ποσά εξαιτίας σφάλματος της ίδιας της διοίκησης.

Στο δημοσίευμα γίνεται αναφορά στην απόφαση 2137/2024 του Συμβουλίου της Επικρατείας, σε σχέση με την αναζήτηση αχρεωστήτως καταβληθεισών παροχών όταν δεν υπάρχει δόλος του ασφαλισμένου.

Το ζήτημα αυτό χρειάζεται προσεκτική νομική αξιολόγηση ανά περίπτωση.

Δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι κάθε ποσό που καταβλήθηκε από λάθος υπηρεσίας αποκλείεται αυτομάτως να αναζητηθεί.

Σημασία έχουν το ακριβές περιεχόμενο της δικαστικής απόφασης, τα πραγματικά περιστατικά και το νομοθετικό πλαίσιο που εφαρμόζεται.

Οι συνταξιούχοι που αντιμετωπίζουν τέτοια περίπτωση μπορούν να ζητούν αναλυτική ενημέρωση για την αιτία και τη νομική βάση του καταλογισμού.

Τι πρέπει να προσέξουν οι συνταξιούχοι

Όσοι έχουν παρακράτηση λόγω αχρεωστήτως καταβληθεισών παροχών χρειάζεται να γνωρίζουν πότε καταλογίστηκε η οφειλή τους και με ποιο ποσοστό πραγματοποιείται η επιστροφή.

Εάν υπάρχουν περισσότερες οφειλές, είναι σημαντικό να διαπιστώνεται η χρονική σειρά με την οποία εξοφλούνται.

Επίσης, όταν ο καταλογισμός συνδέεται με λανθασμένο υπολογισμό της σύνταξης ή με διοικητικό σφάλμα, πρέπει να εξετάζεται χωριστά εάν η απαίτηση του ΕΦΚΑ είναι νόμιμη.

Η ουσία της νέας ρύθμισης είναι ότι περιορίζει τη μηνιαία παρακράτηση για τις νέες οφειλές, αλλά διατηρεί το προηγούμενο ποσοστό για τις παλιές. Η ημερομηνία καταλογισμού αποτελεί το καθοριστικό στοιχείο για το ποιο καθεστώς εφαρμόζεται σε κάθε συνταξιούχο.