Γεραπετρίτης: «Δεν υπάρχει καμία συνέπεια» από το τουρκολιβυκό – Τότε γιατί η Τουρκία πάλευε επτά χρόνια για την κύρωσή του;

Ο υπουργός Εξωτερικών διαβεβαιώνει ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν πρόκειται να εφαρμοστεί και ότι η Ελλάδα έχει σχέδιο. Η Βουλή της ανατολικής Λιβύης, όμως, ανέτρεψε την προηγούμενη θέση της και ενέκρινε τη συμφωνία. Η νομική ακυρότητα που επικαλείται η Αθήνα και η διπλωματική σημασία της εξέλιξης είναι δύο διαφορετικά ζητήματα που απαιτούν ξεχωριστές απαντήσεις.

Επτά χρόνια προσπαθούσε η Τουρκία – Και τώρα μας λένε ότι δεν άλλαξε τίποτα

Η πρώτη αντίδραση του Γιώργου Γεραπετρίτη στην κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης ήταν κατηγορηματική.

«Δεν υπάρχει καμία συνέπεια. Το μνημόνιο δεν πρόκειται να εφαρμοστεί, γιατί δεν παράγει έννομα αποτελέσματα».

Ο υπουργός Εξωτερικών επιχείρησε έτσι να διαχωρίσει τη νομική ισχύ της συμφωνίας από τη νέα κοινοβουλευτική απόφαση.

Η θέση αυτή αποτελεί τη σταθερή ελληνική επιχειρηματολογία απέναντι στο μνημόνιο του 2019.

Υπάρχει, όμως, ένα ερώτημα που προκύπτει από τις ίδιες τις δηλώσεις του υπουργού.

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης αναγνώρισε ότι η Τουρκία κατέβαλε συστηματική προσπάθεια επί επτά χρόνια για να εξασφαλίσει την έγκριση του μνημονίου από το λιβυκό κοινοβούλιο.

Και τελικά την εξασφάλισε.

Αν η συγκεκριμένη εξέλιξη δεν έχει απολύτως καμία συνέπεια, γιατί αποτελούσε επί τόσα χρόνια στόχο της τουρκικής διπλωματίας;

Η απάντηση δεν βρίσκεται αναγκαστικά στο διεθνές δίκαιο.

Βρίσκεται και στην πολιτική σημασία της απόφασης.

Γιατί μια συμφωνία μπορεί να αμφισβητείται νομικά από τρίτα κράτη και ταυτόχρονα να αξιοποιείται πολιτικά από εκείνους που την υποστηρίζουν.

Η μεγάλη μεταστροφή της ανατολικής Λιβύης

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο υπογράφηκε το 2019 από την Τουρκία και την τότε κυβέρνηση της Τρίπολης.

Η Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης το είχε απορρίψει το 2020.

Μάλιστα, είχε προχωρήσει και σε απόφαση διακοπής των πολιτικών σχέσεων με την Άγκυρα.

Στις 20 Οκτωβρίου 2026 συνέβη το αντίθετο.

Η ίδια Βουλή ενέκρινε ομόφωνα το μνημόνιο και ανακάλεσε τις προηγούμενες αποφάσεις της.

Πρόκειται για συγκεκριμένη μεταβολή της λιβυκής πολιτικής στάσης.

Η εξέλιξη επιβεβαιώνεται από την ανακοίνωση της ίδιας της λιβυκής Βουλής. <Cite refs={[“turn971566search0″,”turn971566news24”]}/>

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα έχασε αυτομάτως κυριαρχικά δικαιώματα.

Δεν σημαίνει επίσης ότι η Τουρκία απέκτησε δικαιώματα εις βάρος τρίτων κρατών απλώς επειδή η συμφωνία εγκρίθηκε από τη λιβυκή Βουλή.

Σημαίνει όμως ότι ένα σημαντικό πολιτικό εμπόδιο στην τουρκική στρατηγική έχει απομακρυνθεί.

Και αυτό είναι γεγονός που αξίζει διπλωματική αξιολόγηση.

«Δεν ήταν στο χέρι της Ελλάδας να το αποτρέψει»

Ο υπουργός Εξωτερικών ρωτήθηκε αν η Αθήνα μπορούσε να αποτρέψει την κύρωση.

Η απάντησή του ήταν σαφής:

«Δεν ήταν στο χέρι της Ελλάδας να το αποτρέψει».

Πράγματι, η Ελλάδα δεν μπορεί να επιβάλλει σε ένα ξένο κοινοβούλιο πώς θα ψηφίσει.

Ούτε μπορεί να ελέγχει τις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις στη Λιβύη.

Αυτό, όμως, δεν εξαντλεί τη συζήτηση.

Η εξωτερική πολιτική δεν αξιολογείται αποκλειστικά με βάση το αν μια χώρα διαθέτει δικαίωμα βέτο στις αποφάσεις ενός άλλου κράτους.

Αξιολογείται και από την ικανότητά της να διαμορφώνει σχέσεις, να επηρεάζει συσχετισμούς και να προβλέπει εξελίξεις.

Η ανατολική Λιβύη είχε προηγουμένως αντιταχθεί στη συμφωνία με την Τουρκία.

Σήμερα την εγκρίνει.

Το εύλογο ερώτημα είναι ποιες αλλαγές οδήγησαν σε αυτή τη μεταστροφή και πώς τις αντιμετώπισε η ελληνική διπλωματία.

Ο υπουργός μπορεί να υποστηρίζει ότι η κύρωση δεν μπορούσε να αποτραπεί.

Η κοινωνία, όμως, δικαιούται να γνωρίζει ποια διπλωματικά περιθώρια υπήρχαν και πώς αξιοποιήθηκαν.

Άλλο νομική ακυρότητα, άλλο διπλωματική επιρροή

Η ελληνική θέση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο στηρίζεται στο επιχείρημα ότι παραγνωρίζει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες και δεν συνάδει με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.

Η Τουρκία προβάλλει διαφορετική ερμηνεία των θαλάσσιων δικαιωμάτων και δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η νομική διαφορά είναι υπαρκτή.

Όμως η κύρωση του μνημονίου δημιουργεί και ένα ξεχωριστό διπλωματικό ζήτημα.

Η Τουρκία μπορεί να αξιοποιήσει την απόφαση ως ένδειξη ενίσχυσης της συνεργασίας της με τη λιβυκή πλευρά.

Η Ελλάδα, αντίστοιχα, καλείται να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις αυτής της προσέγγισης.

Δεν είναι συνεπώς αρκετό να διαπιστώνεται ότι η κύρωση δεν μεταβάλλει τα ελληνικά δικαιώματα.

Χρειάζεται να εξηγείται και τι σημαίνει για τις περιφερειακές ισορροπίες.

Η ευρωπαϊκή στήριξη και το ερώτημα των αποτελεσμάτων

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης διαβεβαίωσε ότι η Ελλάδα έχει ήδη κινητοποιήσει ευρωπαϊκούς μηχανισμούς και ότι θα ακολουθήσουν νέες δηλώσεις υποστήριξης.

Η ευρωπαϊκή διάσταση είναι σημαντική.

Η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να θέτει τα ζητήματα αυτά στους ευρωπαϊκούς θεσμούς και να επιδιώκει κοινές τοποθετήσεις.

Η πολιτική στήριξη των εταίρων, όμως, χρειάζεται να εξεταστεί και ως προς την πρακτική της αποτελεσματικότητα.

Ποιες συγκεκριμένες ενέργειες μπορούν να αναληφθούν;

Πώς θα αντιμετωπιστούν ενδεχόμενες κινήσεις που θα στηρίζονται στο μνημόνιο;

Και ποια διπλωματικά εργαλεία διαθέτει η Αθήνα πέρα από τις δηλώσεις καταδίκης;

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη εκφράσει αντιρρήσεις για το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Παρά ταύτα, η Βουλή της ανατολικής Λιβύης προχώρησε στην έγκρισή του.

Αυτή η διαπίστωση δεν ακυρώνει την αξία της ευρωπαϊκής στήριξης.

Δείχνει, όμως, ότι η διπλωματική προσπάθεια πρέπει να συνεχιστεί και σε πρακτικό επίπεδο.

Τα χωρικά ύδατα και η υπόσχεση χωρίς χρονοδιάγραμμα

Ο υπουργός Εξωτερικών επανέλαβε ότι η Ελλάδα θα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα με τον τρόπο και στον χρόνο που θα επιλέξει.

Η διατύπωση αυτή υπογραμμίζει ότι η κυβέρνηση διατηρεί την απόφαση στον δικό της σχεδιασμό.

Δεν προσδιορίζει, ωστόσο, πότε θα ληφθεί μια τέτοια απόφαση ή ποιες προϋποθέσεις πρέπει να πληρούνται.

Η επέκταση των χωρικών υδάτων αποτελεί κυριαρχικό δικαίωμα που προβλέπεται από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, έως το όριο των 12 ναυτικών μιλίων.

Η άσκησή του στην Ανατολική Μεσόγειο συνδέεται με σύνθετες γεωγραφικές και διπλωματικές παραμέτρους.

Επομένως, δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως απλή τεχνική διαδικασία.

Αλλά ούτε αρκεί μια γενική διαβεβαίωση ότι θα γίνει κάποτε.

Η κυβέρνηση καλείται να εξηγήσει ποια είναι η στρατηγική της και πώς συνδέεται με τις νέες εξελίξεις.

Το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου και η τουρκική απαίτηση για ενημέρωση

Ένα δεύτερο σημαντικό θέμα της συνέντευξης ήταν η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε ότι η Άγκυρα ζητά γραπτή ενημέρωση για τις έρευνες στη θάλασσα, με αναφορά στις περιοχές και στις συντεταγμένες.

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης υπογράμμισε ότι η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα από την οποία θα ζητηθεί άδεια για το έργο.

Παράλληλα, έκανε διάκριση ανάμεσα στην απλή ενημέρωση και στην αδειοδοτική διαδικασία.

Αυτή η διάκριση έχει ουσιαστική σημασία.

Μια ενημέρωση για λόγους ναυσιπλοΐας ή ασφάλειας δεν ταυτίζεται κατ’ ανάγκη με την αναγνώριση δικαιώματος έγκρισης από άλλο κράτος.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι να μην υπάρξει σύγχυση ανάμεσα στις δύο διαδικασίες.

Το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης έχει αντιμετωπίσει καθυστερήσεις που συνδέονται και με τις ελληνοτουρκικές θαλάσσιες διαφωνίες. <Cite refs={[“turn971566news27”]}/>

Γι’ αυτό και η ουσιαστική πρόοδος των ερευνών θα αποτελέσει σημαντικό δείκτη για την πρακτική εφαρμογή της κυβερνητικής στρατηγικής.

Η επίθεση στον Σαμαρά και το δικαίωμα στην κριτική

Ο υπουργός Εξωτερικών απάντησε και στον Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος έχει ασκήσει έντονη κριτική στους κυβερνητικούς χειρισμούς.

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης τού καταλόγισε «βαθύτατη μισαλλοδοξία» και αμφισβήτησε τον τρόπο με τον οποίο διατυπώνει τις επικρίσεις του.

Η χρήση τέτοιων χαρακτηρισμών μεταφέρει, όμως, τη συζήτηση από το περιεχόμενο της κριτικής στο πρόσωπο που την ασκεί.

Ο Αντώνης Σαμαράς μπορεί να κριθεί για τις δικές του επιλογές στην εξωτερική πολιτική.

Μπορεί επίσης να κληθεί να εξηγήσει ποια εναλλακτική στρατηγική προτείνει σήμερα.

Αλλά και ο σημερινός υπουργός Εξωτερικών οφείλει να απαντά στα συγκεκριμένα ζητήματα που τίθενται.

Ο χαρακτηρισμός μιας εξέλιξης ως «εθνικής ήττας» είναι μια πολιτική αξιολόγηση που χρειάζεται τεκμηρίωση.

Αντίστοιχα, και η πλήρης απόρριψη κάθε αρνητικής συνέπειας χρειάζεται εξήγηση.

Ο δημόσιος διάλογος ωφελείται περισσότερο από αυτή την αντιπαράθεση επιχειρημάτων παρά από την ανταλλαγή προσωπικών χαρακτηρισμών.

Η κρίσιμη διαφορά ανάμεσα στη διαβεβαίωση και στο αποτέλεσμα

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης δηλώνει ότι η Ελλάδα έχει σχέδιο, συμμαχίες και ισχυρή διεθνή παρουσία.

Αυτές οι διαβεβαιώσεις αποτελούν τη θέση της κυβέρνησης.

Η αποτελεσματικότητά τους, όμως, θα αξιολογηθεί από τις εξελίξεις.

Από το πώς θα κινηθεί η Λιβύη μετά την κύρωση.

Από το αν η Τουρκία θα επιχειρήσει να αξιοποιήσει τη συμφωνία σε συγκεκριμένες δραστηριότητες.

Από την πρόοδο των ελληνικών ενεργειακών σχεδίων.

Από τη λειτουργία της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου.

Και από το περιεχόμενο της ευρωπαϊκής και περιφερειακής διπλωματικής κινητοποίησης.

Η κύρωση του μνημονίου δεν αποδεικνύει αυτομάτως μια συνολική ελληνική διπλωματική αποτυχία.

Αλλά δεν είναι επίσης πειστικό να αντιμετωπίζεται η αλλαγή στάσης ενός ολόκληρου κοινοβουλίου σαν να μην έχει καμία πολιτική σημασία.

Η Ελλάδα μπορεί να έχει ισχυρά νομικά επιχειρήματα και ταυτόχρονα να βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δυσμενή διπλωματική μεταβολή.

Οι δύο διαπιστώσεις δεν αλληλοαναιρούνται.

Το ζητούμενο είναι να παρουσιαστεί συγκεκριμένα πώς θα αντιμετωπιστεί η δεύτερη, με βάση την πρώτη.

Γιατί το ερώτημα δεν είναι μόνο αν το τουρκολιβυκό μνημόνιο μπορεί να δημιουργήσει νόμιμα δικαιώματα εις βάρος της Ελλάδας.

Είναι και πώς θα εμποδιστεί η αξιοποίησή του για τη δημιουργία πρακτικών τετελεσμένων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σε αυτό θα κριθεί η αποτελεσματικότητα του κυβερνητικού σχεδιασμού.