Χρήστος Κηπουρός κατά Μητσοτάκη για το τουρκολιβυκό: «Δώσαμε δωρεάν προβολή στον τουρκικό φιόγκο»

Σφοδρή κριτική στους χειρισμούς της ελληνικής πλευράς κατά την παρουσίαση του τουρκολιβυκού μνημονίου στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ασκεί ο πρώην βουλευτής Έβρου του ΠΑΣΟΚ, Χρήστος Κηπουρός, με άρθρο του στο Geopolitico.gr.

Ο Χρήστος Κηπουρός, ο οποίος έχει ασχοληθεί επί δεκαετίες με ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και γεωοικονομίας, αμφισβητεί την επιλογή των χαρτογραφικών στοιχείων που χρησιμοποιήθηκαν κατά την παρέμβαση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.

Υποστηρίζει ότι η Αθήνα παρέλειψε να αξιοποιήσει τρεις χάρτες που ο ίδιος θεωρεί σημαντικούς για την ελληνική επιχειρηματολογία, ενώ αντίθετα επέλεξε να παρουσιάσει σχεδιάγραμμα στο οποίο αποτυπώνονται οι τουρκικές διεκδικήσεις.

Ο πρώην βουλευτής χρησιμοποιεί ιδιαίτερα αιχμηρή γλώσσα, κάνοντας λόγο για έναν τουρκικό «φιόγκο» που απέκτησε, κατά την εκτίμησή του, ανεπιθύμητη διεθνή προβολή.

Παράλληλα, επαναφέρει την πρότασή του για προσφυγή στη διεθνή δικαιοσύνη, ενώ επικρίνει συνολικά το ελληνικό πολιτικό σύστημα για τη μη αξιοποίηση χαρτογραφικών στοιχείων που ο ίδιος επικαλείται.

Ο Χρήστος Κηπουρός διετέλεσε βουλευτής Έβρου του ΠΑΣΟΚ κατά τις κοινοβουλευτικές περιόδους που ξεκίνησαν το 1993 και το 1996. Έχει συγγράψει βιβλία για τη Θράκη και ζητήματα πολιτικής, ενώ τα τελευταία χρόνια έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με τη γεωοικονομία.

Η συνέχεια του ρεπορτάζ αναλύει τις συγκεκριμένες αιτιάσεις του για τον Χάρτη της Σεβίλλης, τον χάρτη που αποδίδει στον ΟΗΕ, τη χαρτογράφηση της Ελληνικής Τάφρου και την απουσία της συμφωνίας Ελλάδας–Αιγύπτου από την παρουσίαση.

Τουρκολιβυκό: Σκληρή κριτική για τον χάρτη Μητσοτάκη στον ΟΗΕ – Οι «τρεις χάρτες» που, σύμφωνα με τον αρθρογράφο, αγνοήθηκαν

Έντονη κριτική στην παρουσίαση της ελληνικής επιχειρηματολογίας κατά του τουρκολιβυκού μνημονίου στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ασκεί αρθρογράφος, υποστηρίζοντας ότι η ελληνική πλευρά δεν αξιοποίησε χαρτογραφικά στοιχεία που θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικά για την υπεράσπιση των θαλάσσιων δικαιωμάτων της χώρας. Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρίσκονται ο Χάρτης της Σεβίλλης, ένας χάρτης που αποδίδει στον ΟΗΕ με ημερομηνία 20 Δεκεμβρίου 2019 και η χαρτογράφηση της Ελληνικής Τάφρου από την IMMA.

Η παρουσίαση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ιδιαίτερα επικριτικής παρέμβασης για τις επιλογές της ελληνικής διπλωματίας.

Ο συντάκτης του κειμένου υποστηρίζει ότι η καταγγελία μιας συμφωνίας που η Ελλάδα θεωρεί παράνομη δεν αρκεί να βασίζεται σε προφορικά επιχειρήματα, αλλά χρειάζεται να συνοδεύεται από συγκεκριμένα έγγραφα και χάρτες.

Κατά την άποψή του, η ελληνική αντιπροσωπεία δεν αξιοποίησε τρία χαρτογραφικά στοιχεία τα οποία ο ίδιος θεωρεί καθοριστικά για την προβολή των ελληνικών θέσεων.

Παράλληλα, ασκεί κριτική στον χάρτη που παρουσιάστηκε κατά την παρέμβαση του πρωθυπουργού, υποστηρίζοντας ότι η απεικόνιση των τουρκικών διεκδικήσεων λειτούργησε τελικά προς όφελος της Άγκυρας.

Οι τρεις χάρτες που επικαλείται

Στην παρέμβασή του, ο αρθρογράφος αναφέρεται σε τρεις διαφορετικές χαρτογραφικές αποτυπώσεις.

Πρώτον, στον λεγόμενο Χάρτη της Σεβίλλης, τον οποίο συνδέει με την εφαρμογή των κανόνων του Δικαίου της Θάλασσας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Δεύτερον, σε χάρτη με ημερομηνία 20 Δεκεμβρίου 2019, τον οποίο αποδίδει σε υπηρεσία του ΟΗΕ και χαρακτηρίζει ακριβές αντίγραφο του Χάρτη της Σεβίλλης.

Τρίτον, σε χαρτογράφηση της Ελληνικής Τάφρου που συνδέει με τις Important Marine Mammal Areas (IMMA), δηλαδή τις περιοχές ιδιαίτερης σημασίας για τα θαλάσσια θηλαστικά.

Κατά τον συντάκτη, η συνδυαστική αξιοποίηση αυτών των χαρτών θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά την ελληνική παρουσίαση.

Η θέση αυτή αποτελεί αξιολόγηση του αρθρογράφου. Η ύπαρξη ενός χάρτη, ακόμη και όταν συνδέεται με διεθνή οργανισμό ή επιστημονική πρωτοβουλία, δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι αποτελεί δεσμευτική διεθνή οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

«Δωρεάν προβολή» των τουρκικών διεκδικήσεων

Ιδιαίτερα αιχμηρός είναι ο συντάκτης απέναντι στο χαρτογραφικό υλικό που, όπως αναφέρει, επέλεξε η ελληνική πλευρά.

Περιγράφει μια γκρίζα σκιασμένη ζώνη, η οποία αποτυπώνει τις διεκδικήσεις της Άγκυρας, και την παρομοιάζει με «φιόγκο» ή «κουρτινάκι».

Κατά την εκτίμησή του, η προβολή αυτής της απεικόνισης μέσα στην αίθουσα του Συμβουλίου Ασφαλείας προσέφερε ανεπιθύμητη δημοσιότητα στην τουρκική χαρτογραφική προσέγγιση.

Ο ίδιος θεωρεί ότι η ελληνική παρουσίαση θα έπρεπε να επικεντρώνεται περισσότερο στις θαλάσσιες ζώνες που διεκδικεί η Ελλάδα βάσει της δικής της ερμηνείας του Διεθνούς Δικαίου.

Η κριτική του αφορά επομένως όχι μόνο το περιεχόμενο της πρωθυπουργικής παρέμβασης, αλλά και τον τρόπο οπτικής παρουσίασης των ελληνικών θέσεων.

Η αναφορά στη συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου

Ένα ακόμη σημείο της παρέμβασης αφορά τη συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ που υπέγραψαν Ελλάδα και Αίγυπτος το 2020.

Ο αρθρογράφος υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη συμφωνία δεν αποτυπώθηκε στον χάρτη που χρησιμοποιήθηκε κατά την παρουσίαση.

Κατά την άποψή του, η απουσία αυτή αποτελεί σημαντική παράλειψη, καθώς η συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου είναι ένα υπαρκτό διμερές νομικό και διπλωματικό δεδομένο στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η σχετική παρατήρηση επικεντρώνεται στη δυνατότητα της Αθήνας να παρουσιάζει όχι μόνο τις αντιρρήσεις της στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, αλλά και τις συμφωνίες που έχει ήδη συνάψει με γειτονικά κράτη.

Η Ελληνική Τάφρος και το περιβαλλοντικό επιχείρημα

Ξεχωριστή θέση στο κείμενο καταλαμβάνει η Ελληνική Τάφρος, η θαλάσσια περιοχή που εκτείνεται κατά μήκος τμημάτων του Ιονίου και νότια της ελληνικής ηπειρωτικής και νησιωτικής επικράτειας.

Ο αρθρογράφος επικαλείται τη σημασία της περιοχής για τους πληθυσμούς θαλάσσιων θηλαστικών και ειδικότερα για τους φυσητήρες.

Συνδέει τη χαρτογράφηση της περιοχής με την ανάγκη να προβληθεί πληρέστερα η γεωγραφική και περιβαλλοντική πραγματικότητα της Ανατολικής Μεσογείου.

Ωστόσο, η επιστημονική αναγνώριση μιας περιοχής ως σημαντικού οικοτόπου δεν καθορίζει από μόνη της την κυριαρχία ή τα θαλάσσια σύνορα των κρατών.

Η περιβαλλοντική χαρτογράφηση και η νομική οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών εξυπηρετούν διαφορετικούς σκοπούς.

Κριτική και στο ελληνικό πολιτικό σύστημα

Η παρέμβαση δεν περιορίζεται στην κυβέρνηση ή στο υπουργείο Εξωτερικών.

Ο συντάκτης ασκεί κριτική συνολικά στο πολιτικό σύστημα, υποστηρίζοντας ότι δεν έχει αναδείξει επαρκώς τα χαρτογραφικά στοιχεία που ο ίδιος θεωρεί σημαντικά.

Αναφέρεται, μάλιστα, στην απουσία ουσιαστικής κοινοβουλευτικής συζήτησης για τον χάρτη που αποδίδει στον ΟΗΕ, κάνοντας λόγο για διαχρονική αδυναμία αξιοποίησης των διαθέσιμων επιχειρημάτων.

Η θέση αυτή αποτελεί πολιτική αξιολόγηση, ενώ ο ισχυρισμός ότι το συγκεκριμένο ζήτημα δεν έχει συζητηθεί ποτέ στη Βουλή χρειάζεται έλεγχο στα κοινοβουλευτικά πρακτικά.

Η πρόταση για προσφυγή στη διεθνή δικαιοσύνη

Ο αρθρογράφος επαναφέρει επίσης πρόταση που, όπως αναφέρει, έχει διατυπώσει εδώ και καιρό: την προσφυγή σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο.

Υποστηρίζει ότι μετά την παρέμβαση του πρωθυπουργού στο Συμβούλιο Ασφαλείας, η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη πιο επιτακτική.

Θεωρεί ότι οι χάρτες που επικαλείται θα μπορούσαν να ενισχύσουν σημαντικά την ελληνική επιχειρηματολογία.

Η διεθνής δικαστική επίλυση μιας διαφοράς θαλάσσιας οριοθέτησης, ωστόσο, προϋποθέτει την ύπαρξη αρμοδιότητας του αντίστοιχου οργάνου, σύμφωνα με τους εφαρμοστέους κανόνες.

Επιπλέον, η αποδεικτική σημασία κάθε χάρτη εξαρτάται από την προέλευση, το περιεχόμενο και τη νομική του ιδιότητα.

Το ερώτημα για την ελληνική διπλωματική στρατηγική

Η συγκεκριμένη παρέμβαση αναδεικνύει μια ευρύτερη συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα παρουσιάζει διεθνώς τις θέσεις της σχετικά με το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Ο αρθρογράφος θεωρεί ότι η ελληνική διπλωματία δεν αξιοποιεί επαρκώς τα χαρτογραφικά και νομικά στοιχεία που έχει στη διάθεσή της.

Η κριτική του επικεντρώνεται στην επιλογή του υλικού που παρουσιάστηκε στον ΟΗΕ, στη μη προβολή συγκεκριμένων χαρτών και στην ανάγκη προσφυγής στη διεθνή δικαιοσύνη.

Το βασικό ερώτημα που θέτει είναι εάν η ελληνική πλευρά χρησιμοποιεί όλα τα διαθέσιμα μέσα για να υποστηρίξει τις θέσεις της απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Η απάντηση απαιτεί διάκριση ανάμεσα στη χαρτογραφική αποτύπωση, την επιστημονική τεκμηρίωση και τα νομικά δεσμευτικά στοιχεία μιας διεθνούς θαλάσσιας οριοθέτησης.