Μια σημαντική εξέλιξη για περίπου 450.000 συνταξιούχους καταγράφεται στο Ελεγκτικό Συνέδριο, καθώς ο γενικός επίτροπος Επικρατείας Γεώργιος Βοΐλης τάχθηκε υπέρ της αλλαγής στον τρόπο υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ). Η τοποθέτησή του ανοίγει τη συζήτηση για δικαιότερες κρατήσεις στις συντάξεις, ενώ αφήνει υπό προϋποθέσεις περιθώριο διεκδίκησης αναδρομικών.
Η υπόθεση εξετάζεται από τη μείζονα διευρυμένη Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο πλαίσιο πιλοτικής δίκης που αφορά τη συνταγματικότητα του σημερινού τρόπου παρακράτησης της εισφοράς.
Η απόφαση του Ανώτατου Δημοσιονομικού Δικαστηρίου αναμένεται τους πρώτους μήνες του 2027 και ενδέχεται να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται η ΕΑΣ για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους.
Τι πρότεινε ο γενικός επίτροπος Επικρατείας
Ο Γεώργιος Βοΐλης υποστήριξε ότι το ισχύον σύστημα χρειάζεται αναμόρφωση, ώστε η εισφορά να υπολογίζεται με περισσότερο αναλογικό τρόπο.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε:
«Επιβάλλεται κατά τη γνώμη μου κατ’ εφαρμογή των συνταγματικών αρχών αναδιάταξη, αναμόρφωση της ΕΑΣ, ώστε αυτή να γίνει πιο ίση, πιο αναλογική και εν τέλει πιο δίκαιη».
Η πρότασή του προβλέπει να επεκταθεί σε όλους τους συνταξιούχους το απαλλασσόμενο ποσό των 1.400 ή 1.468 ευρώ και οι διαφορετικοί συντελεστές να εφαρμόζονται ανά κλιμάκιο σύνταξης.
Πρόκειται για διαφορετική προσέγγιση από το σημερινό σύστημα, στο οποίο ο συντελεστής της εισφοράς εφαρμόζεται επί του συνολικού ποσού της σύνταξης που υπάγεται στην κράτηση.
Πού βρίσκεται η διαφορά στον υπολογισμό της ΕΑΣ
Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων επιβάλλεται στις συντάξεις που υπερβαίνουν το όριο των 1.468 ευρώ, με συντελεστές που κυμαίνονται από 3% έως 14%, ανάλογα με το ύψος της σύνταξης.
Το κρίσιμο ερώτημα που καλείται να απαντήσει το Ελεγκτικό Συνέδριο είναι εάν ο συντελεστής πρέπει να εξακολουθήσει να εφαρμόζεται στο συνολικό ποσό της σύνταξης ή μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το απαλλασσόμενο όριο, με κλιμακωτή εφαρμογή των συντελεστών.
Αυτή ακριβώς η διαφορά μπορεί να οδηγήσει σε μικρότερες μηνιαίες κρατήσεις για όσους συνταξιούχους υπάγονται στην ΕΑΣ.
Παράδειγμα: Πώς μπορεί να αλλάξει η κράτηση
Για να γίνει κατανοητή η διαφορά, ας εξετάσουμε ένα απλουστευμένο παράδειγμα σύνταξης 1.600 ευρώ, με υποθετική εφαρμογή συντελεστή 3%.
| Υπολογισμός | Ποσό |
|---|---|
| Μηνιαία σύνταξη | 1.600 € |
| Κράτηση 3% επί ολόκληρης της σύνταξης | 48 € |
| Ποσό πάνω από το όριο των 1.468 € | 132 € |
| Κράτηση 3% μόνο στο υπερβάλλον ποσό | 3,96 € |
| Ενδεικτική διαφορά | 44,04 € |
Το παράδειγμα είναι αποκλειστικά επεξηγηματικό και δεν αποτελεί υπολογισμό πραγματικής μελλοντικής κράτησης. Η τελική επιβάρυνση θα εξαρτηθεί από το μοντέλο που ενδεχομένως υιοθετηθεί, τους συντελεστές ανά κλιμάκιο και τις ειδικές ρυθμίσεις που θα εφαρμοστούν.
Αναδρομικά: Ποιοι ενδέχεται να έχουν δικαίωμα διεκδίκησης
Ένα δεύτερο ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα αφορά τις πιθανές επιστροφές χρημάτων από προηγούμενες κρατήσεις.
Ο γενικός επίτροπος Επικρατείας άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο αναδρομικών, εφόσον ο ισχύων τρόπος υπολογισμού της ΕΑΣ κριθεί αντισυνταγματικός.
Ωστόσο, η τοποθέτησή του συνδέει τη δυνατότητα αυτή με τους συνταξιούχους που έχουν ήδη προσφύγει στη Δικαιοσύνη.
Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και αν υπάρξει θετική δικαστική απόφαση για την αλλαγή του υπολογισμού, δεν προκύπτει αυτομάτως ότι θα καταβληθούν αναδρομικά σε όλους τους συνταξιούχους που επιβαρύνονται με την εισφορά.
Το εάν θα υπάρξουν επιστροφές, ποιες περιόδους θα αφορούν και ποιοι θα δικαιούνται να τις διεκδικήσουν θα εξαρτηθεί από το περιεχόμενο της τελικής δικαστικής απόφασης και το εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο.
Η δημοσιονομική διάσταση της υπόθεσης
Ο Γεώργιος Βοΐλης αναγνώρισε την ανάγκη διόρθωσης του τρόπου υπολογισμού της εισφοράς, επισημαίνοντας παράλληλα ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη οι οικονομικές επιπτώσεις για το ασφαλιστικό σύστημα.
Όπως σημείωσε:
«Ναι στη διόρθωση μιας άδικης ρύθμισης που υπάρχει στην ΕΑΣ με το ισχύον νομικό καθεστώς, όχι όμως διακινδύνευση ανατροπής δημοσιονομικής ισορροπίας του ΕΦΚΑ και των άλλων ταμείων από μία δυσβάσταχτη επιβάρυνση».
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αναδεικνύει δύο διαφορετικές πλευρές της υπόθεσης: την ανάγκη αναλογικότερης επιβάρυνσης των συνταξιούχων και την προστασία της χρηματοδοτικής ισορροπίας του ασφαλιστικού συστήματος.
Ποιος προσέφυγε στο Ελεγκτικό Συνέδριο
Η πιλοτική δίκη ξεκίνησε έπειτα από προσφυγή του πρώην προέδρου του Ελεγκτικού Συνεδρίου Νίκου Αγγελάρα, ο οποίος ζήτησε αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ.
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή το δικαστήριο καλείται να εξετάσει ένα ζήτημα που επηρεάζει μεγάλο αριθμό συνταξιούχων και αφορά την εφαρμογή συνταγματικών αρχών στην επιβολή ασφαλιστικών κρατήσεων.
Τι πρέπει να γνωρίζουν τώρα οι συνταξιούχοι
Η θετική τοποθέτηση του γενικού επιτρόπου Επικρατείας αποτελεί σημαντική εξέλιξη, δεν ισοδυναμεί όμως με δικαστική απόφαση.
Η εισήγησή του δεν δεσμεύει την Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Μέχρι να εκδοθεί η απόφαση, δεν έχει οριστικοποιηθεί αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της εισφοράς ούτε έχει εγκριθεί γενικευμένη επιστροφή αναδρομικών.
Για όσους εξετάζουν τη δυνατότητα δικαστικής διεκδίκησης, έχει σημασία η εξατομικευμένη νομική αξιολόγηση, ιδίως ως προς τις προθεσμίες και τις προϋποθέσεις άσκησης των σχετικών δικαιωμάτων.
Η απόφαση που αναμένουν 450.000 συνταξιούχοι
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στην απόφαση της μείζονος διευρυμένης Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία, σύμφωνα με το δημοσίευμα, αναμένεται μέσα στους πρώτους μήνες του 2027.
Εάν υιοθετηθεί η προσέγγιση για κλιμακωτή επιβολή της ΕΑΣ και προστασία του απαλλασσόμενου ποσού, θα μπορούσε να προκύψει ουσιαστική αλλαγή στον τρόπο παρακράτησης της εισφοράς.
Για περίπου 450.000 συνταξιούχους, το κρίσιμο ζητούμενο είναι πλέον εάν η θετική εισήγηση θα μετατραπεί σε δεσμευτική δικαστική κρίση και ποιες συνέπειες θα έχει αυτή στις μελλοντικές κρατήσεις και στις πιθανές διεκδικήσεις αναδρομικών.
