Μητσοτάκης: Τους ζήτησε να αφήσουν τον σταυρό και να δουλέψουν – Κάποιοι υπουργοί φαίνεται πως άφησαν και τα δύο!

Ένα γνώριμο πρόβλημα για τον Κυριάκο Μητσοτάκη επανέρχεται στο προσκήνιο: η απροθυμία ορισμένων υπουργών να βγουν μπροστά, να υπερασπιστούν δύσκολες κυβερνητικές επιλογές και να αναλάβουν το πολιτικό κόστος που αναλογεί στις αρμοδιότητές τους. Μόνο που αυτή τη φορά η κατάσταση αποκτά και μια ιδιαίτερα ειρωνική διάσταση.

Ο πρωθυπουργός φέρεται να ζήτησε πρόσφατα από τα μέλη της κυβέρνησης να περιορίσουν την ενασχόλησή τους με τον σταυρό προτίμησης και την προσωπική προεκλογική τους προετοιμασία, δίνοντας μεγαλύτερη βαρύτητα στο κυβερνητικό έργο.

Η προτροπή ήταν σαφής: λιγότερη προεκλογική δραστηριότητα, περισσότερη δουλειά στα υπουργεία.

Μόνο που, σύμφωνα με την κριτική που διατυπώνεται, ορισμένοι υπουργοί μοιάζουν να έχουν υιοθετήσει μια μάλλον βολική ερμηνεία της πρωθυπουργικής οδηγίας.

Περιορίζουν την προεκλογική τους έκθεση, αλλά δεν δείχνουν την ίδια προθυμία να αναλάβουν δημόσια την υπεράσπιση της κυβερνητικής πολιτικής.

Οι υπουργοί που αποφεύγουν τα δύσκολα

Το πρόβλημα δεν είναι καινούργιο.

Σε περιόδους έντονης πολιτικής πίεσης, όταν η κυβέρνηση καλείται να απαντήσει για αποφάσεις που προκαλούν αντιδράσεις, η δημόσια παρουσία των αρμόδιων υπουργών αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Αυτοί είναι που οφείλουν να εξηγούν τις κυβερνητικές επιλογές, να απαντούν στην κριτική και να αναλαμβάνουν την ευθύνη για τις πολιτικές που εφαρμόζονται.

Ωστόσο, η εικόνα που περιγράφεται είναι διαφορετική.

Ορισμένοι υπουργοί εμφανίζονται απρόθυμοι να συμμετάσχουν σε απαιτητικές τηλεοπτικές συζητήσεις, ιδιαίτερα όταν η επικαιρότητα περιλαμβάνει δυσάρεστα ζητήματα για την κυβέρνηση.

Και έτσι, η πολιτική αντιπαράθεση καταλήγει συχνά να συγκεντρώνεται γύρω από τον ίδιο τον πρωθυπουργό.

Η παράδοξη συνέπεια της πρωθυπουργικής οδηγίας

Η σύσταση του Κυριάκου Μητσοτάκη είχε μια συγκεκριμένη πολιτική λογική.

Καθώς πλησιάζει η επόμενη εκλογική αναμέτρηση, η κυβέρνηση χρειάζεται υπουργούς που θα δίνουν προτεραιότητα στις αρμοδιότητές τους και όχι αποκλειστικά στην προσωπική τους εκλογική επιβίωση.

Όμως η κριτική που διατυπώνεται αναδεικνύει μια αντίφαση.

Η απομάκρυνση από την προεκλογική δραστηριότητα δεν σημαίνει και απομάκρυνση από τη δημόσια πολιτική ευθύνη.

Ένας υπουργός μπορεί να περιορίσει τις προσωπικές περιοδείες και τις εκδηλώσεις για τον σταυρό προτίμησης, αλλά εξακολουθεί να έχει την υποχρέωση να εξηγεί τις αποφάσεις του υπουργείου του.

Διότι άλλο πράγμα είναι να μη λειτουργεί ένας υπουργός ως υποψήφιος βουλευτής σε μόνιμη προεκλογική περίοδο και άλλο να απουσιάζει όταν χρειάζεται να υπερασπιστεί την πολιτική που ο ίδιος εφαρμόζει.

Ο Μητσοτάκης στο προσκήνιο, οι υπουργοί στο παρασκήνιο

Η διαρκής μεταφορά της πολιτικής πίεσης στο Μέγαρο Μαξίμου δημιουργεί ένα πρόσθετο πρόβλημα για τον πρωθυπουργό.

Από τη μία πλευρά, επιδιώκει να εμφανίσει μια κυβέρνηση με σαφείς αρμοδιότητες, αποτελεσματικότητα και συλλογική ευθύνη.

Από την άλλη, όταν οι υπουργοί αποφεύγουν τη δημόσια αντιπαράθεση, ενισχύεται η εντύπωση ότι ο ίδιος καλείται να απαντά σχεδόν για τα πάντα.

Η εικόνα αυτή μπορεί να εξυπηρετεί βραχυπρόθεσμα όσους υπουργούς επιθυμούν να αποφύγουν τη φθορά.

Μακροπρόθεσμα, όμως, επιβαρύνει συνολικά την κυβέρνηση, καθώς περιορίζει την παρουσία της στον δημόσιο διάλογο και αφήνει αναπάντητα ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της πολιτικής της εκπροσώπησης.

Η κυβερνητική ευθύνη δεν εξαντλείται στις συσκέψεις

Η άσκηση κυβερνητικής πολιτικής δεν περιορίζεται στην υπογραφή αποφάσεων, στην παρουσία σε υπουργικά συμβούλια ή στις εσωτερικές συσκέψεις.

Περιλαμβάνει και την υποχρέωση δημόσιας λογοδοσίας.

Ιδιαίτερα όταν οι αποφάσεις προκαλούν αντιδράσεις, οι αρμόδιοι υπουργοί καλούνται να εξηγήσουν το σκεπτικό τους και να απαντήσουν στις επιφυλάξεις της κοινωνίας.

Η τηλεοπτική παρουσία δεν αποτελεί από μόνη της μέτρο κυβερνητικής αποτελεσματικότητας. Η συστηματική αποφυγή, όμως, δύσκολων ερωτήσεων μπορεί να δημιουργήσει την εντύπωση ότι ορισμένοι προτιμούν να απολαμβάνουν τα πλεονεκτήματα της κυβερνητικής θέσης χωρίς να αναλαμβάνουν το αντίστοιχο πολιτικό κόστος.

Το πολιτικό παράδοξο

Η ουσία της υπόθεσης βρίσκεται σε μια απλή αντίφαση.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ζητά από τους υπουργούς του να μη συμπεριφέρονται σαν να έχουν ήδη μπει σε προεκλογική περίοδο.

Εκείνοι, τουλάχιστον όσοι αποτελούν αντικείμενο της συγκεκριμένης κριτικής, εμφανίζονται να αποφεύγουν και τις πολιτικές συγκρούσεις που συνοδεύουν την καθημερινή διακυβέρνηση.

Έτσι, η πρωθυπουργική προτροπή για περισσότερο έργο κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια βολική δικαιολογία για λιγότερη δημόσια έκθεση.

Και το ερώτημα που προκύπτει είναι αναπόφευκτο:

Αν ένας υπουργός δεν ασχολείται με τον σταυρό προτίμησης, αλλά δεν εμφανίζεται ούτε για να υπερασπιστεί τις κυβερνητικές αποφάσεις, ποιος τελικά αναλαμβάνει το πολιτικό κόστος;

Η απάντηση, σύμφωνα με την κριτική που αναπτύσσεται, είναι ότι το βάρος μεταφέρεται ξανά στον πρωθυπουργό.

Και κάπως έτσι, η οδηγία «λιγότερος σταυρός, περισσότερο έργο» κινδυνεύει να καταλήξει σε ένα εντελώς διαφορετικό αποτέλεσμα:

Λιγότερος σταυρός, λιγότερη δημόσια παρουσία και περισσότερη πολιτική πίεση στον Μητσοτάκη.