Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη φάση εισέρχεται το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης–Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI), καθώς αναμένεται η έκδοση νέας NAVTEX για την επανέναρξη των υποθαλάσσιων ερευνών. Ωστόσο, το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται πλέον στο πότε θα ξεκινήσει το γαλλικό ερευνητικό πλοίο, αλλά στρέφεται και στις διπλωματικές επαφές με την Τουρκία.
Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, η έκδοση της ελληνικής NAVTEX τοποθετείται χρονικά στην Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, χωρίς πάντως να έχει ολοκληρωθεί ακόμη η σχετική διαδικασία.
Την ίδια στιγμή, δημοσιεύματα αναφέρονται σε επαφές μεταξύ Αθήνας, Παρισιού και Άγκυρας, με αντικείμενο την επανεκκίνηση των ερευνών σε μια θαλάσσια περιοχή όπου η Τουρκία προβάλλει διεκδικήσεις.
Το Abeille Marengo περιμένει στο Ηράκλειο
Το γαλλικής σημαίας πλοίο Abeille Marengo βρίσκεται στο λιμάνι του Ηρακλείου από τις 27 Οκτωβρίου, αναμένοντας τις απαραίτητες εγκρίσεις για να αρχίσει τις εργασίες.
Αποστολή του είναι η πραγματοποίηση ερευνών βυθού κατά μήκος της σχεδιαζόμενης διαδρομής του υποθαλάσσιου καλωδίου, το οποίο προορίζεται να συνδέσει ηλεκτρικά την Κρήτη με την Κύπρο.
Πριν από την έναρξη των εργασιών απαιτείται η ολοκλήρωση της διαδικασίας αδειοδότησης και η έκδοση της σχετικής NAVTEX από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές.
Οι έρευνες αναμένεται να κινηθούν προς την περιοχή της Κάσου, όπου είχαν διακοπεί προηγούμενες εργασίες το 2024, εν μέσω έντασης με την Τουρκία.
Η γαλλική εμπλοκή και το ερώτημα της ενημέρωσης της Άγκυρας
Το πλέον ευαίσθητο ζήτημα αφορά τις πληροφορίες περί γαλλικής πρωτοβουλίας για ενημέρωση της Τουρκίας σχετικά με τις σχεδιαζόμενες έρευνες.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα που φέρνει το θέμα στο προσκήνιο, η γαλλική πλευρά φέρεται να έχει αναλάβει την επικοινωνία με την Άγκυρα, προκειμένου να αποφευχθεί μια νέα εμπλοκή.
Εφόσον επιβεβαιωθεί ότι προβλέπεται γραπτή ενημέρωση, ιδιαίτερη σημασία θα έχει το ακριβές περιεχόμενό της.
Άλλο είναι η κοινοποίηση πληροφοριών για λόγους ναυσιπλοΐας και αποφυγής εντάσεων και άλλο η υποβολή αιτήματος άδειας προς τις τουρκικές αρχές.
Η διάκριση αυτή είναι καθοριστική, καθώς η Τουρκία επικαλείται δικές της διεκδικήσεις θαλάσσιας δικαιοδοσίας, οι οποίες συνδέονται και με το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.
Μέχρι στιγμής, δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι η Γαλλία αναγνωρίζει το τουρκολιβυκό μνημόνιο ή τις τουρκικές διεκδικήσεις στην περιοχή.
Το ενδεχόμενο τουρκικής NAVTEX και ελληνικής απάντησης
Ένα από τα πιθανά σενάρια είναι η Άγκυρα να επιχειρήσει να παρουσιάσει οποιαδήποτε ενημέρωση ως επιβεβαίωση της δικής της αρμοδιότητας.
Σε μια τέτοια περίπτωση, θα μπορούσε να εκδώσει δική της NAVTEX, επαναλαμβάνοντας τις θέσεις της για τη θαλάσσια περιοχή.
Αντίστοιχα, η ελληνική πλευρά θα μπορούσε να απαντήσει με αντί-NAVTEX, απορρίπτοντας τις τουρκικές αξιώσεις και επαναβεβαιώνοντας τις θέσεις της για την αρμοδιότητα έκδοσης ναυτιλιακών αγγελιών.
Ανάλογες ανταλλαγές ανακοινώσεων έχουν σημειωθεί και στο πλαίσιο άλλων υποθαλάσσιων έργων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το προηγούμενο του 2024 και το διπλωματικό στοίχημα
Η ανησυχία για πιθανή νέα ένταση δεν είναι θεωρητική.
Το 2024, οι έρευνες για το έργο είχαν διακοπεί μετά την εμφάνιση τουρκικών πολεμικών πλοίων στην ευρύτερη περιοχή της Κάσου.
Το περιστατικό ανέδειξε ότι η υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τεχνικές προϋποθέσεις ή οικονομικές αποφάσεις.
Συνδέεται άμεσα και με τις διαφορετικές θέσεις Ελλάδας και Τουρκίας για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η συμμετοχή γαλλικών επιχειρηματικών συμφερόντων στο έργο προσδίδει επιπλέον διπλωματική διάσταση στις εξελίξεις.
Τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν
Με την έκδοση της NAVTEX να πλησιάζει, τα βασικά ερωτήματα είναι πλέον συγκεκριμένα.
Θα προχωρήσουν οι έρευνες χωρίς νέα εμπλοκή; Έχει υπάρξει συμφωνία για τον τρόπο ενημέρωσης της Τουρκίας; Και, κυρίως, ποια ακριβώς διατύπωση θα χρησιμοποιηθεί σε ενδεχόμενη γαλλική επικοινωνία με την Άγκυρα;
Οι απαντήσεις έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα δείξουν αν η επανεκκίνηση του έργου συνοδεύεται απλώς από διπλωματική συνεννόηση για την αποφυγή εντάσεων ή αν εγείρονται ουσιαστικά ζητήματα σχετικά με τις αντικρουόμενες διεκδικήσεις στην περιοχή.
Το βέβαιο είναι ότι η επικείμενη NAVTEX δεν αποτελεί μόνο ένα τεχνικό βήμα για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου. Αποτελεί και μια σημαντική δοκιμασία για τη διαχείριση των ελληνοτουρκικών διαφορών στην Ανατολική Μεσόγειο.
