Το κρίσιμο στοιχείο της προτεινόμενης ρύθμισης είναι ότι η ελάφρυνση δεν αφορά αυτομάτως όλους τους επαγγελματίες που επιβαρύνονται από το τεκμαρτό εισόδημα. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η κατάργηση δύο προσαυξήσεων συνδέεται με πέντε προϋποθέσεις φορολογικής και εργασιακής συμμόρφωσης.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη διάκριση μεταξύ των 156.000 δυνητικά ωφελούμενων και εκείνων που τελικά θα πληρούν τα κριτήρια. Ο αριθμός των πραγματικών δικαιούχων δεν προκύπτει από τα στοιχεία που παρατίθενται.

Τεκμαρτό εισόδημα: Μείωση φόρου με αυστηρούς «κόφτες» – Ακόμη και ένα πρόστιμο μπορεί να στερήσει την ελάφρυνση

Σημαντικές μειώσεις στη φορολογική επιβάρυνση χιλιάδων ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων προβλέπει το νέο φορολογικό νομοσχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή. Ωστόσο, η ελάφρυνση συνοδεύεται από αυστηρά κριτήρια, τα οποία μπορούν να αποκλείσουν επαγγελματίες που έχουν φορολογικές ή εργατικές παραβάσεις κατά την προηγούμενη πενταετία.

Η κυβέρνηση προχωρά στον περιορισμό συγκεκριμένων προσαυξήσεων του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος, διατηρώντας όμως τον βασικό μηχανισμό φορολόγησης.

Το μέτρο αφορά δυνητικά περίπου 156.000 ατομικές επιχειρήσεις, οι οποίες σήμερα επιβαρύνονται με πρόσθετο τεκμαρτό εισόδημα λόγω του κύκλου εργασιών ή της μισθοδοσίας τους.

Ωστόσο, ο τελικός αριθμός των επαγγελματιών που θα επωφεληθούν θα εξαρτηθεί από την πλήρωση των προϋποθέσεων.

Οι πέντε έλεγχοι που πρέπει να περάσουν οι επαγγελματίες

Οι προϋποθέσεις μπορούν να παρουσιαστούν σε πέντε βασικά σημεία, παρότι στο νομοσχέδιο ομαδοποιούνται σε τέσσερις σωρευτικές νομικές προϋποθέσεις.

1. Πλήρης διαβίβαση στοιχείων στο myDATA

Ο επαγγελματίας πρέπει να έχει διαβιβάσει στην ΑΑΔΕ τα απαιτούμενα δεδομένα των παραστατικών, των βιβλίων και των φορολογικών μηχανισμών για το αντίστοιχο φορολογικό έτος.

2. Σωστή λειτουργία και διασύνδεση POS

Όπου προβλέπεται σχετική υποχρέωση, πρέπει να έχουν τηρηθεί οι απαιτήσεις διασύνδεσης των POS με τα φορολογικά συστήματα και διαβίβασης των συναλλαγών.

3. Υποβολή δηλώσεων εισοδήματος και ΦΠΑ

Απαιτείται η υποβολή όλων των προβλεπόμενων δηλώσεων εισοδήματος και ΦΠΑ της τελευταίας πενταετίας, μέσα στο χρονικό όριο που ορίζει η διάταξη.

4. Απουσία φορολογικών παραβάσεων

Οι επαγγελματίες πρέπει να πληρούν τις προϋποθέσεις φορολογικής συμμόρφωσης της προηγούμενης πενταετίας.

5. Απουσία εργατικών παραβάσεων

Αντίστοιχα, εξετάζονται παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας και οι σχετικές κυρώσεις.

Η πλήρωση όλων των απαιτήσεων είναι αναγκαία για την εφαρμογή της ευνοϊκής ρύθμισης.

Ακόμη και ένα πρόστιμο μπορεί να οδηγήσει σε αποκλεισμό

Το πιο αυστηρό σημείο της προτεινόμενης ρύθμισης αφορά τις παραβάσεις που έχουν διαπιστωθεί κατά τα προηγούμενα πέντε φορολογικά έτη.

Η διατύπωση του νομοσχεδίου δημιουργεί τον κίνδυνο ακόμη και μια κύρωση για εκπρόθεσμη φορολογική δήλωση να επηρεάσει το δικαίωμα απαλλαγής από τις προσαυξήσεις.

Η τελική εφαρμογή θα εξαρτηθεί και από την εξειδίκευση των παραβάσεων που θα λαμβάνονται υπόψη.

Αυτό σημαίνει ότι ένας επαγγελματίας μπορεί να πληροί τις προϋποθέσεις ηλεκτρονικής διαβίβασης και να έχει τακτοποιήσει τις δηλωτικές του υποχρεώσεις, αλλά να χρειάζεται επιπλέον έλεγχο για τυχόν κυρώσεις της προηγούμενης πενταετίας.

Ποιες προσαυξήσεις καταργούνται

Το ισχύον σύστημα προσδιορίζει ένα ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα με βάση τον κατώτατο μισθό και τα έτη λειτουργίας της επιχείρησης.

Πέρα από αυτό το βασικό ποσό, προβλέπονται επιβαρύνσεις που συνδέονται με τα οικονομικά χαρακτηριστικά της επιχείρησης.

Με τη νέα ρύθμιση, για όσους πληρούν τα κριτήρια, δεν θα εφαρμόζονται:

• Η προσαύξηση που υπολογίζεται με βάση το 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας, μέχρι το προβλεπόμενο ανώτατο όριο.
• Η προσαύξηση 5% στο μέρος του κύκλου εργασιών που υπερβαίνει τον μέσο όρο του αντίστοιχου ΚΑΔ.
• Το πρόσθετο κριτήριο που συνδέει το τεκμαρτό εισόδημα με τις αποδοχές του υψηλότερα αμειβόμενου εργαζομένου.

Δεν καταργείται, επομένως, συνολικά το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα. Περιορίζονται συγκεκριμένες πρόσθετες επιβαρύνσεις του.

Πόσοι επαγγελματίες επηρεάζονται

Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, από περίπου 755.000 ατομικές επιχειρήσεις, οι 427.000 εμφανίζουν δηλωμένα καθαρά κέρδη χαμηλότερα από το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα.

Από αυτές, περίπου 271.000 επιβαρύνονται με βάση το βασικό ελάχιστο ποσό και τις σχετικές προσαυξήσεις λόγω ετών δραστηριότητας.

Οι υπόλοιπες 156.000 επιβαρύνονται επιπλέον από τα κριτήρια μισθοδοσίας ή κύκλου εργασιών.

Αυτή η δεύτερη κατηγορία βρίσκεται στο επίκεντρο της νέας παρέμβασης.

Όμως, οι 156.000 επιχειρήσεις αποτελούν τη δυνητική ομάδα ωφελουμένων και όχι τον επιβεβαιωμένο αριθμό εκείνων που θα λάβουν τη μείωση.

Πόσο μπορεί να μειωθεί ο φόρος – Παράδειγμα

Ας υποθέσουμε ότι μια ατομική επιχείρηση έχει:

• Βασικό ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα 12.880 ευρώ.
• Πρόσθετη προσαύξηση μισθοδοσίας 3.000 ευρώ.
• Πρόσθετη προσαύξηση λόγω τζίρου 2.000 ευρώ.

Με το σημερινό σύστημα, το συνολικό ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα φτάνει τα 17.880 ευρώ.

Με τη νέα ρύθμιση, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις, οι δύο προσαυξήσεις των 5.000 ευρώ δεν θα συνυπολογίζονται.

Έτσι, το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα θα περιοριζόταν στα 12.880 ευρώ.

Η διαφορά των 5.000 ευρώ δεν αποτελεί επιστροφή φόρου. Είναι μείωση της βάσης υπολογισμού του φορολογητέου εισοδήματος, εφόσον το τεκμήριο εξακολουθεί να καθορίζει τη φορολογία του επαγγελματία.

Το τελικό φορολογικό όφελος εξαρτάται από τα πραγματικά δηλωμένα κέρδη και τους εφαρμοζόμενους φορολογικούς συντελεστές.

Από πότε προβλέπεται να ισχύσει

Η νέα ελάφρυνση προβλέπεται να εφαρμοστεί από το φορολογικό έτος 2026, δηλαδή στις δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2027, εφόσον οι διατάξεις ψηφιστούν και τεθούν σε ισχύ.

Επομένως, οι επαγγελματίες πρέπει να εξετάσουν εγκαίρως τη φορολογική και εργασιακή τους εικόνα, καθώς οι προϋποθέσεις δεν περιορίζονται μόνο στη χρονιά υποβολής της δήλωσης.

Το μεγάλο ερώτημα για τους πραγματικούς δικαιούχους

Η νέα παρέμβαση μπορεί να μειώσει αισθητά τις επιβαρύνσεις επιχειρήσεων που σήμερα φορολογούνται με αυξημένο τεκμαρτό εισόδημα.

Παράλληλα, όμως, ο αυστηρός έλεγχος συμμόρφωσης περιορίζει το πεδίο εφαρμογής της.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσοι από τους περίπου 156.000 δυνητικά ωφελούμενους θα πληρούν τελικά όλες τις απαιτήσεις.

Η πραγματική έκταση της φορολογικής ελάφρυνσης θα φανεί όταν οριστικοποιηθούν οι διατάξεις, αποσαφηνιστούν οι λόγοι αποκλεισμού και εφαρμοστεί το νέο σύστημα στις φορολογικές δηλώσεις.