Σημαντικές αλλαγές για πρώην δημάρχους, νομάρχες και περιφερειάρχες, εργαζόμενους γονείς, μητέρες και ελεύθερους επαγγελματίες περιλαμβάνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας, το οποίο παράλληλα θεσπίζει αυστηρότερο πλαίσιο προστασίας για όσους εργάζονται σε ψηφιακές πλατφόρμες διανομής.
Οι νέες διατάξεις αφορούν τη δυνατότητα χορήγησης συνταξιοδοτικής παροχής σε αιρετούς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τη διευκόλυνση χορήγησης δεύτερης γονικής άδειας, την επέκταση των παροχών μητρότητας και την αναβολή αλλαγών στον τρόπο υπολογισμού των ασφαλιστικών εισφορών.
Παράλληλα, προβλέπονται νέες υποχρεώσεις για τις ψηφιακές πλατφόρμες, με στόχο την προστασία των εργαζομένων και τον έλεγχο των αλγοριθμικών συστημάτων που επηρεάζουν τις συνθήκες εργασίας.
Έξτρα σύνταξη για δημάρχους και νομάρχες – Οι προϋποθέσεις
Με ειδική διάταξη του νομοσχεδίου ρυθμίζεται το συνταξιοδοτικό καθεστώς πρώην αιρετών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Σύμφωνα με τη νέα πρόβλεψη, πρώην δήμαρχοι, νομάρχες και άλλοι αιρετοί θα μπορούν να λάβουν τη σχετική συνταξιοδοτική παροχή εφόσον έχουν συμπληρώσει 20 έτη πραγματικής υπηρεσίας σε αιρετές θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Στον απαιτούμενο χρόνο θα μπορούν να συνυπολογίζονται θητείες ως:
- Νομάρχης.
- Δήμαρχος.
- Πρόεδρος κοινότητας.
- Μέλος νομαρχιακού συμβουλίου.
- Μέλος δημοτικού συμβουλίου.
- Μέλος κοινοτικού συμβουλίου.
Ωστόσο, η συμπλήρωση της 20ετίας δεν αρκεί από μόνη της.
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι ο ενδιαφερόμενος να έχει διατελέσει τουλάχιστον μία πλήρη τετραετία ως νομάρχης, δήμαρχος ή πρόεδρος κοινότητας.
Παράλληλα, απαιτείται η συμπλήρωση του 67ου έτους ηλικίας.
Ο υπολογισμός της σχετικής χορηγίας θα πραγματοποιείται με βάση τις διατάξεις του νόμου 4387/2016, γνωστού ως νόμου Κατρούγκαλου.
Τι προβλέπεται για τους πρώην περιφερειάρχες
Αντίστοιχη δυνατότητα προβλέπεται και για τους αιρετούς περιφερειάρχες.
Σύμφωνα με τη ρύθμιση, ο χρόνος ασφάλισης που έχει πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια της θητείας τους ως περιφερειαρχών θα μπορεί, κατόπιν αίτησης, να αξιοποιείται για τη χορήγηση σύνταξης.
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να διαθέτουν και πραγματικό χρόνο υπηρεσίας ως νομάρχες, δήμαρχοι ή πρόεδροι κοινοτήτων.
Ο συγκεκριμένος ασφαλιστικός χρόνος δεν θα μπορεί να χρησιμοποιείται ταυτόχρονα για τη θεμελίωση άλλου συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Πότε μπορεί να προκύπτουν δύο ανταποδοτικές συντάξεις
Ιδιαίτερη πρόβλεψη περιλαμβάνεται για αιρετούς που είχαν παράλληλη ασφαλιστική ιδιότητα στο Δημόσιο έως τις 12 Μαΐου 2016.
Οι συγκεκριμένοι δικαιούχοι θα μπορούν να επιλέξουν ανάμεσα σε δύο τρόπους υπολογισμού της σύνταξής τους.
Η πρώτη δυνατότητα είναι η χορήγηση μίας ανταποδοτικής σύνταξης, με βάση το άθροισμα των συντάξιμων αποδοχών από τις δύο ασφαλιστικές ιδιότητες, από το 2002 και μετά.
Η δεύτερη δυνατότητα είναι η χορήγηση δύο ανταποδοτικών συντάξεων.
Για τη δεύτερη επιλογή απαιτείται ο χρόνος ασφάλισης σε μία από τις δύο ιδιότητες, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2016, να επαρκεί για τη θεμελίωση δεύτερου συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Γονική άδεια: Τέσσερις μήνες για κάθε παιδί
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και για τους εργαζόμενους γονείς.
Με τη νέα ρύθμιση καταργείται ο ενδιάμεσος χρόνος που απαιτούνταν για τη χορήγηση δεύτερης γονικής άδειας σε γονείς με δύο παιδιά.
Κάθε εργαζόμενος γονέας ή πρόσωπο που ασκεί τη γονική μέριμνα δικαιούται τέσσερις μήνες γονικής άδειας για κάθε παιδί, μέχρι αυτό να συμπληρώσει το όγδοο έτος της ηλικίας του.
Η άδεια μπορεί να χορηγείται συνεχόμενα ή τμηματικά.
Για τη χορήγησή της απαιτείται ένα έτος συνεχόμενης ή διαδοχικής απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη.
ΔΥΠΑ: Επίδομα ίσο με τον κατώτατο μισθό
Για τους δύο πρώτους μήνες της γονικής άδειας, η ΔΥΠΑ καταβάλλει επίδομα ίσο με τον εκάστοτε κατώτατο μισθό.
Στην επιδότηση περιλαμβάνεται και η αναλογία των δώρων εορτών και του επιδόματος άδειας.
Το δικαίωμα είναι αυτοτελές για κάθε παιδί.
Αυτό σημαίνει ότι ένας εργαζόμενος γονέας με δύο παιδιά μπορεί να κάνει χρήση δύο γονικών αδειών μέσα στο ίδιο έτος, χωρίς να απαιτείται πλέον η παρέλευση ενδιάμεσου χρονικού διαστήματος.
Τι ισχύει για δίδυμα, τρίδυμα και μονογονεϊκές οικογένειες
Ειδικές προβλέψεις περιλαμβάνονται για γονείς διδύμων, τριδύμων ή περισσότερων πολύδυμων τέκνων.
Στις περιπτώσεις αυτές προβλέπεται πρόσθετη επιδότηση δύο μηνών, ανεξάρτητα από τον αριθμό των παιδιών.
Παράλληλα, οι μόνοι γονείς δικαιούνται διπλάσια γονική άδεια και αντίστοιχη επιδότηση.
Η πρόβλεψη αφορά περιπτώσεις κατά τις οποίες ο άλλος γονέας έχει αποβιώσει, έχει αφαιρεθεί πλήρως η γονική του μέριμνα ή δεν έχει αναγνωριστεί το παιδί.
Παροχές μητρότητας: Ποιες εργαζόμενες εντάσσονται
Με άλλη διάταξη επεκτείνεται η συμπληρωματική παροχή μητρότητας της ΔΥΠΑ στις ασφαλισμένες του ΕΔΟΕΑΠ.
Η ρύθμιση αφορά γυναίκες που εργάζονται με σχέση εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου και δικαιούνται από τον συγκεκριμένο Οργανισμό παροχές για την περίοδο της κυοφορίας και της λοχείας.
Με τον τρόπο αυτό διευρύνεται το πεδίο εφαρμογής της συμπληρωματικής παροχής μητρότητας.
Ελεύθεροι επαγγελματίες: Αναβολή στο νέο σύστημα εισφορών
Αλλαγές προβλέπονται και για τις ασφαλιστικές εισφορές των ελεύθερων επαγγελματιών.
Η εφαρμογή του δείκτη μεταβολής μισθών ως βάσης για την ετήσια αύξηση των εισφορών αναβάλλεται εκ νέου.
Ενώ το νέο σύστημα επρόκειτο να τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027, η έναρξή του μετατίθεται πλέον για την 1η Ιανουαρίου 2028.
Επομένως, για το 2027 οι ασφαλιστικές εισφορές θα αυξηθούν με βάση τον εκτιμώμενο πληθωρισμό του 2026.
Οι εκτιμήσεις που αναφέρονται τοποθετούν τον πληθωρισμό μεταξύ 3,6% και 4%.
Αυτό σημαίνει ότι οι ελεύθεροι επαγγελματίες αναμένεται να δουν αντίστοιχη αναπροσαρμογή των ασφαλιστικών τους εισφορών για το επόμενο έτος.
Νέο πλαίσιο για εργαζόμενους σε e-food, Wolt και Box
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει επίσης διατάξεις για όσους εργάζονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών, όπως η e-food, η Wolt και η Box.
Με την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2024/2831 θεσπίζεται νέο πλαίσιο προστασίας των εργαζομένων.
Βασικός στόχος είναι η αντιμετώπιση της ψευδούς αυτοαπασχόλησης, η ενίσχυση των ελέγχων και ο περιορισμός της ανεξέλεγκτης χρήσης αυτοματοποιημένων συστημάτων στη διαχείριση της εργασίας.
Δημιουργείται Μητρώο Ψηφιακών Πλατφορμών στο ΕΡΓΑΝΗ
Κεντρική αλλαγή αποτελεί η δημιουργία ειδικού Μητρώου Ψηφιακών Πλατφορμών στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ.
Οι εταιρείες θα υποχρεούνται να δηλώνουν στοιχεία για την απασχόληση μέσω των πλατφορμών τους.
Μεταξύ των στοιχείων που θα καταγράφονται περιλαμβάνονται:
- Ο αριθμός των εργαζομένων.
- Το συμβατικό καθεστώς απασχόλησης.
- Οι ώρες εργασίας.
- Η μέση διάρκεια δραστηριότητας.
- Το εισόδημα των απασχολουμένων.
- Οι διαμεσολαβητές που συμμετέχουν στην οργάνωση της εργασίας.
Με τις νέες καταγραφές οι ελεγκτικές αρχές θα μπορούν να διαθέτουν πληρέστερη εικόνα για τις πραγματικές συνθήκες απασχόλησης στον κλάδο.
Τεκμήριο εξαρτημένης εργασίας – Τι αλλάζει για τις εταιρείες
Σημαντική ρύθμιση αποτελεί η εισαγωγή μαχητού τεκμηρίου ύπαρξης εξαρτημένης εργασίας.
Στις περιπτώσεις εφαρμογής του τεκμηρίου, το βάρος της απόδειξης θα μεταφέρεται στην εταιρεία.
Η πλατφόρμα θα πρέπει να αποδεικνύει ότι η σχέση με τον απασχολούμενο αποτελεί πραγματικά ανεξάρτητη συνεργασία και όχι εξαρτημένη εργασία.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη συνδέεται με την προσπάθεια αντιμετώπισης περιπτώσεων ψευδούς αυτοαπασχόλησης.
Περιορισμοί στις αποφάσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης
Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης περιορισμούς στη λήψη αποφάσεων αποκλειστικά μέσω αυτοματοποιημένων συστημάτων.
Οι ρυθμίσεις αφορούν ζητήματα όπως η ανάθεση εργασιών, η αξιολόγηση των εργαζομένων, οι αμοιβές και η διακοπή συνεργασίας.
Κατά την αξιολόγηση της εργασίας θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη πραγματικές συνθήκες, όπως ο καιρός, οι αποστάσεις, ο αριθμός των παραγγελιών και οι χρόνοι παράδοσης.
Με τις διατάξεις αυτές επιχειρείται να ενισχυθεί η προστασία των απασχολουμένων απέναντι στις αποφάσεις των αλγοριθμικών συστημάτων.
Το νομοσχέδιο συγκεντρώνει έτσι ένα ευρύ σύνολο ασφαλιστικών και εργασιακών ρυθμίσεων, από τις συντάξεις των αιρετών και τα δικαιώματα των γονέων μέχρι τις εισφορές των ελεύθερων επαγγελματιών και τις συνθήκες εργασίας στις ψηφιακές πλατφόρμες.
