Νέα δεδομένα στους φορολογικούς ελέγχους δημιουργεί η αξιοποίηση ηλεκτρονικών πληροφοριών και αυτοματοποιημένων συστημάτων από την ΑΑΔΕ. Η Εφορία μπορεί πλέον να εντοπίζει ύποπτες αποκλίσεις μέσα από τη σύγκριση στοιχείων για τον τζίρο, τις εισπράξεις μέσω POS, τα ηλεκτρονικά βιβλία myDATA, τις φορολογικές δηλώσεις και τις τραπεζικές κινήσεις.
Για μια επιχείρηση, αυτό σημαίνει ότι δεν χρειάζεται απαραίτητα να προηγηθεί καταγγελία ή επιτόπιος έλεγχος προκειμένου να βρεθεί στο μικροσκόπιο της φορολογικής διοίκησης.
Αρκεί η οικονομική της εικόνα να παρουσιάζει ασυμφωνίες που οι ελεγκτικοί μηχανισμοί κρίνουν ότι χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.
Ωστόσο, η επιλογή μιας επιχείρησης για έλεγχο δεν σημαίνει ότι έχει διαπράξει φορολογική παράβαση.
Πώς λειτουργεί ο αλγόριθμος της ΑΑΔΕ
Η διαδικασία επιλογής φορολογικών υποθέσεων βασίζεται σε κριτήρια ανάλυσης κινδύνου και στην αξιοποίηση πληροφοριών από διαφορετικές πηγές.
Το θεσμικό πλαίσιο περιλαμβάνεται στον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, ν. 5104/2024, ενώ για το 2026 προβλέπονται ειδικότερες διαδικασίες προτεραιοποίησης των υποθέσεων.
Οι διαθέσιμες πληροφορίες αξιολογούνται μέσω αυτοματοποιημένου μοντέλου και οι υποθέσεις κατατάσσονται με βάση τη μοριοδότησή τους.
Στη διαδικασία λαμβάνονται υπόψη η πιθανότητα φορολογικής παραβατικότητας, η δυνατότητα είσπραξης των οφειλών και οι διαθέσιμοι ελεγκτικοί πόροι.
Οι ακριβείς παράμετροι του αλγορίθμου δεν δημοσιοποιούνται. Επομένως, δεν είναι γνωστό πόσους βαθμούς συγκεντρώνει κάθε απόκλιση ούτε ποιος συνδυασμός δεδομένων οδηγεί οπωσδήποτε σε έλεγχο.
Τα 8 σημάδια που μπορούν να προκαλέσουν φορολογικό έλεγχο
1. Διαφορές ανάμεσα σε τζίρο, POS και ταμειακές μηχανές
Η ΑΑΔΕ μπορεί να συγκρίνει τα δηλωμένα έσοδα με τις ηλεκτρονικές πληρωμές, τα στοιχεία των ταμειακών μηχανών και τα παραστατικά που έχουν εκδοθεί.
Ασυμφωνίες που δεν δικαιολογούνται από τα λογιστικά δεδομένα μπορούν να οδηγήσουν σε περαιτέρω διερεύνηση.
2. Αποκλίσεις στα ηλεκτρονικά βιβλία myDATA
Τα ηλεκτρονικά βιβλία αποτελούν σημαντικό εργαλείο διασταυρώσεων.
Παραλείψεις διαβίβασης τιμολογίων, διαφορές μεταξύ εκδότη και λήπτη ή ασυμφωνίες με τις φορολογικές δηλώσεις μπορούν να δημιουργήσουν ελεγκτικό ενδιαφέρον.
3. Μεγάλες επιστροφές ΦΠΑ
Οι υψηλές επιστροφές ΦΠΑ και τα επαναλαμβανόμενα πιστωτικά υπόλοιπα μπορεί να εξεταστούν ώστε να διαπιστωθεί εάν δικαιολογούνται από τις πραγματικές συναλλαγές.
Η νόμιμη επιστροφή ΦΠΑ δεν αποτελεί, από μόνη της, ένδειξη παραβατικότητας.
4. Τραπεζικές καταθέσεις που χρειάζονται εξήγηση
Οι τραπεζικές κινήσεις μπορούν να εξεταστούν στο πλαίσιο φορολογικού ελέγχου.
Μέσω του συστήματος BANCAPP είναι δυνατή η επεξεργασία χρηματοπιστωτικών δεδομένων σε υποθέσεις ελέγχου προσαύξησης περιουσίας, με τις προβλεπόμενες νόμιμες προϋποθέσεις.
Στόχος είναι να διαπιστωθεί εάν τα χρήματα προέρχονται από δηλωμένα εισοδήματα, δάνεια, μεταφορές κεφαλαίων ή άλλες νόμιμες αιτίες.
5. Απότομη πτώση τζίρου ή ασυνήθιστα χαμηλά κέρδη
Μια μεγάλη μεταβολή στον κύκλο εργασιών, η αύξηση των δαπανών ή η χαμηλή κερδοφορία μπορεί να προκαλέσει ελεγκτικό ενδιαφέρον.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μια επιχείρηση που εμφανίζει ζημιές ή μειωμένα έσοδα φοροδιαφεύγει.
6. Συναλλαγές με επιχειρήσεις του εξωτερικού
Οι ενδοκοινοτικές συναλλαγές μπορούν να ελεγχθούν μέσα από το VIES και τους μηχανισμούς ανταλλαγής φορολογικών πληροφοριών.
Αποκλίσεις ανάμεσα στις δηλώσεις των συναλλασσόμενων επιχειρήσεων ενδέχεται να οδηγήσουν σε πρόσθετους ελέγχους.
7. Προηγούμενες φορολογικές παραβάσεις
Το ιστορικό φορολογικής συμμόρφωσης μιας επιχείρησης μπορεί να συνεκτιμηθεί στην αξιολόγηση του κινδύνου.
Προηγούμενες διαπιστωμένες παραβάσεις και επαναλαμβανόμενες παραλείψεις αποτελούν στοιχεία που μπορούν να εξεταστούν.
8. Δηλώσεις που δεν υποβάλλονται ή υποβάλλονται εκπρόθεσμα
Η μη υποβολή φορολογικών δηλώσεων και οι επαναλαμβανόμενες καθυστερήσεις αποτελούν επίσης πεδία ελεγκτικού ενδιαφέροντος.
Οι οκτώ παραπάνω κατηγορίες δεν αποτελούν επίσημο δημοσιοποιημένο πίνακα μοριοδότησης, αλλά ενδεικτικά πεδία φορολογικών διασταυρώσεων.
Τουλάχιστον 72.800 φορολογικοί έλεγχοι στον σχεδιασμό για το 2026
Σύμφωνα με τα στοιχεία του σχεδιασμού που παρατίθενται, για το 2026 προβλέπονται τουλάχιστον 72.800 φορολογικοί έλεγχοι.
Για το 2025 αναφέρονται 31.500 τακτικοί έλεγχοι, με βεβαίωση φόρων και προστίμων ύψους 2,8 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν 1.165 ειδικές έρευνες για απάτες στον ΦΠΑ, με εντοπισμό διαφυγόντων εσόδων άνω των 457 εκατ. ευρώ.
Τα ποσά που βεβαιώνονται από τις ελεγκτικές αρχές δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τα χρήματα που τελικά εισπράττονται.
Τι συμβαίνει όταν μια επιχείρηση επιλεγεί για έλεγχο
Η επιλογή μιας υπόθεσης από το σύστημα δεν συνεπάγεται αυτόματη επιβολή προστίμου.
Για τη διενέργεια φορολογικού ελέγχου απαιτείται η προβλεπόμενη εντολή από το αρμόδιο όργανο.
Ακολουθεί η εξέταση των στοιχείων που σχετίζονται με το αντικείμενο του ελέγχου.
Εάν προκύψουν διαπιστώσεις που οδηγούν σε διορθωτικό προσδιορισμό φόρου, ο φορολογούμενος έχει δικαίωμα να ενημερωθεί και να διατυπώσει τις αντιρρήσεις του.
Προβλέπεται προθεσμία 20 ημερών για την υποβολή έγγραφων απόψεων μετά την κοινοποίηση των σχετικών προσωρινών διαπιστώσεων.
Στη συνέχεια, η φορολογική διοίκηση αξιολογεί τα στοιχεία και προχωρά, όπου συντρέχει περίπτωση, στην έκδοση οριστικής πράξης.
Ο φορολογούμενος διατηρεί το δικαίωμα διοικητικής και δικαστικής αμφισβήτησης, σύμφωνα με τις νόμιμες διαδικασίες.
Από τα εικονικά τιμολόγια μέχρι το ξέπλυμα χρήματος
Η φορολογική εποπτεία δεν περιορίζεται πλέον στη μη έκδοση αποδείξεων.
Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί αντιμετωπίζουν και πιο σύνθετες μορφές οικονομικής παραβατικότητας, όπως εικονικές συναλλαγές, οργανωμένες απάτες στον ΦΠΑ και αδικαιολόγητες μεταφορές κεφαλαίων.
Στις περιπτώσεις όπου υπάρχουν ενδείξεις νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, μπορούν να ενεργοποιηθούν και άλλες αρμόδιες αρχές.
Η Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες έχει διακριτό θεσμικό ρόλο από την ΑΑΔΕ.
Οι έρευνες μπορεί να αφορούν εικονικές εταιρείες, συναλλαγές χωρίς πραγματικό οικονομικό αντικείμενο, αδικαιολόγητη περιουσία ή μεταφορές χρημάτων που χρειάζονται διερεύνηση.
Το ζήτημα της διαφθοράς στο Δημόσιο
Η συζήτηση για την αποτελεσματικότητα των φορολογικών ελέγχων συνδέεται και με την ανάγκη αντιμετώπισης της διαφθοράς στη δημόσια διοίκηση.
Υποθέσεις που έχουν απασχολήσει τις αρχές, όπως οι έρευνες για αγροτικές επιδοτήσεις και για φερόμενα κυκλώματα σε πολεοδομικές υπηρεσίες, αναδεικνύουν τη σημασία του ελέγχου της διαχείρισης δημόσιων πόρων.
Η διερεύνηση τέτοιων υποθέσεων δεν συνεπάγεται ενοχή όλων των εμπλεκομένων, η οποία κρίνεται από τις αρμόδιες δικαστικές αρχές.
Το μεγάλο στοίχημα για την ΑΑΔΕ
Η αξιοποίηση της τεχνολογίας μπορεί να επιταχύνει τους ελέγχους και να βοηθήσει στον εντοπισμό πραγματικών παραβάσεων.
Ωστόσο, μια ασυνήθιστη οικονομική εικόνα δεν αποτελεί αυτομάτως απόδειξη φοροδιαφυγής.
Μια επιχείρηση μπορεί να εμφανίζει μειωμένα κέρδη εξαιτίας αυξημένων εξόδων, να έχει νόμιμες τραπεζικές εισροές από δανεισμό ή να δικαιούται επιστροφή ΦΠΑ.
Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να πραγματοποιούνται περισσότεροι έλεγχοι, αλλά να εντοπίζονται οι πραγματικές παραβάσεις, να προστατεύονται οι συνεπείς φορολογούμενοι και να εφαρμόζονται οι ίδιοι κανόνες σε όλους.
