Μια έρευνα για τις χρηματοδοτήσεις των Δήμων Κεφαλονιάς και Ιθάκης καταγράφει εντυπωσιακά ποσά, δεκάδες έργα, ποσοστά απορρόφησης και οικονομικές αποκλίσεις. Μόνο που, διαβάζοντας προσεκτικά τα ίδια τα στοιχεία και τις διευκρινίσεις που τα συνοδεύουν, προκύπτει ένα ουσιαστικό ζήτημα: Μπορεί να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα για την αποτελεσματικότητα μιας δημοτικής αρχής όταν δεν υπάρχουν πλήρη στοιχεία πληρωμών, παραλαβών και λειτουργίας των έργων;
Τα 132 εκατομμύρια ευρώ είναι ασφαλώς ένας εντυπωσιακός αριθμός.
Αρκετός για να προκαλέσει το ενδιαφέρον των πολιτών.
Αρκετός για να δημιουργήσει ερωτήματα.
Αλλά όχι αρκετός, από μόνος του, για να αποδείξει εάν οι δημοτικές αρχές αξιοποίησαν αποτελεσματικά τους διαθέσιμους πόρους.
Και αυτό δεν αποτελεί δική μας αυθαίρετη εκτίμηση.
Προκύπτει από τις ίδιες τις μεθοδολογικές παραδοχές της έρευνας που δημοσιοποιήθηκε για τους τέσσερις Δήμους της Κεφαλονιάς και της Ιθάκης.
Ας δούμε, λοιπόν, τι πραγματικά μπορούν να μας πουν αυτοί οι αριθμοί.
Πρώτο ερώτημα: Τα 132 εκατομμύρια δόθηκαν ή απλώς εγκρίθηκαν;
Εδώ βρίσκεται η πρώτη μεγάλη διάκριση.
Η έρευνα καταγράφει 131,79 εκατομμύρια ευρώ στο συνολικό μέγεθος εγκρίσεων και κατανομών.
Όμως διευκρινίζει ότι το ποσό δεν αντιστοιχεί σε χρήματα που αποδεδειγμένα εισπράχθηκαν και δαπανήθηκαν.
Περιλαμβάνει εντάξεις έργων, επενδυτικούς πόρους, χρηματοδοτήσεις σχολικών υποδομών και έκτακτες επιχορηγήσεις.
Επομένως, άλλο πράγμα η εξασφάλιση μιας χρηματοδότησης και άλλο η πραγματική εκταμίευσή της.
Άλλο η εγγραφή ενός ποσού σε πρόγραμμα και άλλο η πληρωμή ενός αναδόχου.
Και άλλο η πληρωμή ενός έργου και άλλο η ολοκλήρωση και παράδοσή του.
Αυτές οι διακρίσεις είναι θεμελιώδεις.
Δεν μπορεί να δημιουργείται η εντύπωση ότι οι Δήμοι διαχειρίστηκαν και ξόδεψαν 132 εκατομμύρια ευρώ, όταν το ίδιο το διαθέσιμο υλικό δεν τεκμηριώνει κάτι τέτοιο.
Δεύτερο ερώτημα: Πώς αξιολογείς έναν Δήμο με ελλιπή οικονομικά στοιχεία;
Η έρευνα καταγράφει τεκμηριωμένη απορρόφηση τουλάχιστον 60% για τον Δήμο Αργοστολίου, 62% για το Ληξούρι, 27% για τη Σάμη και 21% για την Ιθάκη.
Οι αριθμοί φαίνονται συγκρίσιμοι.
Είναι όμως;
Η ίδια η καταγραφή επισημαίνει ότι πρόκειται για κατώτατα επίπεδα απορρόφησης που προκύπτουν από τα διαθέσιμα έγγραφα.
Διευκρινίζει επίσης ότι, όταν δεν εντοπίστηκε πληρωμή, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πραγματοποιήθηκε.
Και υπάρχει μια ακόμη σημαντική λεπτομέρεια.
Για την Ιθάκη, τα αναλυτικά στοιχεία πληρωμών φτάνουν έως το τέλος του 2025, ενώ για άλλους Δήμους περιλαμβάνονται και στοιχεία του 2026.
Με ποια λογική, λοιπόν, μπορούν να τοποθετούνται αυτά τα ποσοστά δίπλα δίπλα και να αντιμετωπίζονται ως συγκρίσιμοι δείκτες διοικητικής αποτελεσματικότητας;
Όταν τα διαθέσιμα δεδομένα δεν καλύπτουν την ίδια περίοδο και δεν είναι πλήρη, η σύγκριση χρειάζεται πολύ μεγαλύτερη προσοχή.
Διαφορετικά, ο αναγνώστης μπορεί να συγκρατήσει μια αριθμητική κατάταξη που η ίδια η μεθοδολογία δεν επιτρέπει να θεωρηθεί οριστική.
Τρίτο ερώτημα: Γιατί δεν αναδεικνύεται περισσότερο η εξασφάλιση των χρηματοδοτήσεων;
Ας σταθούμε στον Δήμο Αργοστολίου.
Η καταγραφή εμφανίζει 38,75 εκατομμύρια ευρώ σε εντάξεις έργων και συνολικά 50,38 εκατομμύρια ευρώ σε εγκρίσεις και κατανομές.
Πρόκειται για το μεγαλύτερο ποσό μεταξύ των τεσσάρων Δήμων.
Επιπλέον, για 27 σημαντικά έργα, συνολικού ύψους 35,91 εκατομμυρίων ευρώ, καταγράφεται τεκμηριωμένη απορρόφηση τουλάχιστον 60%.
Αυτά είναι στοιχεία που δεν μπορούν να παραγνωριστούν.
Γιατί η εξασφάλιση χρηματοδοτήσεων δεν αποτελεί μια αυτόματη διαδικασία.
Προϋποθέτει προγραμματισμό, μελέτες, διοικητικές διαδικασίες, υποβολή προτάσεων και αποφάσεις ένταξης.
Δεν σημαίνει ότι όλα τα έργα έχουν ολοκληρωθεί.
Σημαίνει όμως ότι έχουν εξασφαλιστεί σημαντικοί πόροι για την υλοποίησή τους.
Εάν ζητούμε να αξιολογήσουμε συνολικά μια δημοτική αρχή, οφείλουμε να εξετάσουμε τόσο την ικανότητά της να εξασφαλίζει χρηματοδοτήσεις όσο και την πορεία υλοποίησης των έργων.
Το ένα δεν αναιρεί το άλλο.
Τέταρτο ερώτημα: Οι παρατάσεις αποδεικνύουν από μόνες τους αποτυχία;
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις αναπλάσεις του Αργοστολίου.
Για το έργο αναβάθμισης πλατειών, πεζοδρόμων και κέντρου καταγράφεται ένταξη περίπου 6,36 εκατομμυρίων ευρώ, πληρωμές 4,36 εκατομμυρίων και πέμπτη παράταση έως τις 22 Νοεμβρίου 2026.
Οι παρατάσεις είναι ασφαλώς στοιχείο που πρέπει να εξετάζεται.
Όμως η ύπαρξη παράτασης δεν αρκεί για να προσδιορίσει τις αιτίες μιας καθυστέρησης.
Για να υπάρξει ουσιαστική αξιολόγηση, χρειάζεται να γνωρίζουμε γιατί χορηγήθηκε.
Υπήρξαν τεχνικά προβλήματα;
Προέκυψαν πρόσθετες εργασίες;
Υπήρξαν ζητήματα με δίκτυα υποδομών;
Επηρέασαν την εκτέλεση καιρικές συνθήκες ή άλλοι παράγοντες;
Ποιες καθυστερήσεις αποδίδονται στον ανάδοχο και ποιες σε άλλες αιτίες;
Χωρίς αυτές τις πληροφορίες, ο αριθμός των παρατάσεων αποτυπώνει τη χρονική εξέλιξη ενός έργου, όχι αυτομάτως την ευθύνη για την καθυστέρησή του.
Και υπάρχει κάτι ακόμη.
Ένα έργο που βρίσκεται σε εξέλιξη δεν μπορεί να αξιολογείται σαν να έχει ήδη παραδοθεί και αποτύχει.
Η τελική αξιολόγηση της ποιότητας και της λειτουργικότητάς του απαιτεί ολοκλήρωση, παραλαβή και πραγματική χρήση.
Πέμπτο ερώτημα: Οι οικονομικές αποκλίσεις είναι υπερβάσεις ή διαφορές μεταξύ μη συγκρίσιμων μεγεθών;
Η έρευνα εντοπίζει επτά έργα στα οποία οι καταγεγραμμένες πληρωμές εμφανίζονται μεγαλύτερες από τα ποσά των αντίστοιχων αρχικών εντάξεων.
Η συνολική διαφορά υπολογίζεται σε περίπου 2,31 εκατομμύρια ευρώ.
Πέντε περιπτώσεις αφορούν τον Δήμο Αργοστολίου.
Πρόκειται για στοιχεία που ασφαλώς χρειάζονται οικονομική αποσαφήνιση.
Όμως εδώ απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή.
Η αρχική ένταξη, η σύμβαση, οι ανακεφαλαιωτικοί πίνακες, οι συμπληρωματικές χρηματοδοτήσεις και οι τελικές πληρωμές δεν αποτελούν πάντοτε ταυτόσημα οικονομικά μεγέθη.
Η ίδια η έρευνα αναγνωρίζει ότι οι διαφορές δεν αποδεικνύουν παράτυπες δαπάνες.
Αναφέρει ως πιθανές εξηγήσεις ίδιους πόρους, συμπληρωματικές συμβάσεις, αναθεωρήσεις και διαφορετική λογιστική απεικόνιση.
Επομένως, το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν έχουν εξεταστεί όλες οι σχετικές αποφάσεις και όλα τα οικονομικά παραστατικά.
Γιατί χωρίς πλήρη αντιπαραβολή των στοιχείων δεν μπορεί να προσδιοριστεί η πραγματική φύση κάθε διαφοράς.
Άλλο να εντοπίζεις μια αριθμητική απόκλιση και άλλο να τεκμηριώνεις οικονομική παρατυπία.
Και η διάκριση αυτή είναι απαραίτητη όταν συζητούμε για δημόσιο χρήμα.
Έκτο ερώτημα: Γιατί τα έργα αποκατάστασης αντιμετωπίζονται διαφορετικά από τα αναπτυξιακά;
Στην καταγραφή περιλαμβάνονται 23,92 εκατομμύρια ευρώ έκτακτων επιχορηγήσεων, κυρίως για θεομηνίες και αποκατάσταση ζημιών.
Επισημαίνεται ότι τέτοιες χρηματοδοτήσεις δεν πρέπει να ταυτίζονται με επενδύσεις που δημιουργούν νέες υποδομές.
Αυτό είναι ορθό ως οικονομική διάκριση.
Αλλά δεν πρέπει να οδηγήσει στην υποτίμηση της σημασίας των έργων αποκατάστασης.
Για μια περιοχή που έχει πληγεί από φυσικές καταστροφές, η αποκατάσταση ενός δρόμου, ενός δικτύου ύδρευσης ή μιας δημοτικής εγκατάστασης δεν είναι μια δευτερεύουσα παρέμβαση.
Είναι βασική προϋπόθεση για να αποκατασταθεί η καθημερινότητα των κατοίκων.
Ένα έργο δεν αποκτά αξία μόνο όταν δημιουργεί κάτι καινούργιο.
Αποκτά αξία και όταν επαναφέρει σε ασφαλή λειτουργία μια απαραίτητη υποδομή.
Έβδομο ερώτημα: Πού είναι η πραγματική μέτρηση της βελτίωσης της καθημερινότητας;
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο.
Η έρευνα θέτει ως κεντρικό ερώτημα πόσο καλύτερη έγινε η καθημερινότητα των δημοτών.
Πρόκειται για απολύτως θεμιτό ερώτημα.
Αλλά για να απαντηθεί απαιτούνται συγκεκριμένοι δείκτες.
Πόσοι δρόμοι αναβαθμίστηκαν;
Πόσα μέτρα δικτύων κατασκευάστηκαν ή αντικαταστάθηκαν;
Πόσες σχολικές εγκαταστάσεις βελτιώθηκαν;
Ποιες παρεμβάσεις προσβασιμότητας ολοκληρώθηκαν;
Πόσοι δημόσιοι χώροι παραδόθηκαν προς χρήση;
Ποια ήταν η κατάσταση πριν από τις παρεμβάσεις και ποια μετά;
Η ίδια η καταγραφή παραδέχεται ότι δεν διαθέτει ενιαία στοιχεία πριν και μετά για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.
Επομένως, μπορεί να θέσει το ερώτημα.
Δεν μπορεί όμως, με τα συγκεκριμένα δεδομένα, να δώσει συνολική και τεκμηριωμένη απάντηση.
Και όταν μια έρευνα δεν μπορεί να μετρήσει το πραγματικό αποτέλεσμα, δεν μπορεί ούτε να τεκμηριώσει ότι η καθημερινότητα δεν βελτιώθηκε.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα έγιναν σωστά.
Σημαίνει ότι η αξιολόγηση απαιτεί διαφορετικά και πληρέστερα στοιχεία.
Δήμος Αργοστολίου: Τα ίδια τα στοιχεία δείχνουν μια σημαντική δραστηριότητα έργων
Υπάρχει, τελικά, μια ουσιαστική διαπίστωση.
Ο Δήμος Αργοστολίου εμφανίζει το μεγαλύτερο συνολικό ύψος εγκρίσεων και κατανομών.
Εμφανίζει σημαντικό αριθμό ενταγμένων έργων.
Εμφανίζει τεκμηριωμένη οικονομική απορρόφηση τουλάχιστον 60% στο εξεταζόμενο δείγμα.
Και διαθέτει μεγάλα έργα που είτε βρίσκονται σε εξέλιξη είτε έχουν προχωρήσει σε σημαντικό βαθμό.
Για παράδειγμα, στην οδική ασφάλεια καταγράφεται βεβαίωση περάτωσης εργασιών από τις 2 Ιουνίου 2026.
Στα ψηφιακά υδρόμετρα καταγράφεται οικονομική απορρόφηση 100%.
Στις μεγάλες αναπλάσεις καταγράφονται σημαντικές πληρωμές και συνεχιζόμενη εκτέλεση.
Αυτά δεν αποτελούν απόδειξη ότι κάθε έργο ολοκληρώθηκε χωρίς προβλήματα.
Αποτελούν όμως συγκεκριμένα δεδομένα που πρέπει να συνεκτιμώνται όταν αξιολογείται η συνολική δραστηριότητα του Δήμου.
Η κριτική σε μια δημοτική αρχή είναι απαραίτητη. Αλλά εξίσου απαραίτητο είναι να αναγνωρίζεται η πρόοδος που προκύπτει από τα ίδια τα στοιχεία.
Συμπέρασμα: Οι αριθμοί χρειάζονται ερμηνεία, όχι εντυπώσεις
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι οι δημοτικές αρχές πρέπει να λογοδοτούν.
Κανείς δεν υποστηρίζει ότι η εξασφάλιση χρηματοδότησης αρκεί για να χαρακτηριστεί επιτυχημένο ένα έργο.
Και κανείς δεν θεωρεί ότι οι καθυστερήσεις ή οι οικονομικές αποκλίσεις δεν πρέπει να εξετάζονται.
Όμως η λογοδοσία απαιτεί πλήρη στοιχεία και σωστές συγκρίσεις.
Δεν μπορεί να στηρίζεται σε αριθμούς που δεν καλύπτουν την ίδια περίοδο.
Δεν μπορεί να εξισώνει τις εγκρίσεις με τις πραγματικές δαπάνες.
Δεν μπορεί να αντιμετωπίζει κάθε παράταση ως απόδειξη αποτυχίας.
Και δεν μπορεί να αξιολογεί την ποιότητα ζωής χωρίς να μετρά τις πραγματικές αλλαγές που έχουν συντελεστεί.
Η συγκεκριμένη καταγραφή προσφέρει χρήσιμα οικονομικά δεδομένα και θέτει ερωτήματα που αξίζουν απαντήσεις.
Δεν προσφέρει, όμως, από μόνη της μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση του έργου των τεσσάρων δημοτικών αρχών.
Ιδιαίτερα για τον Δήμο Αργοστολίου, οι αριθμοί αποτυπώνουν σημαντική εξασφάλιση χρηματοδοτήσεων και ουσιαστική οικονομική πρόοδο σε μέρος των μεγάλων έργων.
Η πορεία τους πρέπει ασφαλώς να ελέγχεται.
Αλλά πρέπει και να παρουσιάζεται ολόκληρη.
Γιατί υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην τεκμηριωμένη κριτική και στην εντύπωση που μπορεί να δημιουργήσει ένας εντυπωσιακός τίτλος.
Και αν θέλουμε πραγματικά να μάθουμε τι άλλαξε στην Κεφαλονιά και την Ιθάκη από το 2019 μέχρι σήμερα, δεν αρκεί να μετράμε εκατομμύρια. Πρέπει να καταγράφουμε με την ίδια ακρίβεια και τα έργα που έγιναν.
