Μια πολιτική επιλογή του Αλέξη Τσίπρα, η οποία αρχικά παρουσιάστηκε ως κίνηση ανανέωσης και αποστασιοποίησης από το παρελθόν του ΣΥΡΙΖΑ, φαίνεται πως ενδέχεται να έχει απρόβλεπτες συνέπειες για τον ίδιο και το νέο πολιτικό του εγχείρημα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η προϋπόθεση που έθεσε ο πρώην πρωθυπουργός σε βουλευτές εκλεγμένους με τον ΣΥΡΙΖΑ: όποιος επιθυμεί να ενταχθεί στην ΕΛΑΣ θα πρέπει προηγουμένως να παραδώσει τη βουλευτική του έδρα.
Μια απόφαση που, σύμφωνα με πολιτικές εκτιμήσεις, μπορεί τελικά να αποδειχθεί περισσότερο ευνοϊκή για το ΠΑΣΟΚ παρά για τον ίδιο τον Αλέξη Τσίπρα.
Η απόφαση που άλλαξε τις ισορροπίες
Η απαίτηση παραίτησης από τη βουλευτική έδρα είχε σαφή πολιτικό συμβολισμό.
Ο Αλέξης Τσίπρας επιχείρησε να παρουσιάσει το νέο εγχείρημα ως μια διαφορετική πολιτική αφετηρία, αποφεύγοντας την εικόνα μιας απλής μεταφοράς βουλευτών από τον ΣΥΡΙΖΑ σε έναν νέο κομματικό σχηματισμό.
Αρχικά, η συγκεκριμένη επιλογή φέρεται να δημιούργησε θετικές εντυπώσεις, καθώς ερμηνεύτηκε ως μήνυμα ότι η συμμετοχή στο νέο κόμμα δεν θα συνδεόταν με τη διατήρηση κοινοβουλευτικών προνομίων.
Ωστόσο, η χρονική εξέλιξη των πολιτικών γεγονότων φαίνεται πως άλλαξε τα δεδομένα.
Η μη διεξαγωγή εκλογών το φθινόπωρο και η παράταση της κοινοβουλευτικής περιόδου ανέδειξαν μια σημαντική πολιτική συνέπεια: η ΕΛΑΣ στερήθηκε τη δυνατότητα να αποκτήσει ισχυρή και οργανωμένη παρουσία στη Βουλή.
Θα μπορούσε να διαθέτει περίπου 30 βουλευτές;
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις πολιτικών αναλυτών που επικαλείται το συγκεκριμένο πολιτικό σενάριο, το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα θα μπορούσε, υπό διαφορετικές συνθήκες, να διαθέτει κοινοβουλευτική δύναμη περίπου 30 βουλευτών.
Μια τέτοια παρουσία θα του επέτρεπε να παρεμβαίνει καθημερινά στις κοινοβουλευτικές διαδικασίες, να καταθέτει προτάσεις, να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες και να συμμετέχει ενεργά στις πολιτικές αντιπαραθέσεις.
Αντίθετα, η επιλογή της παραίτησης από τις έδρες περιορίζει τη δυνατότητα συγκρότησης μιας τέτοιας κοινοβουλευτικής ομάδας.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η αντιπολιτευτική παρουσία στη Βουλή αποτελεί βασικό πεδίο πολιτικής προβολής και διεκδίκησης ψηφοφόρων.
Το ΠΑΣΟΚ αποκτά πλεονέκτημα
Ο μεγαλύτερος ωφελημένος από αυτή την εξέλιξη φαίνεται, σύμφωνα με την ίδια πολιτική ανάλυση, να είναι το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη.
Η απουσία μιας ισχυρής κοινοβουλευτικής ομάδας του νέου κόμματος Τσίπρα αφήνει περισσότερο χώρο στο ΠΑΣΟΚ να αναδεικνύει τις δικές του πρωτοβουλίες και να διεκδικεί τον κεντρικό ρόλο της αντιπολίτευσης.
Το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης διαθέτει το θεσμικό πλεονέκτημα της οργανωμένης κοινοβουλευτικής παρουσίας, γεγονός που του επιτρέπει να παρεμβαίνει συστηματικά στις συζητήσεις και στις πολιτικές συγκρούσεις.
Έτσι, ενώ ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να συγκροτήσει έναν νέο πολιτικό φορέα, το ΠΑΣΟΚ έχει τη δυνατότητα να αξιοποιεί το κοινοβουλευτικό βήμα και να ενισχύει την εικόνα του ως βασικού αντιπολιτευτικού πόλου.
Το παράδοξο της αποστασιοποίησης από τον ΣΥΡΙΖΑ
Υπάρχει, ωστόσο, και μια δεύτερη πλευρά της συγκεκριμένης απόφασης.
Η απαίτηση παραίτησης από τη βουλευτική έδρα ερμηνεύτηκε ως προσπάθεια του Αλέξη Τσίπρα να διαχωρίσει το νέο εγχείρημα από την προηγούμενη πολιτική του διαδρομή και από την εικόνα του ΣΥΡΙΖΑ.
Πολιτικοί παρατηρητές επισημαίνουν, όμως, ότι ο στόχος αυτός δεν επιτυγχάνεται απαραίτητα μόνο με την παράδοση της έδρας.
Και αυτό διότι τα πρόσωπα που εντάσσονται στον νέο σχηματισμό εξακολουθούν να είναι πολιτικά στελέχη τα οποία μέχρι πρόσφατα εκπροσωπούσαν τον ΣΥΡΙΖΑ στη Βουλή.
Με άλλα λόγια, η παραίτηση μπορεί να αλλάζει το κοινοβουλευτικό καθεστώς ενός στελέχους, δεν διαγράφει όμως αυτομάτως την προηγούμενη πολιτική του ταυτότητα.
Τι δείχνει η δημοσκόπηση της Marc
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία της τελευταίας δημοσκόπησης της Marc που παρατίθενται στην πολιτική ανάλυση.
Στο ερώτημα «Ποιο κόμμα πιστεύετε ότι κάνει την πιο ουσιαστική αντιπολίτευση;», το ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται να συγκεντρώνει 19,3%, έναντι 16,6% στην προηγούμενη μέτρηση.
Αντίστοιχα, η ΕΛΑΣ καταγράφεται στο 9,3%.
Εφόσον επιβεβαιώνονται τα συγκεκριμένα στοιχεία, η εικόνα αυτή δείχνει ότι το ΠΑΣΟΚ διαθέτει σημαντικό προβάδισμα στην αντίληψη των ερωτηθέντων για την αποτελεσματικότητα της αντιπολίτευσης.
Το συγκεκριμένο εύρημα δεν αποτελεί πρόθεση ψήφου, αλλά αποτύπωση της αξιολόγησης των πολιτών για τον αντιπολιτευτικό ρόλο των κομμάτων.
Ένα πολιτικό στοίχημα με απρόβλεπτη κατάληξη
Το βασικό ερώτημα πλέον είναι εάν η επιλογή του Αλέξη Τσίπρα θα αποδειχθεί μακροπρόθεσμα σωστή ή εάν θα έχει προσφέρει στο ΠΑΣΟΚ ένα σημαντικό πολιτικό πλεονέκτημα.
Από τη μία πλευρά, ο πρώην πρωθυπουργός επιδιώκει να δημιουργήσει έναν νέο πολιτικό φορέα χωρίς να εμφανίζεται ότι στηρίζεται αποκλειστικά στην κοινοβουλευτική δύναμη του παλαιού ΣΥΡΙΖΑ.
Από την άλλη, η απουσία ισχυρής εκπροσώπησης στη Βουλή περιορίζει τις δυνατότητες καθημερινής πολιτικής παρέμβασης του νέου εγχειρήματος.
Και κάπως έτσι, μια απόφαση που σχεδιάστηκε για να ενισχύσει την πολιτική αυτονομία του Αλέξη Τσίπρα ενδέχεται να αποδειχθεί ένα απροσδόκητο δώρο προς τον μεγαλύτερο ανταγωνιστή του στον χώρο της Κεντροαριστεράς.



