Η βασική αντίφαση στις δηλώσεις του Παύλου Μαρινάκη είναι ξεκάθαρη: η Νέα Δημοκρατία διεκδικεί την αυτοδυναμία ως τη μόνη αξιόπιστη λύση, ενώ την ίδια στιγμή ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αντιμετωπίζει την επιλογή του ΠΑΣΟΚ να μη συνεργαστεί μαζί της ως ένδειξη πολιτικής ανευθυνότητας.
Όμως η αυτοδυναμία είναι εκλογικός στόχος, όχι δικαίωμα που έχει κατοχυρωθεί εκ των προτέρων. Και η άρνηση ενός κόμματος να συμμετάσχει σε μια συγκεκριμένη κυβερνητική συνεργασία δεν σημαίνει αυτομάτως ότι επιλέγει οποιαδήποτε άλλη.
Μαρινάκης: Η αυτοδυναμία έγινε μονόδρομος και όποιος δεν συγκυβερνά με τη ΝΔ βαφτίζεται «λαϊκιστής»!
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος επιχείρησε να παρουσιάσει τη Νέα Δημοκρατία ως τη μοναδική αξιόπιστη επιλογή, το ΠΑΣΟΚ ως πολιτικά αναξιόπιστο και την υπόλοιπη αντιπολίτευση ως χώρο λαϊκισμού. Μόνο που πίσω από τις βαριές εκφράσεις προκύπτουν σοβαρά ερωτήματα για τη συνέπεια της κυβερνητικής επιχειρηματολογίας.
Η αυτοδυναμία δεν απονέμεται από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο
Ο Παύλος Μαρινάκης εμφανίστηκε στην ΕΡΤ τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου με ένα σαφές μήνυμα: η αυτοδυναμία της Νέας Δημοκρατίας αποτελεί τη μόνη κυβερνητική επιλογή που, κατά την εκτίμησή του, έχει νόημα για τους πολίτες.
Είναι απολύτως θεμιτό ένα κόμμα να διεκδικεί αυτοδύναμη κυβέρνηση.
Δεν είναι, όμως, αυτονόητο ότι επειδή ένα κόμμα θεωρεί τον εαυτό του καταλληλότερο, όλες οι υπόλοιπες επιλογές στερούνται σοβαρότητας.
Αυτό ακριβώς είναι το πρώτο πρόβλημα της επιχειρηματολογίας του κυβερνητικού εκπροσώπου.
Η Νέα Δημοκρατία μπορεί να επιθυμεί την αυτοδυναμία. Δεν μπορεί, όμως, να την παρουσιάζει σαν τη μοναδική λογική έκβαση της δημοκρατικής διαδικασίας.
Η κυβέρνηση θα προκύψει από τους συσχετισμούς που θα διαμορφώσουν οι πολίτες στην κάλπη.
Και εάν δεν υπάρξει αυτοδυναμία, η συζήτηση για κυβερνητικές συνεργασίες δεν θα είναι κάποια θεσμική εκτροπή. Θα είναι μια απολύτως προβλεπόμενη δυνατότητα του κοινοβουλευτικού συστήματος.
Το μεγάλο παράδοξο: Η ΝΔ αποκλείει συνεργασίες, αλλά εγκαλεί το ΠΑΣΟΚ επειδή κάνει το ίδιο
Ο κ. Μαρινάκης επιτέθηκε στο ΠΑΣΟΚ επειδή έχει αποκλείσει τη μετεκλογική συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία.
Την ίδια στιγμή, όμως, ο ίδιος αποκλείει συνεργασίες με πολιτικές δυνάμεις που χαρακτηρίζει φορείς άκρατου λαϊκισμού.
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι.
Κάθε κόμμα έχει το δικαίωμα να ορίζει τις πολιτικές και προγραμματικές του προϋποθέσεις για μια συνεργασία.
Αυτό ισχύει για τη Νέα Δημοκρατία.
Ισχύει όμως εξίσου και για το ΠΑΣΟΚ.
Δεν μπορεί η άρνηση συνεργασίας να θεωρείται ένδειξη αρχών όταν προέρχεται από την κυβέρνηση και ένδειξη ανευθυνότητας όταν προέρχεται από την αντιπολίτευση.
Η πολιτική συνέπεια δεν μπορεί να λειτουργεί με δύο μέτρα και δύο σταθμά.
Και εδώ ο κυβερνητικός εκπρόσωπος οφείλει μια πιο πειστική απάντηση από τη γενική επίκληση του λαϊκισμού.
«Δεν απέκλεισε την Κωνσταντοπούλου, τον Βαρουφάκη και τον Τσίπρα»
Αυτό ήταν ένα από τα βασικά επιχειρήματα του Παύλου Μαρινάκη.
Ότι το ΠΑΣΟΚ απέκλεισε τη Νέα Δημοκρατία, αλλά δεν απέκλεισε με την ίδια ρητότητα άλλες πολιτικές δυνάμεις.
Πρόκειται, ωστόσο, για ένα λογικό άλμα.
Το ότι ένα κόμμα δεν έχει αποκλείσει δημόσια κάθε πιθανό συνομιλητή δεν σημαίνει ότι έχει αποφασίσει να συγκυβερνήσει μαζί του.
Η απουσία ρητού αποκλεισμού δεν ισοδυναμεί με πολιτική συμφωνία.
Για να υπάρξει κυβερνητική συνεργασία απαιτούνται εκλογικοί συσχετισμοί, πολιτική βούληση και συγκεκριμένο προγραμματικό πλαίσιο.
Τίποτε από αυτά δεν αποδεικνύεται από τη διαπίστωση ότι το ΠΑΣΟΚ δεν έχει εκδώσει έναν κατάλογο όλων των κομμάτων με τα οποία δεν θα συνεργαστεί.
Εάν η κυβέρνηση διαθέτει στοιχεία για κάποια συγκεκριμένη συμφωνία, μπορεί να τα παρουσιάσει.
Διαφορετικά, πρόκειται για πολιτική εικασία και όχι για τεκμηριωμένη διαπίστωση.
Το ΠΑΣΟΚ του Βενιζέλου και της Γεννηματά: Η βολική ανάγνωση της ιστορίας
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος επέλεξε να αντιπαραβάλει το σημερινό ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη με το ΠΑΣΟΚ του Ευάγγελου Βενιζέλου και της Φώφης Γεννηματά.
Η αναφορά δεν είναι τυχαία.
Η Νέα Δημοκρατία γνωρίζει ότι στο παρελθόν υπήρξαν συνθήκες που επέτρεψαν κυβερνητική συνεργασία μεταξύ των δύο κομμάτων.
Εκείνο που παραλείπεται είναι ότι οι πολιτικές συνθήκες, οι ηγεσίες και οι αποφάσεις των κομματικών οργάνων δεν παραμένουν αναλλοίωτες.
Η συνεργασία ΝΔ και ΠΑΣΟΚ την περίοδο της οικονομικής κρίσης δεν αποτελεί διαρκή δέσμευση του ΠΑΣΟΚ να συμμετέχει σε οποιαδήποτε μελλοντική κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας.
Ούτε η επιλογή διαφορετικής στρατηγικής από τον Νίκο Ανδρουλάκη αρκεί για να αποδείξει ότι το κόμμα εγκατέλειψε τη θεσμική σοβαρότητα.
Το ΠΑΣΟΚ έχει λάβει συνεδριακή απόφαση κατά της συνεργασίας με τη ΝΔ.
Μπορεί κάποιος να διαφωνεί πολιτικά με αυτή την απόφαση.
Δεν μπορεί, όμως, να αγνοεί ότι αποτελεί επιλογή συλλογικού κομματικού οργάνου.
Το ΠΑΣΟΚ δεν είναι υποχρεωμένο να παραμένει διαθέσιμο ως κυβερνητικός εταίρος κάθε φορά που η Νέα Δημοκρατία το χρειάζεται.
Η πρόταση δυσπιστίας δεν είναι συμφωνία συγκυβέρνησης
Ο Παύλος Μαρινάκης επέκρινε επίσης το ΠΑΣΟΚ για την κοινοβουλευτική του συμπόρευση με άλλες δυνάμεις της αντιπολίτευσης στην κατάθεση πρότασης δυσπιστίας.
Εδώ επιχειρείται μια ακόμη προβληματική εξίσωση.
Μια πρόταση δυσπιστίας αποτελεί συνταγματικά προβλεπόμενο μέσο κοινοβουλευτικού ελέγχου.
Η συμμετοχή διαφορετικών κομμάτων σε μια τέτοια διαδικασία δεν σημαίνει ότι έχουν κοινό κυβερνητικό πρόγραμμα.
Δεν σημαίνει ότι συμφωνούν στην οικονομία, στην εξωτερική πολιτική, στους θεσμούς ή σε οποιοδήποτε άλλο ζήτημα.
Σημαίνει ότι, σε μια συγκεκριμένη κοινοβουλευτική διαδικασία, εκφράζουν την αντίθεσή τους στην κυβέρνηση.
Η Νέα Δημοκρατία έχει κάθε δικαίωμα να αντικρούσει την ουσία μιας πρότασης δυσπιστίας.
Αλλά η παρουσίαση μιας κοινής κοινοβουλευτικής ενέργειας ως προάγγελου συγκυβέρνησης δεν αποτελεί απόδειξη πολιτικής συμμαχίας.
«Το ΠΑΣΟΚ παίζει στο ίδιο γήπεδο με τον Τσίπρα»
Η συγκεκριμένη φράση μπορεί να λειτουργεί επικοινωνιακά.
Πολιτικά, όμως, χρειάζεται περιεχόμενο.
Τι ακριβώς σημαίνει ότι το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται στο ίδιο γήπεδο με τον Αλέξη Τσίπρα;
Ότι και οι δύο ασκούν αντιπολίτευση στη Νέα Δημοκρατία;
Ότι διεκδικούν ψηφοφόρους από συγγενείς πολιτικούς χώρους;
Ή ότι υπάρχει συγκεκριμένη συμφωνία για την επόμενη ημέρα;
Τα δύο πρώτα αποτελούν πολιτικές εκτιμήσεις που μπορούν να συζητηθούν.
Το τρίτο απαιτεί αποδείξεις.
Και μέχρι να παρουσιαστούν τέτοιες αποδείξεις, η ποδοσφαιρική παρομοίωση δεν μπορεί να υποκαταστήσει την πολιτική ανάλυση.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να τοποθετήσει διαφορετικές αντιπολιτευτικές δυνάμεις κάτω από την ίδια γενική ταμπέλα.
Όμως οι διαφορές ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ, στον Αλέξη Τσίπρα και στα υπόλοιπα κόμματα δεν εξαφανίζονται επειδή ο κυβερνητικός εκπρόσωπος τις εντάσσει στο ίδιο επικοινωνιακό σχήμα.
Ο «λαϊκισμός» ως πολιτική ταμπέλα
Ο κ. Μαρινάκης μίλησε για κόμματα του άκρατου λαϊκισμού.
Ο χαρακτηρισμός αυτός αποτελεί πολιτική αξιολόγηση, όχι αντικειμενική κατηγορία στην οποία εντάσσονται αυτομάτως όσοι διαφωνούν με την κυβέρνηση.
Ο λαϊκισμός μπορεί να ασκείται από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους.
Και μπορεί να εκδηλώνεται με διαφορετικούς τρόπους: με υπεραπλουστεύσεις, εύκολες υποσχέσεις, απόλυτα διλήμματα ή την παρουσίαση σύνθετων προβλημάτων ως ζητημάτων που έχουν μία και μοναδική λύση.
Γι’ αυτό και η κυβέρνηση οφείλει να εξηγεί ποιες συγκεκριμένες θέσεις θεωρεί λαϊκιστικές και γιατί.
Δεν αρκεί να επαναλαμβάνει τον χαρακτηρισμό.
Άλλωστε, όταν μια κυβέρνηση παρουσιάζει τη δική της αυτοδυναμία ως τη μοναδική επιλογή που έχει νόημα, οφείλει και η ίδια να προσέχει μήπως καταλήγει σε μια υπεραπλούστευση της πολιτικής πραγματικότητας.
Αυτοδύναμη κυβέρνηση δεν σημαίνει αυτομάτως αποτελεσματική κυβέρνηση
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος υποστήριξε ότι οι αυτοδύναμες κυβερνήσεις μπορούν να λαμβάνουν ευκολότερα αποφάσεις, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης.
Υπάρχει ένας πραγματικός πυρήνας σε αυτή την επιχειρηματολογία.
Μια κυβέρνηση που διαθέτει σταθερή κοινοβουλευτική πλειοψηφία μπορεί να αντιμετωπίζει λιγότερες δυσκολίες συντονισμού από μια πολυκομματική κυβέρνηση.
Αλλά η ευκολία λήψης αποφάσεων δεν ταυτίζεται με την ποιότητα των αποφάσεων.
Ούτε η αυτοδυναμία αποτελεί εγγύηση αποτελεσματικότητας, λογοδοσίας ή επιτυχίας.
Μια αυτοδύναμη κυβέρνηση μπορεί να παίρνει γρήγορα σωστές αποφάσεις.
Μπορεί όμως να παίρνει εξίσου γρήγορα και λανθασμένες.
Το κριτήριο, επομένως, δεν είναι μόνο πόσο εύκολα αποφασίζει μια κυβέρνηση.
Είναι τι αποφασίζει, πώς εφαρμόζει τις πολιτικές της και ποια αποτελέσματα παράγει.
Και αυτά είναι τα πεδία στα οποία πρέπει να κριθεί η Νέα Δημοκρατία μετά από περισσότερα από επτά χρόνια διακυβέρνησης.
Το πολιτικό ερώτημα που μένει αναπάντητο
Ο Παύλος Μαρινάκης περιγράφει ένα πολιτικό σκηνικό στο οποίο η Νέα Δημοκρατία αποτελεί τη μόνη αξιόπιστη κυβερνητική επιλογή, ενώ οι υπόλοιπες δυνάμεις εμφανίζονται είτε ως φορείς λαϊκισμού είτε ως πολιτικά ασυνεπείς.
Η εικόνα αυτή εξυπηρετεί την εκλογική στρατηγική της κυβέρνησης.
Δεν απαντά, όμως, σε ένα κρίσιμο ερώτημα.
Τι θα συμβεί εάν οι πολίτες δεν δώσουν στη Νέα Δημοκρατία την αυτοδυναμία που ζητά;
Θα αναγνωρίσει η κυβερνητική παράταξη ότι η λαϊκή εντολή απαιτεί αναζήτηση συναινέσεων;
Θα παρουσιάσει συγκεκριμένες προγραμματικές προϋποθέσεις συνεργασίας;
Ή θα επιμείνει ότι κάθε άλλη λύση στερείται νοήματος;
Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί με ποδοσφαιρικές παρομοιώσεις ούτε με γενικούς χαρακτηρισμούς.
Η Δημοκρατία δεν υποχρεούται να παράγει το εκλογικό αποτέλεσμα που επιθυμεί ο κυβερνητικός εκπρόσωπος.
Και τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν υποχρεούνται να προσαρμόζουν τις αποφάσεις τους στις κυβερνητικές ανάγκες.
Ο κ. Μαρινάκης έχει κάθε δικαίωμα να υπερασπίζεται την αυτοδυναμία της Νέας Δημοκρατίας.
Αλλά η πολιτική σοβαρότητα δεν αποδεικνύεται με το να αποκαλείς τους άλλους λαϊκιστές.
Αποδεικνύεται με συνέπεια, επιχειρήματα, αποτελέσματα και σεβασμό στο δικαίωμα των πολιτών να επιλέξουν ακόμη και μια κυβέρνηση διαφορετική από εκείνη που επιθυμεί η σημερινή εξουσία.



