Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο μοιράζονται οι κληρονομιές φέρνει η αναμόρφωση του Κληρονομικού Δικαίου. Στο επίκεντρο βρίσκονται τα ακίνητα που περνούν από τους γονείς στα παιδιά, τα χρέη που αφήνει πίσω του ο θανών και οι περιπτώσεις στις οποίες οι κληρονόμοι αδυνατούν να συμφωνήσουν για τη διανομή της περιουσίας.
Οι ρυθμίσεις αποσκοπούν στον περιορισμό των οικογενειακών αντιπαραθέσεων, στην προστασία της προσωπικής περιουσίας των κληρονόμων και στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που δημιουργεί η συνιδιοκτησία ακινήτων.
Ποιος παίρνει το σπίτι όταν υπάρχουν περισσότερα παιδιά;
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τη λεγόμενη νόμιμη μοίρα.
Σε περιπτώσεις όπου ένας γονέας αφήνει με διαθήκη το σπίτι του σε ένα μόνο παιδί, τα υπόλοιπα παιδιά εξακολουθούν να προστατεύονται ως δικαιούχοι της νόμιμης μοίρας.
Η βασική διαφοροποίηση είναι ότι προβλέπεται η δυνατότητα η νόμιμη μοίρα να ικανοποιείται χρηματικά, χωρίς να δημιουργείται υποχρεωτικά συγκυριότητα στο ακίνητο.
Έτσι, το παιδί που αποκτά το σπίτι μπορεί, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να διατηρήσει την κυριότητά του, ενώ οι υπόλοιποι δικαιούχοι λαμβάνουν τη χρηματική αξία που τους αναλογεί.
Στόχος είναι να αποφεύγονται περιπτώσεις στις οποίες ένα ακίνητο καταλήγει να ανήκει σε πολλούς συγγενείς, χωρίς να μπορούν να συμφωνήσουν για την αξιοποίησή του.
Τι γίνεται όταν τα αδέλφια δεν συμφωνούν;
Οι διαφωνίες μεταξύ συγκληρονόμων αποτελούν συχνή αιτία δικαστικών αντιπαραθέσεων.
Όταν ένα ακίνητο ανήκει σε περισσότερα πρόσωπα και δεν υπάρχει συμφωνία για τη χρήση ή τη διανομή του, μπορεί να ζητηθεί δικαστική παρέμβαση.
Οι νέες προβλέψεις διευκολύνουν, υπό προϋποθέσεις, την απόκτηση του ακινήτου από έναν συγκληρονόμο, με καταβολή της αξίας των μεριδίων των υπολοίπων.
Εάν δεν είναι εφικτή η διανομή ή κάποια άλλη νόμιμη λύση, εξακολουθεί να υπάρχει η δυνατότητα δικαστικής διανομής και, όπου απαιτείται, πώλησης του ακινήτου.
Επομένως, δεν σημαίνει ότι κάθε σπίτι περνά αυτομάτως σε ένα μόνο αδέλφι. Η λύση εξαρτάται από τα κληρονομικά δικαιώματα, τις σχετικές διατάξεις και τις περιστάσεις κάθε υπόθεσης.
Ποιος πληρώνει τα χρέη του θανόντος;
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι προβλέψεις για τις οφειλές που συνοδεύουν μια κληρονομιά.
Το νέο πλαίσιο αποσκοπεί στον περιορισμό της ευθύνης των κληρονόμων στην αξία της κληρονομιαίας περιουσίας.
Αυτό σημαίνει ότι οι πιστωτές ικανοποιούνται από τα περιουσιακά στοιχεία της κληρονομιάς, χωρίς να τίθεται αυτομάτως σε κίνδυνο η προσωπική περιουσία του κληρονόμου.
Για παράδειγμα, εάν κάποιος κληρονομήσει περιουσία αξίας 80.000 ευρώ με οφειλές 120.000 ευρώ, η βασική αρχή του νέου συστήματος είναι ότι η ευθύνη περιορίζεται στα περιουσιακά στοιχεία της κληρονομιάς και όχι στα προσωπικά περιουσιακά στοιχεία του κληρονόμου.
Η εφαρμογή της προστασίας εξαρτάται από τις συγκεκριμένες νόμιμες προϋποθέσεις και τις διατάξεις που διέπουν την κληρονομιά.
Τι αλλάζει για τον σύζυγο;
Αλλαγές προβλέπονται και στα δικαιώματα του επιζώντος συζύγου.
Όταν ο θανών αφήνει σύζυγο και ένα παιδί, το μερίδιο του συζύγου αυξάνεται από το ένα τέταρτο στο ένα τρίτο της εξ αδιαθέτου κληρονομιάς.
Όταν υπάρχουν δύο ή περισσότερα παιδιά, το μερίδιο του επιζώντος συζύγου παραμένει στο ένα τέταρτο.
Οι ρυθμίσεις αποσκοπούν στην ενίσχυση της προστασίας του επιζώντος συζύγου, λαμβάνοντας υπόψη τη σύνθεση της οικογένειας.
Οι κληρονομικές συμβάσεις
Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά τη δυνατότητα σύναψης κληρονομικών συμβάσεων.
Με τον θεσμό αυτό προβλέπεται ότι ένα πρόσωπο μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να ρυθμίζει εν ζωή τη μελλοντική διανομή της περιουσίας του με συμφωνία που έχει νομική ισχύ.
Για παράδειγμα, μπορεί να προβλεφθεί ότι ένα παιδί θα αποκτήσει ένα συγκεκριμένο ακίνητο και κάποιο άλλο διαφορετικό περιουσιακό στοιχείο, με τις αντίστοιχες ρυθμίσεις για τα δικαιώματα των εμπλεκομένων.
Τι ισχύει για τις χειρόγραφες διαθήκες;
Οι ιδιόγραφες διαθήκες δεν καταργούνται.
Εξακολουθεί να απαιτείται να έχουν γραφτεί εξ ολοκλήρου από το χέρι του διαθέτη, να φέρουν ημερομηνία και να έχουν υπογραφεί από τον ίδιο.
Παράλληλα, προβλέπονται πρόσθετοι έλεγχοι γνησιότητας σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, ώστε να περιορίζονται οι αμφισβητήσεις και οι περιπτώσεις πλαστών διαθηκών.
Τι πρέπει να προσέχουν οι κληρονόμοι
Η εφαρμογή των κληρονομικών διατάξεων εξαρτάται από τον χρόνο θανάτου, την ύπαρξη ή μη διαθήκης, τον αριθμό και την ιδιότητα των δικαιούχων και τη σύνθεση της περιουσίας.
Ιδιαίτερα στις περιπτώσεις όπου υπάρχουν ακίνητα, δάνεια ή διαφωνίες μεταξύ συγγενών, είναι σημαντικό να εξετάζονται τα συγκεκριμένα δεδομένα πριν από οποιαδήποτε αποδοχή, αποποίηση ή συμφωνία διανομής.
Το βασικό στοιχείο της μεταρρύθμισης είναι ότι επιχειρεί να διευκολύνει τη διανομή των κληρονομιών, να προστατεύσει τους δικαιούχους και να περιορίσει τις πολυετείς οικογενειακές διαμάχες για τα ακίνητα.



