Για μια ακόμα φορά, με αφορμή την παγκόσμια ημέρα περιβάλλοντος, είμαστε υποχρεωμένοι να ενώσουμε τη φωνή μας –όσομικρή κι αν είναι- με το πανελλήνιο και διεθνές περιβαλλοντικό κίνημα. Είναι υποχρέωση και ταυτόχρονα δικαίωμα τόσο των κοινωνικών φορέων όσων και των ενεργών πολιτών.
Για μια ακόμα φορά θα ακούσουμε τους ηγέτες των ισχυρών χωρών του πλανήτη να σκορπούνυποσχέσεις τις οποίες πιθανότατα δεν θα τηρήσουν. Κυριαρχεί η αφθονία των λόγων και η ένδεια των πράξεωνσε ό,τι αφορά στην προστασία και διαχείριση του περιβάλλοντος. Ακούμε τους κάθε είδους αρμόδιους να μιλούν για ολιστικά, αειφόρα, βιώσιμα,ανθεκτικά σχέδια. Ωστόσο, μόνο με την αλλαγή στους όρους και στις ονομασίες δεν αλλάζει η κλιματική και περιβαλλοντική πραγματικότητα.
Η προστασία του περιβάλλοντος είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το είδος της ανάπτυξηςπου επιλέγεται κάθε φορά σε περιφερειακό,εθνικό και διεθνέςεπίπεδο. Το κυρίαρχο οικονομικό σύστημαπου δημιουργείσυνεχώςανισότητες και οδηγεί στη ληστρική εκμετάλλευσητων φυσικών πόρων, ευθύνεται για την καταστροφή των δασικών οικοσυστημάτων,την απώλειαβιοποικιλότητας, την ερημοποίηση, την άναρχη δόμηση σε ακτές, βουνά και ρέματα αλλά κυρίως για την αλλαγή τουκλίματος που συντελείται με επιταχυνόμενους ρυθμούς.Και δυστυχώς, οι περιβαλλοντικοίκίνδυνοι και καταστροφέςεπηρεάζουν περισσότερο τις εισοδηματικά φτωχότερες και γενικά τις πιο αδύναμες και ευάλωτες ομάδες της κοινωνίας μας.
Η προσαρμογή, για την οποίαγίνεταιλόγος τα τελευταία χρόνια,είναι εξαιρετικά δύσκολη όπως φαίνεται από τις εξελίξεις. Τρανταχτό παράδειγμα η Συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα, ο στόχος της οποίας(NetZero 2050), με βάση τα σημερινά δεδομένα, δεν είναι εύκολο να επιτευχθεί, με αποτέλεσμα την υπερθέρμανση του πλανήτηπέραν των ανεκτών ορίων (1,5 οC) με ότι αυτό συνεπάγεται: αύξηση των ακραίωνφαινομένων την απώλειαγεωργικών καλλιεργειών και την εμφάνιση λειψυδρίας.
Επί πλέον η πολυδιαφημισμένη μετάβαση στην πράσινηανάπτυξη πρέπει να είναι ουσιαστική και με κοινωνικόπρόσημο για να μη καταλήξει σε greenwashingαπό τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα.
Την πρόσφατηπερίοδο πέρα από τις πρωτοβουλίες του ΟΗΕ και άλλων διεθνώνοργανισμών διάφορακράτη έχουν επιδοθεί στην σύνταξη και ψήφισηκλιματικώννόμωνμε στόχο την κλιματική ουδετερότητα το 2050. Ήδη,είναι σε ισχύτέτοιοι νόμοι (με ή χωρίς μακροπρόθεσμους στόχους), στις χώρες Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Γερμανία, Δανία, Σουηδία, Ιρλανδία, Ολλανδία, Νορβηγία, Φιλανδία, Ελβετία Αυστρία, Μάλτα, , Ισλανδία, Βουλγαρία. Σε άλλες είναι στη φάση προετοιμασίας.
Στην Ελλάδα παρόλο που ησυζήτηση άνοιξε καθυστερημένα,υπάρχει μεγάλη κινητικότητα από κορυφαίες περιβαλλοντικές οργανώσεις που άνοιξαν μια πλατφόρμα διαλόγου για τη διατύπωση μια ολοκληρωμένης πρότασης ώστε αυτή να υποβληθεί στο κοινοβούλιο, στις αρμόδιες επιτροπές του οποίου έγινεπροσφάτως μια γενική συζήτηση.
Το πρόβλημα όμως δεν είναι μια ακόμη νομοθεσία ή μια οποιαδήποτε νομοθεσία. Χρειάζεται ένας εθνικός νόμος για το κλίμα , που να συνιστά όχι ένα ευχολόγιο αλλά ένα τολμηρό νομικά και οικονομικά δεσμευτικόντοκουμέντο, στο πλαίσιο του αντίστοιχουευρωπαϊκούπου ολοκληρώνεταισύντομα. Η νέα νομοθετική ρύθμιση, που δυστυχώςδεν έγινε ταυτόχρονα με τον περσινό περιβαλλοντικό νόμο, χρειάζεται να στηριχθεί αφενός σε μια στέρεη επιστημονική βάση και αφετέρου σε μια ευρύτατη κοινωνική συμμετοχή. Διότιτο πρόβλημα δεν είναι μόνο τεχνικό,είναι και βαθύτατα πολιτικό και κοινωνικό.
Για τους λόγους αυτούς χρειάζεται να αναπτυχθούνισχυρές αντιστάσεις σε ατομικό καισυλλογικό επίπεδο.Διότι η πλύση εγκεφάλου από τον χείμαρρο των διαφημιστικών μηνυμάτων εξωθεί τους πολίτες στηκάλυψη πλασματικών αναγκών και σε καταναλωτικές συμπεριφορές καταστροφικές για τη φύση και το περιβάλλον.
Στα νησιά μας, Κεφαλονιά- Ιθάκη και λοιπά Ιόνια νησιάυπάρχουν πολλά ευαίσθηταοικοσυστήματα -ορεινά, παράκτια, θαλάσσια- που χρειάζονται προστασία. Τα προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί στο φυσικό περιβάλλον είναι πολλά και σοβαρά και τα οποία έχουμε επισημάνει αρκετές φορές με αφορμή‘διεθνείς ημέρες’. Αυτό, το γνωρίζουν βέβαια τα αρμόδια υπουργεία αλλά και οι αρχές του τόπου μας που πρέπει να παίξουν σωστά το ρόλο τους ενεργοποιώντας την κοινωνία των πολιτών χωρίς τη συμβολή της οποίας είναι αδύνατη η επιτυχία κάθε πρωτοβουλίας για το περιβάλλον. Αλλά και οι ίδιοι οι πολίτες οφείλουν να οργανωθούν μέσα από κοινωνικούς φορείςκαι να δράσουν σε συνεργασία με τη διοίκηση και αυτοδιοίκηση της περιοχής.
Το ΙΚΙ από την ίδρυσή του, πέρα από τις δράσεις που το ίδιο οργανώνει, στηρίζει και τις πρωτοβουλίες άλλων συναφών φορέων. Και είναι πάντα έτοιμο να συνεργαστείμε κάθε αρμόδια αρχή, σε τοπική περιφερειακήκαι εθνική κλίμακα, για την αποτροπή της υποβάθμισης αλλά και την βελτίωσητου φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος στην Κεφαλονιά και Ιθάκη και γενικότερα στα Ιόνια νησιά.
Ηλίας Μπεριάτος
Προέδρος του Δ.Σ. ΙΚΙ
Ομ. καθηγητής χωροταξικού –περιβαλλοντικού σχεδιασμού παν. Θεσσαλίας
Σχετικές πληροφορίες και γενικά για τη δράση του ΙΚΙ στην ιστοσελίδα www.ikifoundation.gr


