Η σιωπηλή απειλή πίσω από κάθε ανελκυστήρα
Εκατοντάδες χιλιάδες πολυκατοικίες στην Ελλάδα διαθέτουν ανελκυστήρες που λειτουργούν καθημερινά, εξυπηρετώντας εκατομμύρια ανθρώπους. Παρά τη ζωτική σημασία τους για την ασφάλεια και την άνεση των κατοίκων, η πραγματικότητα γύρω από τη συντήρηση, την καταγραφή και την πιστοποίησή τους κρύβει ένα επικίνδυνο μπάχαλο. Κι ενώ το νομικό πλαίσιο υπάρχει, η εφαρμογή του αποδεικνύεται δυσκολότερη απ’ όσο φαντάζεται κανείς.
Τι προβλέπει η νομοθεσία
Από το 2008 ισχύει η Κοινή Υπουργική Απόφαση 28425, η οποία καθορίζει λεπτομερώς πώς πρέπει να λειτουργεί κάθε ανελκυστήρας:
-
αρχικοί και περιοδικοί έλεγχοι,
-
συμμόρφωση με τις προδιαγραφές ασφαλείας,
-
και καταχώριση στις τεχνικές υπηρεσίες των δήμων.
Στα χαρτιά όλα φαίνονται οργανωμένα. Στην πράξη όμως, η τήρηση των κανόνων έχει μετατραπεί σε γρίφο για ιδιοκτήτες, διαχειριστές και τεχνικούς.
Το χάος της καταγραφής
Δεκαεπτά χρόνια μετά τη θέσπιση της ΚΥΑ, το κράτος δεν γνωρίζει πόσοι ανελκυστήρες λειτουργούν στην Ελλάδα. Το Ενιαίο Μητρώο Ανελκυστήρων, που ψηφίστηκε με νόμο το 2022 για να καλύψει αυτό το κενό, δεν έχει τεθεί ακόμη σε λειτουργία.
Αποτέλεσμα; Σε πολλούς δήμους οι υπηρεσίες δεν μπορούν να διεκπεραιώσουν αιτήσεις καταχώρισης. Σε δήμο της Ανατολικής Αττικής, η τεχνική υπηρεσία ούτε ψηφιακή υποδομή διαθέτει ούτε επαρκές προσωπικό, με αποτέλεσμα να συσσωρεύονται εκκρεμότητες μηνών. Έτσι, οι ιδιοκτήτες βρίσκονται σε πλήρη σύγχυση: δεν ξέρουν τι ακριβώς πρέπει να δηλώσουν, πού και με ποια διαδικασία.
Η κραυγή αγωνίας της αγοράς
Το αδιέξοδο αυτό ανάγκασε δύο μεγάλους φορείς, την ΠΟΜΙΔΑ (ιδιοκτήτες ακινήτων) και την ΠΟΒΕΣΑ (συντηρητές ανελκυστήρων), να ενώσουν τις φωνές τους. Με κοινή ανακοίνωση ζήτησαν από την Πολιτεία να παρατείνει τις προθεσμίες και να σχεδιάσει ξανά το σύστημα, με πιο ρεαλιστικές διαδικασίες. Όπως τονίζουν, το πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό, αλλά αγγίζει άμεσα την καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών.
Οι περιορισμένες δυνατότητες των ελέγχων
Ακόμα και αν όλοι οι ιδιοκτήτες ήθελαν να συμμορφωθούν αύριο, η αγορά δεν μπορεί να αντεπεξέλθει. Σήμερα λειτουργούν μόλις 17 διαπιστευμένοι φορείς ελέγχου ανελκυστήρων, οι οποίοι –λόγω αυστηρών νομοθετικών περιορισμών– έχουν τη δυνατότητα να διενεργούν περιορισμένο αριθμό ελέγχων κάθε ημέρα. Ο όγκος της ζήτησης είναι τεράστιος και πρακτικά αδύνατο να καλυφθεί σε εύλογο χρονικό διάστημα.
Οικονομικό αδιέξοδο στις πολυκατοικίες
Αν το τεχνικό κομμάτι είναι δύσκολο, το οικονομικό αποδεικνύεται ακόμα πιο σκληρό. Σε πολυκατοικία με ανελκυστήρα του 1982, η δαπάνη για μελέτη, πιστοποίηση και τεχνικές παρεμβάσεις άγγιξε τις 2.500 ευρώ. Η γενική συνέλευση των ιδιοκτητών, στην πλειονότητά τους ηλικιωμένοι με χαμηλά εισοδήματα, αρνήθηκε να εγκρίνει το ποσό. Ο ανελκυστήρας λειτουργεί μόνο με βασική συντήρηση, χωρίς να έχει περάσει από τις απαραίτητες διαδικασίες καταγραφής ή πιστοποίησης.
Ακόμη και πιο σύγχρονοι ανελκυστήρες δεν είναι πάντα κατοχυρωμένοι. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο εργολάβος δεν προχώρησε στη σχετική καταχώριση, και οι νέοι διαχειριστές δεν γνωρίζουν πώς να χειριστούν την υπόθεση.
Ποια είναι τα πρόστιμα
Η ΚΥΑ 28425/2008 δεν αφήνει κενά: για κάθε παράβαση που σχετίζεται με την εγκατάσταση, τη λειτουργία, την καταγραφή και την πιστοποίηση ανελκυστήρων, προβλέπονται διοικητικά πρόστιμα από 500 έως 10.000 ευρώ.
Το ποσό καθορίζεται με βάση:
-
τη σοβαρότητα της παράβασης,
-
το είδος του κινδύνου για τους χρήστες,
-
και το αν υπάρχει υποτροπή.
Έτσι, ένας ανελκυστήρας που λειτουργεί χωρίς την απαιτούμενη πιστοποίηση μπορεί να επιφέρει πρόστιμο έως και 10.000 ευρώ στον υπεύθυνο. Το ίδιο ισχύει και για την απουσία καταχώρισης στον δήμο ή για την παράλειψη περιοδικών ελέγχων.
Όχι μόνο πρόστιμα: και διακοπή λειτουργίας
Σε περιπτώσεις όπου ένας ανελκυστήρας θεωρείται επικίνδυνος για την ασφάλεια, οι αρμόδιες αρχές έχουν το δικαίωμα να διατάξουν όχι μόνο την επιβολή προστίμου, αλλά και την άμεση διακοπή της λειτουργίας του. Αυτό σημαίνει ότι μια ολόκληρη πολυκατοικία μπορεί να μείνει ξαφνικά χωρίς ασανσέρ, μέχρι να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες διορθωτικές εργασίες και πιστοποιήσεις.
Σε περιπτώσεις υποτροπής, τα πρόστιμα γίνονται ακόμα πιο βαριά και επαναλαμβάνονται, επιβαρύνοντας ακόμα περισσότερο τους ιδιοκτήτες.
Τι σημαίνει αυτό για τους ιδιοκτήτες
Η εικόνα είναι ξεκάθαρη: ένα νομοθετικό πλαίσιο που υπάρχει αλλά δεν εφαρμόζεται, μια αγορά με περιορισμένες δυνατότητες, και χιλιάδες πολυκατοικίες που βρίσκονται σε γκρίζα ζώνη. Για τους ιδιοκτήτες και τους διαχειριστές, η αδιαφορία ή η καθυστέρηση δεν είναι επιλογή – τα πρόστιμα είναι μεγάλα, και ο κίνδυνος διακοπής λειτουργίας πραγματικός.
Η Πολιτεία καλείται άμεσα να βρει λύση, είτε με παράταση προθεσμιών είτε με ουσιαστική λειτουργία του Ενιαίου Μητρώου. Μέχρι τότε, το άγχος παραμένει: τι θα γίνει την ημέρα που θα χτυπήσει η πόρτα του ελεγκτή;
