Ένα ηχηρό «όχι» στις επιθετικές πρακτικές των εταιρειών διαχείρισης δανείων (servicers) αρχίζουν να λένε τα ελληνικά δικαστήρια, στέλνοντας ξεκάθαρο μήνυμα: Δεν είναι όλα ανεκτά στον βωμό της είσπραξης. Με αλλεπάλληλες αποφάσεις, η ελληνική Δικαιοσύνη ανακόπτει τις κατασχέσεις και τους πλειστηριασμούς ακινήτων, όταν πρόκειται για οφειλές που δεν δικαιολογούν τέτοια ακραία μέτρα.
Η νέα αυτή στάση των δικαστηρίων θέτει φρένο στις εταιρείες που επιδιώκουν την ταχεία είσπραξη απαιτήσεων, αγνοώντας βασικές αρχές όπως η αναλογικότητα και η καλή πίστη. Ολοένα και περισσότερες αποφάσεις δείχνουν ότι η ελληνική Δικαιοσύνη δεν ανέχεται καταχρηστικές τακτικές, ειδικά όταν η αξία του κατασχεμένου ακινήτου είναι πολλαπλάσια του χρέους.
«Εξαφάνισαν» κατάσχεση για χρέος 15.000 ευρώ – Η κατοικία άξιζε 53.000
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πρόσφατη υπόθεση που εκδικάστηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ιωαννίνων. Εταιρεία servicer προχώρησε σε κατάσχεση διαμερίσματος για χρέος λίγο πάνω από 15.000 ευρώ. Το ακίνητο, ωστόσο, αποτιμήθηκε επίσημα σε 53.000 ευρώ. Η ιδιοκτήτρια αντέδρασε, προσέφυγε στο δικαστήριο, και –όπως αποδείχθηκε– δικαιώθηκε πανηγυρικά.
Το Δικαστήριο δεν πείστηκε από το επιχείρημα της εταιρείας ότι δεν υπήρχαν άλλα περιουσιακά στοιχεία. Αντιθέτως, έκρινε πως η κατάσχεση ήταν υπερβολική, καταχρηστική και αντίθετη προς την αρχή της αναλογικότητας. Η απόφαση, που ήδη συζητείται έντονα στους νομικούς κύκλους, μαρτυρά μια αυξανόμενη αυστηρότητα απέναντι σε τέτοιες πρακτικές.
Ποια ήταν τα νομικά επιχειρήματα;
Η ανακόπτουσα, δηλαδή η ιδιοκτήτρια του ακινήτου, είχε λάβει δάνειο ύψους περίπου 14.800 ευρώ από την Εθνική Τράπεζα, το οποίο μεταβιβάστηκε μετέπειτα στη Frontier II και διαχειριζόταν η doValue Greece. Μετά από καθυστέρηση στην αποπληρωμή, εκδόθηκε διαταγή πληρωμής για 14.693 ευρώ, που με τόκους και έξοδα έφτασε τα 15.123 ευρώ.
Η doValue Greece ξεκίνησε διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης κατασχέτοντας το ισόγειο διαμέρισμα 64 τ.μ. στα Ιωάννινα. Στην κατασχετήρια έκθεση το ακίνητο εκτιμήθηκε επίσημα στα 53.000 ευρώ και προγραμματίστηκε ηλεκτρονικός πλειστηριασμός.
Η ιδιοκτήτρια προσέφυγε νομικά, ζητώντας να ακυρωθεί η κατάσχεση, στηριζόμενη στα άρθρα 281 του Αστικού Κώδικα και 25 του Συντάγματος. Το επιχείρημά της; Ότι η πράξη είναι καταχρηστική, καθώς παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας – μια βασική αρχή που απαιτεί τα μέτρα εκτέλεσης να είναι λογικά σε σχέση με τον στόχο που επιδιώκουν.
Το Δικαστήριο έκανε δεκτό το αίτημα, σημειώνοντας πως:
-
Η αξία του ακινήτου ξεπερνούσε κατά 3,5 φορές την οφειλή.
-
Η ενέργεια της εταιρείας ήταν υπερβολική και αντίθετη στην καλή πίστη.
-
Δεν τεκμηριώθηκε ότι δεν υπήρχαν ηπιότερα μέσα είσπραξης.
-
Ο πλειστηριασμός θα προκαλούσε δυσανάλογη ζημία στην οφειλέτρια.
Τι σημαίνει αυτή η απόφαση για τους δανειολήπτες;
Η απόφαση αυτή προστίθεται σε ένα αυξανόμενο σώμα νομολογίας που αλλάζει τους όρους του «παιχνιδιού» μεταξύ οφειλετών και εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων. Μέχρι πρόσφατα, οι πλειστηριασμοί αποτελούσαν την πρώτη κίνηση των servicers, χωρίς καν να διερευνούν σοβαρά τις δυνατότητες ρύθμισης.
Πλέον, τα δικαστήρια καθιστούν σαφές πως η αναγκαστική εκτέλεση δεν είναι απόλυτο όπλο, αλλά πρέπει να κινείται εντός των ορίων του Συντάγματος και των γενικών αρχών του δικαίου. Και κυρίως, δεν μπορεί να εφαρμόζεται αδιακρίτως, ειδικά όταν τίθεται σε κίνδυνο η κύρια κατοικία για σχετικά μικρές οφειλές.
Έρχεται «ντόμινο» ακυρώσεων;
Νομικοί εκτιμούν ότι η εν λόγω απόφαση ανοίγει τον δρόμο για περισσότερες προσφυγές και ανακοπές. Η αρχή της αναλογικότητας ενδυναμώνεται ως εργαλείο προστασίας των δανειοληπτών, ειδικά όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με πρακτικές που πλήττουν σοβαρά την περιουσία τους για οφειλές περιορισμένου ύψους.
Επιπλέον, η απόφαση αυτή στέλνει ηχηρό μήνυμα προς τους servicers: Η βιασύνη να εκποιηθούν ακίνητα χωρίς πρώτα να επιχειρείται συνεννόηση και ρύθμιση με τους οφειλέτες, μπορεί όχι μόνο να αποτύχει, αλλά και να ακυρωθεί πλήρως από τα δικαστήρια.
Τελικά, πόσο «νόμιμο» είναι το δίκαιο;
Η υπόθεση αποκαλύπτει μια βαθύτερη αλήθεια για το ελληνικό δίκαιο: Το ότι κάτι είναι τυπικά νόμιμο δεν σημαίνει πως είναι και δίκαιο. Η δικαιοσύνη, στην πράξη, διαμορφώνεται μέσα από τις αποφάσεις που αξιολογούν κάθε περίπτωση με βάση τις αρχές της ηπιότητας, της ισότητας και της λογικής.
Και στη συγκεκριμένη περίπτωση, η Δικαιοσύνη μίλησε δυνατά: Τα σπίτια δεν είναι για να χάνονται σαν… ψιλά από χαλασμένο πορτοφόλι.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
