Μια απόφαση-σταθμός έρχεται να βάλει φρένο στις επιθετικές τακτικές των εταιρειών διαχείρισης δανείων (servicers) που βάζουν στο στόχαστρο την πρώτη κατοικία οφειλετών, ακόμα και όταν υπάρχουν εναλλακτικά περιουσιακά στοιχεία για την κάλυψη των οφειλών. Το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών με την υπ’ αριθμόν 1400/2025 απόφασή του έκρινε καταχρηστική την κατάσχεση της μοναδικής κατοικίας μιας 77χρονης, ανοίγοντας τον δρόμο για την προστασία της κύριας κατοικίας σε παρόμοιες περιπτώσεις.
Η ιστορία πίσω από την υπόθεση είναι αποκαλυπτική. Η ηλικιωμένη γυναίκα, εγγυήτρια σε σύμβαση πίστωσης με αλληλόχρεο λογαριασμό, βρέθηκε να απειλείται με κατάσχεση του διαμερίσματός της – ενός διαμερίσματος 70 τετραγωνικών μέτρων στο Περιστέρι – για χρέος που ανέρχεται μόλις στις 20.000 ευρώ. Η τράπεζα, μέσω της διαδόχου της doValue Greece, δεν δίστασε να προχωρήσει σε αναγκαστική εκτέλεση, παρά το γεγονός ότι η κατοικία είχε εκτιμηθεί στις 90.000 ευρώ και υπήρχαν άλλες περιουσίες που θα μπορούσαν να καλύψουν την οφειλή.
Η 77χρονη, αντιμέτωπη με σοβαρά προβλήματα υγείας και εξαιρετικά χαμηλό εισόδημα, στράφηκε στα δικαστήρια. Στην ανακοπή της, υποστήριξε ότι η κατάσχεση παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας και συνιστά καταχρηστική πρακτική, αφού υπήρχαν άλλα περιουσιακά στοιχεία που θα μπορούσαν να καλύψουν την απαίτηση της τράπεζας.
Ανατροπή με επίκληση της αναλογικότητας
Το Δικαστήριο στάθηκε ιδιαίτερα στην αρχή της αναλογικότητας, απορρίπτοντας την τακτική της εταιρείας να στοχεύσει την πρώτη κατοικία ως το πιο εύκολο «θύμα» της διαδικασίας. Η ύπαρξη άλλων ακινήτων – ένα μικρό ακίνητο στο Κεράσοβο Ιωαννίνων, δύο γεωτεμάχια 1000 τ.μ. και η επικαρπία ενός διαμερίσματος στο Ίλιον – ήταν καθοριστική. Αυτά τα περιουσιακά στοιχεία θα μπορούσαν να καλύψουν το χρέος, αποτρέποντας την απώλεια της μοναδικής στέγης της ηλικιωμένης.
Το Δικαστήριο έλαβε υπόψη και την πρόθεση της εγγυήτριας να ρυθμίσει το χρέος. Ο πρωτοφειλέτης, ο γιος της, είχε ήδη προσπαθήσει να ενταχθεί στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, και εκείνη είχε συναινέσει. Αυτό κατέδειξε πρόθεση εξεύρεσης λύσης και όχι υπεκφυγή, γεγονός που βάρυνε υπέρ της γυναίκας.
Η σημασία της απόφασης και οι ευρύτερες συνέπειες
Η υπόθεση αυτή δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Οι εταιρείες διαχείρισης δανείων επιδιώκουν να μεγιστοποιήσουν τις ανακτήσεις τους, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει να χάσουν οι οφειλέτες την πρώτη τους κατοικία. Η απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου, ωστόσο, έρχεται να επιβεβαιώσει ότι η Δικαιοσύνη στέκεται φρουρός απέναντι στις καταχρηστικές πρακτικές, ιδίως όταν πλήττεται το θεμελιώδες δικαίωμα στη στέγαση.
Με απλά λόγια, η δικαστική κρίση ξεκαθαρίζει ότι οι servicers δεν μπορούν να αγνοούν την ύπαρξη εναλλακτικών περιουσιακών στοιχείων, ούτε να βάζουν στο στόχαστρο την πρώτη κατοικία επειδή αυτό τους βολεύει. Η αναγκαστική εκτέλεση πρέπει να γίνεται με τρόπο που δεν προκαλεί δυσανάλογη βλάβη στον οφειλέτη – αυτό είναι το ουσιαστικό μήνυμα που εκπέμπεται.
Πώς αιτιολόγησε το Δικαστήριο την απόφαση
Η ακύρωση της κατάσχεσης βασίστηκε σε τρεις βασικούς άξονες:
✅ Η αξία του ακινήτου έναντι της οφειλής
Η διαφορά μεταξύ της αξίας της πρώτης κατοικίας (90.000 ευρώ) και της οφειλής (20.000 ευρώ) ήταν τεράστια. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η κατάσχεση οδηγούσε σε υπερβολική θυσία για την 77χρονη.
✅ Υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις
Η ύπαρξη άλλων ακινήτων, που θα μπορούσαν να κατασχεθούν για την κάλυψη του χρέους, καθιστούσε την κατάσχεση της πρώτης κατοικίας αχρείαστη και καταχρηστική.
✅ Ανθρωπιστική διάσταση
Η ηλικία της γυναίκας, τα προβλήματα υγείας της και η αδυναμία της να εξασφαλίσει άλλη στέγη έπαιξαν καθοριστικό ρόλο. Το Δικαστήριο στάθηκε στο γεγονός ότι η κατάσχεση θα είχε καταστροφικές συνέπειες για την ίδια.
Ένα ηχηρό μήνυμα προς τις τράπεζες και τους servicers
Η απόφαση αυτή φέρνει μια ανάσα αισιοδοξίας για χιλιάδες δανειολήπτες που κινδυνεύουν να χάσουν το σπίτι τους. Στέλνει το μήνυμα ότι οι δικαστικές αρχές εξετάζουν την κάθε περίπτωση εξατομικευμένα και δεν δέχονται «τυφλά» τις κατασχέσεις πρώτης κατοικίας, όταν υπάρχουν άλλες δυνατότητες.
Για τους servicers, η απόφαση λειτουργεί ως υπενθύμιση: οι κατασχέσεις πρέπει να γίνονται με σεβασμό στους κανόνες της αναλογικότητας και της καλής πίστης, όχι με γνώμονα το τι διευκολύνει την ίδια την εταιρεία.
Συμπέρασμα: Προστασία και ισορροπία
Η υπ’ αριθμόν 1400/2025 απόφαση δείχνει ότι το «κυνήγι» της πρώτης κατοικίας, μόνο και μόνο επειδή είναι πιο «εύκολη λεία», δεν περνά απαρατήρητο από τα δικαστήρια. Υπογραμμίζει τη σημασία της προστασίας της πρώτης κατοικίας, ενώ καλεί τους δανειστές να δείξουν ευαισθησία και να επιδιώκουν λύσεις που σέβονται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την αναλογικότητα.
Για όσους δανειολήπτες ανησυχούν, αυτή η απόφαση αποτελεί φάρο ελπίδας: η δικαιοσύνη παραμένει δίπλα τους, ειδικά όταν η ίδια η ζωή τους και το σπίτι τους διακυβεύονται.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ


