Η κυβέρνηση προχωρά σε μία σημαντική μεταρρύθμιση η οποία αναμένεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο διεκπεραιώνονται οι κληρονομικές υποθέσεις στη χώρα. Με τη νέα ρύθμιση, πάνω από 14.000 κληρονόμοι που παραμένουν εγκλωβισμένοι επί μήνες στις ουρές των Πρωτοδικείων θα μπορούν πλέον να ολοκληρώνουν τη διαδικασία δημοσίευσης διαθηκών γρήγορα και χωρίς τις μέχρι πρότινος χρονοβόρες καθυστερήσεις. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να αποσυμφορήσει ήδη επιβαρυμένα δικαστήρια σε όλη την Ελλάδα και να επιτρέψει στους πολίτες να κινούνται άμεσα και αποτελεσματικά σε κρίσιμες υποθέσεις κληρονομιάς.
Το κεντρικό στοιχείο της νέας ρύθμισης είναι η επέκταση της χρήσης της ψηφιακής πλατφόρμας diathikes.gr. Ενώ η αρχική πρόβλεψη όριζε ότι η πλατφόρμα θα αξιοποιείται αποκλειστικά για θανάτους που σημειώθηκαν μετά την 1η Νοεμβρίου 2025, πλέον δίνεται η δυνατότητα να δημοσιεύονται διαθήκες μέσω συμβολαιογράφων ακόμη και για υποθέσεις που αφορούν θανάτους προγενέστερης ημερομηνίας. Με αυτόν τον τρόπο, χιλιάδες πολίτες που ανέμεναν τη δημοσίευση της διαθήκης συγγενούς τους θα μπορέσουν να προχωρήσουν άμεσα, επιλέγοντας συμβολαιογράφο της προτίμησής τους χωρίς την ανάγκη προσφυγής στα Πρωτοδικεία.
Η ανάγκη για αυτή τη διεύρυνση έγινε ιδιαίτερα εμφανής μέσα στους προηγούμενους μήνες. Τα Πρωτοδικεία της χώρας βρίσκονται αντιμέτωπα με έναν τεράστιο όγκο εκκρεμών αιτήσεων, με τις καθυστερήσεις να φτάνουν σε κάποιες περιοχές ακόμη και τον έναν χρόνο. Η συσσώρευση υποθέσεων έχει οδηγήσει σε πρωτοφανή συμφόρηση, επηρεάζοντας όχι μόνο τους κληρονόμους, αλλά και τη συνολική λειτουργία της Δικαιοσύνης. Οι πολίτες καλούνται να περιμένουν εκατοντάδες ημέρες μέχρι τη δημοσίευση της διαθήκης, καθυστερώντας κάθε επόμενο βήμα που αφορά τη διαχείριση ή μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων.
Με τη μεταφορά της αρμοδιότητας αυτής στους συμβολαιογράφους, οι χρόνοι διεκπεραίωσης αλλάζουν δραματικά. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η δημοσίευση μίας διαθήκης θα μπορεί πλέον να ολοκληρώνεται μέσα σε τρεις έως επτά ημέρες, σε αντίθεση με τις μέχρι και 400 ημέρες αναμονής που καταγράφονταν μέχρι πρόσφατα. Αυτό δεν σημαίνει μόνο λιγότερη ταλαιπωρία για τους πολίτες, αλλά και συνολική επιτάχυνση των κληρονομικών διαδικασιών, κάτι που αναμένεται επίσης να έχει θετική επίδραση στα δημόσια έσοδα. Κάθε καθυστέρηση στη δημοσίευση μιας διαθήκης αναβάλλει και όλες τις σχετικές πράξεις – μεταβιβάσεις, φόρους, εισφορές. Η άμεση επίλυση αυτών των υποθέσεων συνεπώς έχει πολλαπλά οφέλη.
Η σχετική διάταξη περιλαμβάνεται στο άρθρο 114 του νομοσχεδίου «Νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, μεταφορά ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ και λοιπές διατάξεις», το οποίο κατατέθηκε στη Βουλή. Με την τροποποίηση του άρθρου 126 του ν. 5221/2025, η κυβέρνηση συμπληρώνει το μεταβατικό πλαίσιο που αφορά τις αλλαγές στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, προσαρμόζοντας τη νομοθεσία στις ανάγκες μιας σύγχρονης, γρήγορης και αποτελεσματικής διαδικασίας δημοσίευσης διαθηκών.
Ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο της νέας πρόβλεψης είναι ότι η δυνατότητα δημοσίευσης από συμβολαιογράφο ισχύει ακόμη και όταν έχει ήδη κατατεθεί αίτηση δημοσίευσης στο Πρωτοδικείο. Σε αυτή την περίπτωση, ο αιτών μπορεί να αποσύρει τη σχετική αίτηση, εφόσον λάβει τη βεβαίωση από τη γραμματεία του δικαστηρίου. Αυτό δίνει στους πολίτες την ευελιξία να μεταφέρουν την υπόθεσή τους εκτός δικαστικού συστήματος, χωρίς να είναι δέσμιοι μιας διαδικασίας που μπορεί να καθυστερήσει για μήνες.
Η ρύθμιση δεν περιορίζεται μόνο στην αποσυμφόρηση των δικαστηρίων ούτε αποτελεί απλώς μια προσωρινή λύση. Αντιθέτως, θεωρείται κομβικό στοιχείο μιας ευρύτερης στρατηγικής ψηφιοποίησης κρίσιμων διαδικασιών και μείωσης της γραφειοκρατίας. Με την ενίσχυση του ρόλου των συμβολαιογράφων και την αξιοποίηση της τεχνολογίας σε μια διαδικασία που για δεκαετίες ήταν αμιγώς δικαστική, η κυβέρνηση επιχειρεί να καθιερώσει ένα νέο υπόδειγμα λειτουργίας, το οποίο εστιάζει στην ταχύτητα, στη διαφάνεια και στην εξυπηρέτηση των πολιτών.
Παράλληλα, η επέκταση της πλατφόρμας diathikes.gr αναδεικνύει την αυξανόμενη ζήτηση των πολιτών για ψηφιακές υπηρεσίες που μειώνουν τη φυσική παρουσία και επιταχύνουν τη διεκπεραίωση των υποθέσεων. Η δυνατότητα ηλεκτρονικής διαδικασίας, σε συνδυασμό με την άμεση πρόσβαση σε συμβολαιογράφους, δημιουργεί ένα περιβάλλον συμβατό με τις ανάγκες της εποχής.
Σε κάθε περίπτωση, η υλοποίηση της νέας ρύθμισης αναμένεται να επιφέρει ένα ισχυρό κύμα αποσυμφόρησης στο σύστημα απονομής δικαιοσύνης και να προσφέρει πραγματική ανακούφιση σε χιλιάδες οικογένειες που βρίσκονται εν αναμονή της διευθέτησης των κληρονομικών τους υποθέσεων. Με πιο γρήγορες διαδικασίες, λιγότερη γραφειοκρατία και σαφή μείωση των καθυστερήσεων, δημιουργούνται πλέον οι συνθήκες για έναν πιο λειτουργικό, αποτελεσματικό και σύγχρονο μηχανισμό δημοσίευσης διαθηκών.
