Αν έχεις βρεθεί ποτέ μπλεγμένος σε δικαστική υπόθεση ή έχεις περιμένει μήνες – ή και χρόνια – για να ανοίξει μια διαθήκη, κράτα σημειώσεις: από τον Σεπτέμβριο, όλα αλλάζουν! Ένα νέο, φιλόδοξο πακέτο ρυθμίσεων έρχεται να ταράξει τα λιμνάζοντα νερά της ελληνικής Δικαιοσύνης, με στόχο όχι απλώς τον εκσυγχρονισμό αλλά και την πραγματική επιτάχυνση της διαδικασίας απονομής της.
Ο νέος Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας που τίθεται σε εφαρμογή σηματοδοτεί τη μετάβαση σε μια πιο γρήγορη, πιο ψηφιακή και, κυρίως, πιο αποτελεσματική εποχή για τα δικαστήρια. Ποιες είναι, όμως, οι αλλαγές που υπόσχονται να βάλουν τέλος στην ταλαιπωρία πολιτών και δικηγόρων;
Ηλεκτρονικές Διαθήκες σε Χρόνο-Ρεκόρ
Μια από τις μεγαλύτερες τομές αφορά τις διαθήκες. Μέχρι τώρα, η διαδικασία δημοσίευσης μπορούσε να διαρκέσει κατά μέσο όρο έως και 10 μήνες, δημιουργώντας προβλήματα όχι μόνο στους κληρονόμους αλλά και στο ίδιο το Δημόσιο που καθυστερούσε να εισπράξει φόρους. Από το φθινόπωρο όμως, οι διαθήκες που κατατίθενται από συμβολαιογράφους θα δημοσιεύονται μέσα σε μόλις επτά ημέρες μέσω ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας!
Το πέρασμα σε αυτή τη νέα ψηφιακή πραγματικότητα εκτιμάται ότι θα διευκολύνει χιλιάδες οικογένειες που μέχρι σήμερα έβλεπαν περιουσίες να μένουν “παγωμένες” λόγω της αργοπορίας των διαδικασιών.
Αποφάσεις… σε λιγότερο από τα μισά χρόνια
Αναρωτιέστε πότε θα τελειώσει μια αστική διαφορά που ξεκινά σήμερα στα δικαστήρια; Μέχρι πρότινος, η απάντηση ήταν αποκαρδιωτική: 1.492 ημέρες κατά μέσο όρο, δηλαδή πάνω από τέσσερα χρόνια. Με τις νέες ρυθμίσεις, αυτός ο χρόνος μειώνεται δραστικά στις 650 ημέρες. Πώς; Μέσω του λεγόμενου «προδικαστικού ελέγχου», όπου ο δικαστής θα εξετάζει από την αρχή αν η αγωγή είναι επαρκώς διατυπωμένη και θα ζητά διορθώσεις πριν φτάσει στο ακροατήριο.
Με αυτόν τον τρόπο, αποφεύγεται η σπατάλη χρόνου με ανεπαρκείς δικογραφίες και οι υποθέσεις φτάνουν πλέον στο ακροατήριο πλήρως έτοιμες προς εκδίκαση.
Ψηφιακά Δικαστήρια: Το Δίκαιο μπαίνει στον 21ο αιώνα
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν σταματά εδώ. Εντός του 2025, οι δίκες θα μπουν σε… ηλεκτρονική τροχιά. Δημιουργείται ηλεκτρονική πλατφόρμα όπου οι δικηγόροι θα μπορούν να καταθέτουν αγωγές, ενδίκως μέσα και να παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο την πορεία της υπόθεσης – από το Πρωτοδικείο μέχρι τον Άρειο Πάγο.
Αρχικά, η ψηφιακή δικογραφία θα διασυνδεθεί με τα Κτηματολογικά Γραφεία, διευκολύνοντας την πρόσβαση σε κρίσιμα στοιχεία για ακίνητα. Σταδιακά, το σύστημα θα επεκταθεί και σε άλλους τομείς, βάζοντας τέλος στα βουνά εγγράφων και στα χαμένα έγγραφα.
Υποθέσεις του 2036… τώρα
Ένα ακόμη τεράστιο βήμα αφορά τις εκκρεμείς υποθέσεις αναγκαστικής εκτέλεσης, οι οποίες σε πολλές περιπτώσεις έχουν πάρει ημερομηνία για το… μακρινό 2036. Για να ξεμπλοκάρει αυτός ο όγκος, δημιουργείται νέα πλατφόρμα – στα πρότυπα αυτής για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά – ώστε οι υποθέσεις αυτές να διαχειριστούν γρήγορα, εξωδικαστικά και με διαφάνεια.
Το νέο σύστημα υπόσχεται να φέρει πραγματική αποσυμφόρηση στα δικαστήρια και να ανακουφίσει πολίτες που περίμεναν δεκαετίες για να βρουν λύση.
Δικηγόροι με επιπλέον αρμοδιότητες – χωρίς Δικαστή
Σε μια κίνηση που θυμίζει ευρωπαϊκά πρότυπα, ορισμένες διαδικασίες που μέχρι σήμερα απαιτούσαν παρέμβαση δικαστή περνούν πλέον στα χέρια των δικηγόρων. Συγκεκριμένα, οι νομικοί θα μπορούν να εκδίδουν διαταγές πληρωμής και εντολές απόδοσης μισθίου (σε περιπτώσεις λήξης ενοικιαστηρίου) χωρίς δικαστική απόφαση.
Αυτό σημαίνει λιγότερη γραφειοκρατία, λιγότερα έξοδα και – κυρίως – ταχύτερη επίλυση μικροϋποθέσεων που μέχρι σήμερα έμπαιναν στη μεγάλη αναμονή των αστικών δικαστηρίων.
Η μεγάλη εικόνα: Τέλος στην “καθυστέρηση-ντροπή” της ελληνικής Δικαιοσύνης;
Η Ελλάδα έχει επί σειρά ετών βρεθεί στο στόχαστρο ευρωπαϊκών εκθέσεων για τις καθυστερήσεις στην απονομή Δικαιοσύνης. Οι μεταρρυθμίσεις που εφαρμόζονται από τον Σεπτέμβριο στοχεύουν να αλλάξουν αυτό το αφήγημα και να καταστήσουν την ελληνική Δικαιοσύνη πιο γρήγορη, πιο αξιόπιστη και πιο κοντά στον πολίτη.
Το στοίχημα, βέβαια, είναι η εφαρμογή στην πράξη. Αν όλα προχωρήσουν βάσει σχεδιασμού, τότε ίσως – επιτέλους – να μπορούμε να μιλάμε για Δικαιοσύνη που αποδίδεται πραγματικά, και όχι μετά από χρόνια αναμονής.
