Μια βαθιά τομή στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το πειθαρχικό σύστημα του Δημοσίου τίθεται σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2026, αλλάζοντας ριζικά τα δεδομένα για χιλιάδες δημοσίους υπαλλήλους. Το νέο πειθαρχικό δίκαιο δεν περιορίζεται σε διορθωτικές παρεμβάσεις, αλλά εισάγει ένα αυστηρό πλαίσιο ελέγχου, ευθυνών και κυρώσεων, με σαφές μήνυμα μηδενικής ανοχής σε παραβατικές συμπεριφορές.
Ο νόμος 5225/2025 επαναπροσδιορίζει τι θεωρείται πειθαρχικό παράπτωμα, αυξάνει τις ποινές, διευρύνει τις περιπτώσεις που μπορούν να οδηγήσουν ακόμα και σε οριστική παύση, ενώ παράλληλα αλλάζει εκ βάθρων τη διαδικασία εκδίκασης των υποθέσεων.
Νέα παραπτώματα στο «μικροσκόπιο» – Τι μπαίνει για πρώτη φορά στον νόμο
Η λίστα των πειθαρχικών παραπτωμάτων δεν μένει ως είχε. Αντίθετα, εμπλουτίζεται με νέες κατηγορίες, πολλές από τις οποίες αντανακλούν σύγχρονες απαιτήσεις διαφάνειας και εργασιακής ηθικής. Πλέον, πειθαρχικά ελεγχόμενη θεωρείται, μεταξύ άλλων, η μη δήλωση σύγκρουσης συμφερόντων, κάθε μορφή βίας ή παρενόχλησης στον χώρο εργασίας, καθώς και η αδικαιολόγητη καθυστέρηση υπηρεσιακών πράξεων που έχουν σοβαρές συνέπειες.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στις ασυμβίβαστες δραστηριότητες. Υπάλληλοι που συμμετέχουν σε εταιρείες ή αναλαμβάνουν έργα που συγκρούονται με την ιδιότητά τους, μπαίνουν πλέον ξεκάθαρα στο στόχαστρο των πειθαρχικών οργάνων.
Αξιολόγηση: Από επιλογή, υποχρέωση με βαριές συνέπειες
Μία από τις πιο ηχηρές αλλαγές αφορά τη διαδικασία αξιολόγησης. Η άρνηση συμμετοχής, είτε ως αξιολογητής είτε ως αξιολογούμενος, μετατρέπεται σε αυτοτελές πειθαρχικό παράπτωμα. Στην πρώτη περίπτωση επιβάλλεται χρηματικό πρόστιμο ισοδύναμο με δύο μισθούς. Αν όμως η άρνηση επαναληφθεί για δεύτερη συνεχόμενη αξιολογική περίοδο, τότε το μέτρο γίνεται ακραίο: ο υπάλληλος οδηγείται σε οριστική απομάκρυνση από τη θέση του.
Δήμοι και δημοτική αστυνομία: Ειδικοί κανόνες, ειδικές ποινές
Το νέο καθεστώς περιλαμβάνει και στοχευμένες ρυθμίσεις για τους εργαζόμενους στους δήμους. Για τους δημοτικούς υπαλλήλους, πειθαρχικό παράπτωμα συνιστά πλέον η άρνηση χρήσης των μέσων ατομικής προστασίας που παρέχει η υπηρεσία, αλλά και η μη συμμετοχή σε υποχρεωτικούς ιατρικούς ελέγχους. Την ίδια στιγμή, σοβαρή ευθύνη αποδίδεται και στις δημοτικές διοικήσεις που δεν φροντίζουν να διαθέτουν τα απαραίτητα μέσα στους εργαζόμενους.
Αντίστοιχα, για το ένστολο προσωπικό της δημοτικής αστυνομίας, η μη χρήση στολής ή διακριτικών κατά την εργασία αντιμετωπίζεται ως ξεχωριστό πειθαρχικό αδίκημα.
Νέες ποινές – Βαριά «χτυπήματα» σε μισθούς και εξέλιξη
Το πειθαρχικό οπλοστάσιο εμπλουτίζεται με τρεις νέες κυρώσεις που επηρεάζουν άμεσα την οικονομική και υπηρεσιακή πορεία των υπαλλήλων. Προβλέπεται στέρηση μισθολογικών κλιμακίων για έως πέντε έτη, αφαίρεση έως τεσσάρων κλιμακίων, αλλά και απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Συνολικά, το φάσμα των ποινών εκτείνεται πλέον από απλή έγγραφη επίπληξη έως και την οριστική παύση, με ενδιάμεσα στάδια που περιλαμβάνουν βαριά πρόστιμα, υποβιβασμούς και πολύμηνη παύση χωρίς αποδοχές.
Περισσότερη εξουσία στα πειθαρχικά όργανα
Ο νέος νόμος αυξάνει και τα ανώτατα όρια ποινών που μπορούν να επιβάλλουν τα πειθαρχικά όργανα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το πρόστιμο που μπορεί να επιβάλει υπουργός, το οποίο ανεβαίνει πλέον έως και σε αποδοχές πέντε μηνών.
Πειθαρχική «συμφωνία»: Η νέα δυνατότητα που αλλάζει τα δεδομένα
Για πρώτη φορά εισάγεται η έννοια της πειθαρχικής συνδιαλλαγής. Υπάλληλοι που ελέγχονται για παραπτώματα χαμηλότερης βαρύτητας μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να ζητήσουν ευνοϊκότερη μεταχείριση, εφόσον δεν υπάρχει οικονομική ζημία ή αυτή έχει πλήρως αποκατασταθεί.
Νέο Πειθαρχικό Συμβούλιο και τέλος στις καθυστερήσεις
Το μεγαλύτερο όμως στοίχημα του νέου συστήματος είναι η ταχύτητα και η αξιοπιστία. Από το 2026, τις υποθέσεις αναλαμβάνει το Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα, στελεχωμένο με δεκάδες νομικούς του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους. Οι χρόνιες καθυστερήσεις που έφταναν ακόμα και τα πέντε χρόνια επιχειρείται να εξαλειφθούν, την ώρα που χιλιάδες υποθέσεις παραμένουν σήμερα σε εκκρεμότητα.
Το μήνυμα είναι σαφές: το Δημόσιο αλλάζει σελίδα και το νέο πειθαρχικό πλαίσιο δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού.
