Σε απόλυτο διοικητικό και νομικό αδιέξοδο έχει περιέλθει η ελληνική οικοδομή, με χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων να βρίσκονται μετέωροι ανάμεσα σε απαγορεύσεις, νομικά κενά και αντιφατικές ερμηνείες νόμων. Ο Γιώργος Στασινός, πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: «Είμαι κάθετα αντίθετος σε οποιαδήποτε απόφαση που φέρνει ξαφνικό θάνατο στη δόμηση».
Το τοπίο θυμίζει παρτίδα ρωσικής ρουλέτας για όσους επιδιώκουν να χτίσουν. Σύμφωνα με τον κ. Στασινό, για τα επόμενα 2-3 χρόνια μέχρι να εγκριθούν τα νέα πολεοδομικά διατάγματα, επιτρέπεται το χτίσιμο με βάση τα παλιά όρια. Ωστόσο, όλα μπορούν να ανατραπούν από μια προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας, με το ενδεχόμενο ακύρωσης της άδειας ανά πάσα στιγμή.
Έχεις άδεια; Δεν αρκεί…
Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μόνο στις εκτός σχεδίου περιοχές – εκεί όπου, όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του ΤΕΕ, «οι μισές πολεοδομίες εγκρίνουν άδειες και οι άλλες μισές όχι, παρότι εφαρμόζουν τον ίδιο νόμο». Φτάνουμε σε σημεία όπου στον ίδιο φορέα, δύο διαφορετικοί υπάλληλοι κρίνουν με τελείως αντίθετο τρόπο. Αν σταθείς “τυχερός” και ο φάκελός σου πέσει στα χέρια του πρώτου, χτίζεις. Αν όχι, τα όνειρα γκρεμίζονται.
Η κατάσταση είναι χειρότερη στους παραδοσιακούς οικισμούς, που αγγίζουν τις «καρδιές» της ελληνικής υπαίθρου και του τουρισμού. Χωριά σε Τζουμέρκα, Πήλιο, Ρέθυμνο, Πάρο και Νάξο, βρίσκονται σε αναμονή. Με αποφάσεις του ΣτΕ, τα όρια των οικισμών που καθορίστηκαν παλαιότερα από νομάρχες κρίνονται άκυρα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αναστολή κάθε οικοδομικής δραστηριότητας μέχρι να ολοκληρωθούν οι νέες πολεοδομικές μελέτες και τα προεδρικά διατάγματα.
Ένας οικισμός, τρεις ζώνες, μηδέν βεβαιότητες
Το νέο σύστημα που προτείνεται χωρίζει κάθε οικισμό σε τρεις ζώνες (Α, Β, Γ). Η ζώνη Γ, που περιλαμβάνει το 30% της έκτασης ενός οικισμού, θα αντιμετωπίζεται στο μέλλον ως εκτός σχεδίου, με ό,τι συνεπάγεται αυτό για τα δικαιώματα δόμησης. Αυτό όμως δεν θα ισχύσει άμεσα. Μέχρι τότε, τα παλιά δεδομένα ισχύουν — με την προϋπόθεση ότι κανείς δεν θα κινηθεί νομικά.
Όλα στον αέρα – και ο χρόνος μετράει αντίστροφα
Ακόμη και για εκείνους που έχουν ήδη εκδώσει άδεια, η κατάσταση είναι αβέβαιη. Αν δεν ξεκινήσουν άμεσα τις εργασίες και δεν έχουν έστω καταθέσει ένσημα για τα πρώτα βήματα, κινδυνεύουν να βρεθούν εκτός παιχνιδιού όταν εκδοθούν τα νέα πολεοδομικά σχέδια. Και επειδή αυτά δεν αναμένονται πριν από δύο με τρία χρόνια, το παράθυρο ευκαιρίας κλείνει επικίνδυνα.
Προτάσεις για σωτηρία – πριν χαθούν όλα
Ο Στασινός εισηγείται μια ρεαλιστική λύση: Στη ζώνη Γ, όπου ενδέχεται να ισχύσει καθεστώς εκτός σχεδίου, να επιτραπεί η δόμηση κατά παρέκκλιση, τουλάχιστον για όσους διαθέτουν οικόπεδα άνω του ενός στρέμματος. Αυτό θα εξασφαλίσει μια διέξοδο, ειδικά για οικογένειες που επιθυμούν να αξιοποιήσουν την περιουσία τους ή να ζήσουν στα χωριά τους.
Πέρα όμως από τις τεχνικές λύσεις, ο πρόεδρος του ΤΕΕ αναδεικνύει και μια βαθύτερη διάσταση: «Αν θέλουμε να κρατήσουμε ζωντανή την ύπαιθρο, αν θέλουμε τα παιδιά μας να επιστρέψουν στα χωριά, πρέπει να δώσουμε κίνητρα. Όχι να τα καταδικάζουμε με νομικά εμπόδια και διοικητικά μπερδέματα».
Οι αυθαιρεσίες δεν λύνονται με απαγορεύσεις
Παρά τις απαγορεύσεις, περιοχές όπως η Μύκονος συνεχίζουν να οικοδομούνται. Η απαγόρευση, αντί να προστατεύσει το περιβάλλον, οδηγεί στη δημιουργία αυθαίρετων κατασκευών. Αργότερα, με νόμο περί νομιμοποίησης αυθαιρέτων –που το ίδιο το ΣτΕ έκρινε συνταγματικό– τα αυθαίρετα αποκτούν και νομική υπόσταση. Ένας φαύλος κύκλος που δεν ωφελεί ούτε την κοινωνία ούτε το περιβάλλον.
«Δεν μπορείς να γκρεμίζεις τα πάντα εν μία νυκτί»
Η απόφαση του ΣτΕ για τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό (ΝΟΚ) άφησε πίσω της 14.500 οικοδομικές άδειες στον «πάγο». Όσες άδειες δεν είχαν συνοδευτεί από εργασίες πριν από την απόφαση, ουσιαστικά δεν ισχύουν πλέον. Και το χειρότερο; Δεν γνωρίζουμε τι θα κριθεί και πότε για τον υπόλοιπο ΝΟΚ – μπορεί να έρθουν κι άλλες αποφάσεις που θα ακυρώσουν επιπλέον άρθρα.
Ζητείται ρεαλισμός – και χρόνος προσαρμογής
Ο Στασινός υπογραμμίζει πως η Πολιτεία και το ΣτΕ πρέπει να συνεργαστούν με γνώμονα τη λογική και τον ρεαλισμό. «Όταν σχεδιάζουμε αλλαγές που επηρεάζουν χιλιάδες πολίτες, πρέπει να δίνουμε χρόνο, να ειδοποιούμε, να σχεδιάζουμε τη μετάβαση. Όχι να κλείνουμε την πόρτα από τη μία μέρα στην άλλη».
Η Ελλάδα, υποστηρίζει, επιχειρεί ένα τιτάνιο έργο: πολεοδομικά σχέδια που δεν άλλαξαν για 50 χρόνια, σήμερα επιχειρείται να επανασχεδιαστούν σε δύο. «Δίνουμε μάχη για την ψηφιοποίηση, τη διαφάνεια, τη νομιμότητα. Το λιγότερο που ζητούμε είναι να μας επιτρέψουν να ολοκληρώσουμε αυτή την προσπάθεια».
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ


