Μια από τις μεγαλύτερες εξόδους εργαζομένων προς τη σύνταξη των τελευταίων ετών αναμένεται να καταγραφεί τη φετινή χρονιά. Σύμφωνα με εκτιμήσεις στελεχών του ΕΦΚΑ, τουλάχιστον 130.000 ασφαλισμένοι βρίσκονται ένα βήμα πριν από την αποχώρηση από την ενεργό εργασία, αξιοποιώντας μεταβατικές διατάξεις και «παράθυρα» που εξακολουθούν να ισχύουν στο ασφαλιστικό σύστημα.
Ωστόσο, η συνταξιοδότηση δεν είναι μια απλή υπόθεση που εξαρτάται από έναν μόνο όρο. Αντίθετα, πρόκειται για έναν σύνθετο μηχανισμό, στον οποίο καθοριστικό ρόλο παίζουν πέντε βασικοί παράγοντες. Ο συνδυασμός τους είναι αυτός που τελικά καθορίζει αν, πότε και με ποιο καθεστώς μπορεί ένας ασφαλισμένος να θεμελιώσει δικαίωμα σύνταξης.
Οι 5 «κλείδες» που ξεκλειδώνουν τη σύνταξη
Για να μπορέσει κάποιος να αποχωρήσει, εξετάζονται σωρευτικά τα εξής:
-
Το έτος πρώτης ασφάλισης ή διορισμού, που καθορίζει αν ο ασφαλισμένος υπάγεται σε παλαιό ή νέο καθεστώς.
-
Η συμπλήρωση συγκεκριμένων ετών ασφάλισης, όπως 25ετία, 35ετία ή 37 έτη, ανάλογα με το Ταμείο.
-
Η ηλικία του ασφαλισμένου, η οποία επηρεάζεται από μεταβατικά όρια.
-
Η ύπαρξη ανήλικου τέκνου, που σε πολλές περιπτώσεις οδηγεί σε ευνοϊκότερες ρυθμίσεις.
-
Το έτος γέννησης, στοιχείο-κλειδί για τον καθορισμό των τελικών ηλικιακών ορίων.
Οι διαφοροποιήσεις είναι μεγάλες, καθώς κάθε Ταμείο –και συχνά κάθε ασφαλιστική κατηγορία– έχει τις δικές του ειδικές προβλέψεις, πολλές από τις οποίες εξακολουθούν να εφαρμόζονται.
Ιδιωτικός τομέας – ΙΚΑ: Ποιοι κερδίζουν χρόνο
Στον ιδιωτικό τομέα, οι παλαιοί ασφαλισμένοι διατηρούν σημαντικά πλεονεκτήματα.
Μητέρες ασφαλισμένες πριν το 1993
Γυναίκες με 5.500 ημέρες ασφάλισης και ανήλικο τέκνο το 2011 μπορούν να αποχωρήσουν το 2026, με το όριο ηλικίας να διαμορφώνεται ανάλογα με το έτος γέννησης:
-
Όσες γεννήθηκαν το 1965 αποχωρούν γύρω στα 58,5 έτη.
-
Όσες γεννήθηκαν το 1966 μπορούν να φύγουν με μειωμένη σύνταξη λίγο μετά τα 60.
-
Για το 1967, το όριο επανέρχεται κοντά στα 58,5 με μειωμένο καθεστώς.
Γυναίκες με 5.500 ένσημα
Όσες είχαν ανήλικο το 2012 και συμπλήρωσαν το 55ο έτος έως το 2018, μπορούν να αποχωρήσουν με μειωμένη σύνταξη στα 61 έτη. Αντίθετα, όσες «έπιασαν» το 55ο μετά το 2019 οδηγούνται στο γενικό όριο των 62 ετών.
Άνδρες και γυναίκες με 10.500 ημέρες
Η συμπλήρωση 10.500 ημερών έως το 2012 δίνει δικαίωμα εξόδου στα 62 έτη, χωρίς την απαίτηση 40ετίας.
Βαρέα και ανθυγιεινά: Ειδικές πρόνοιες
Οι εργαζόμενοι σε βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα εξακολουθούν να έχουν ξεχωριστές ρυθμίσεις:
-
Με 10.500 ημέρες, εκ των οποίων 7.500 στα βαρέα, η μειωμένη σύνταξη έρχεται στα 60, ενώ η πλήρης στα 62.
-
Με 3.600 ημέρες βαρέα και 4.500 συνολικά, προβλέπεται πλήρης σύνταξη επίσης στα 62 έτη.
Δημόσιο: Μεταβατικά όρια και «κλειδωμένες» 25ετίες
Στο Δημόσιο, το έτος συμπλήρωσης της 25ετίας είναι καθοριστικό:
-
Όσοι είχαν 25ετία έως το 2010 μπορούν να φύγουν πριν ή στα 62, εφόσον συμπληρώνουν 35 έτη.
-
Με 25ετία το 2011 και 36 έτη ασφάλισης, η έξοδος έρχεται γύρω στα 61,6 έτη.
-
Με 25ετία το 2012 και 37 έτη, ισχύει αντίστοιχο όριο.
Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν οι δημόσιοι υπάλληλοι που προσλήφθηκαν μετά το 1983 και «κλειδώνουν» 37 έτη έως το 2020, οι οποίοι μπορούν να αποχωρήσουν ακόμη και λίγο μετά τα 60 έτη.
Γονείς, ΑμεΑ και ειδικές ομάδες
-
Γονείς με ανήλικο τέκνο και 25ετία έως το 2012 μπορούν να αποχωρήσουν από 58,5 έως 62,6 έτη, ανάλογα με την περίπτωση.
-
Γονείς παιδιού με αναπηρία έχουν δικαίωμα πλήρους σύνταξης ακόμη και στα 50 έτη, με 25ετία.
-
Εκπαιδευτικοί πριν το 1992 διατηρούν ευνοϊκότερες διατάξεις, ιδιαίτερα αν είναι τρίτεκνοι ή γονείς ανηλίκων.
ΔΕΚΟ και Τράπεζες: Τα όρια αλλάζουν
Οι ασφαλισμένοι πριν το 1982 που συμπληρώνουν 35ετία έως το 2021 μπορούν να αποχωρήσουν περίπου στα 61,6 έτη. Όσοι, όμως, συμπληρώνουν 35 έτη μετά το 2022, χρειάζονται πλέον 40ετία και ηλικία 62 ετών.
Το συμπέρασμα
Το ασφαλιστικό τοπίο παραμένει περίπλοκο, αλλά ταυτόχρονα γεμάτο «παράθυρα» για όσους γνωρίζουν πώς να τα αξιοποιήσουν. Η χρονιά που διανύουμε θεωρείται κομβική, καθώς χιλιάδες εργαζόμενοι σπεύδουν να κατοχυρώσουν δικαιώματα πριν κλείσουν οριστικά οι μεταβατικές διατάξεις. Για τον καθένα, η σωστή ανάγνωση των δεδομένων μπορεί να σημαίνει έξοδο νωρίτερα ή παραμονή για αρκετά χρόνια ακόμη.
